thumb|320px|Pierwsze takty muzyki Ody do radości autorstwa Ludwiga van Beethovena (partia oboju).
Oda do radości, także: Do radości () – poemat Friedricha Schillera, powstały w listopadzie 1785, a ogłoszony drukiem w 1786. Ostateczna wersja autorska pochodzi z 1803 roku (w stosunku do pierwszej wersji ma trochę zmieniony szósty i siódmy wers pierwszej zwrotki oraz jest krótsza – nie zawiera ostatniej zwrotki). Utwór znany z fragmentów pochodzących z IX symfonii Ludwiga van Beethovena.
Beethoven już w szkicowniku z 1789 roku zapisał frazę z pierwszej partii chóru (partie chóralne towarzyszą w oryginale kolejnym zwrotkom), z zamysłem napisania muzyki do dzieła Schillera: Muß ein lieber Vater wohnen (Mieszka Ojciec upragniony). Na podstawie projektu z 1812 roku wiadomo, że początkowo miała to być uwertura na chór i orkiestrę. Pracując nad IX symfonią, którą ukończył w 1824 roku, Beethoven włączył tekst do jej finałowej części.
Utwór Schillera jest napisany wierszem trocheicznym czterostopowym na przemian męskim i żeńskim, przy użyciu krzyżowego schematu rymowania.
Utworem inspirowanym poematem Schillera jest Oda do młodości Adama Mickiewicza.
Oda do radości jako hymn Na początku lat 50. dwudziestego wieku w RFN próbowano wprowadzić Odę do Radości jako hymn Niemiec, jednak w 1952 roku powrócono do Das Lied der Deutschen, który pozostaje hymnem do dziś.
Muzyka Beethovena z „Ody do radości” z tekstem Mary Bloom, pod tytułem „Rise O Voices of Rhodesia”, była hymnem narodowym Rodezji od 1974 roku do końca istnienia państwa w roku 1980.
W 1972 roku kantata finałowa IX symfonii Ludwiga van Beethovena, znana głównie jako Oda do radości, w wersji instrumentalnej stworzonej przez Herberta von Karajana została przyjęta jako hymn Europy przez Radę Europy i Wspólnotę Europejską.
Oda jest też oficjalnym motywem muzycznym Copa Libertadores.
Polskie przekłady Jeden z polskich przekładów początkowego fragmentu Ody do radości wykonał Konstanty Ildefons Gałczyński. Gałczyński nie trzymał się ściśle oryginalnego tekstu i nigdy nie przełożył całości utworu.
Inne tłumaczenie całości utworu Schillera, ściślej trzymające się słów oryginału, opracował Andrzej Lam.
Przypisy Fryderyk Schiller, Do radości. Z dodatkiem słów IX symfonii Ludwiga van Beethovena. Przełożył i komentarzem opatrzył Andrzej Lam, 2004. Konstanty Ildefons Gałczyński, Do radości, [w:] Dzieła, t. V Przekłady, s. 331, 1979.
Zobacz: Oda do radości — zbiór polskich przekładów tekstu ody Fryderyka Schillera Zobacz: Wiktor J. Darasz, Trochej, Język Polski, 1-2/2001, s. 52.
Linki zewnętrzne Oda do radości — zbiór polskich przekładów tekstu ody Fryderyka Schillera Tekst oryginalny z 1786 roku w Wikiźródłach Tekst z 1824 w Wikiźródłach
Kategoria:Niemieckie utwory poetyckie Kategoria:Hymny Kategoria:Symbolika Unii Europejskiej Kategoria:Utwory literackie z 1786 Kategoria:Twórczość Friedricha Schillera Kategoria:Utwory literackie napisane ośmiozgłoskowcem