Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) była budowana od 1998 r., a 2 listopada 2000 r. dotarła do niej pierwsza stała załoga, tzw. ekspedycja. Odtąd nieprzerwanie przebywają i pracują na niej kolejne załogi liczące od 2 do 7 astronautów z różnych agencji kosmicznych.
Poniższy wykaz stanowi zestawienie nazwisk dowódców poszczególnych stałych załóg. Wymienieni tu astronauci dowodzili stacją przez kilkumiesięczne okresy i ze względu na dużą odpowiedzialność tej funkcji na ogół pełnili ją doświadczeni i cieszący się autorytetem astronauci różnych krajów.
Dowódcy ISS w latach 2000–2022 Nrekspedycji Dowódca Lot, kraj W okresie Załoga Uwagi 1 William Shepherd 4, USA 2.11.2000 – 19.03.2001 3 Pierwsza załoga stacji przybyła na jej pokład rosyjskim statkiem Sojuz w wersji TM. 2 Jurij Usaczow 4, Rosja 10.03.2001 – 20.08.2001 3 Od tej ekspedycji zmiany załóg odbywały się amerykańskimi wahadłowcami STS. 3 Frank Culbertson 3, USA 12.08.2001 – 15.12.2001 3 4 Jurij Onufrijenko 2, Rosja 7.12.2001 – 15.06.2002 3 5 Walerij Korzun 2, Rosja 7.06.2002 – 2.12.2002 3 6 Kenneth Bowersox 5, USA 25.11.2002 – 4.05.2003 3 Po katastrofie Columbii załoga wróciła na Ziemię awaryjnym rosyjskim statkiem Sojuz. 7 Jurij Malenczenko 3, Rosja 28.04.2003 – 27.10.2003 2 Po katastrofie Columbii załoga ISS została ograniczona do 2 osób, a jej zmiany odbywały się rosyjskimi statkami Sojuz. 8 Michael Foale 6, USA 20.10.2003 – 29.04.2004 2 9 Giennadij Padałka 2, Rosja 21.04.2004 – 23.10.2004 2 10 Leroy Chiao 2, USA 16.10.2004 – 24.04.2005 2 11 Siergiej Krikalow 6, Rosja 17.04.2005 – 10.10.2005 2 12 William McArthur 4, USA 3.10.2005 – 8.04.2006 2 13 Pawieł Winogradow 2, Rosja 1.04.2006 – 28.09.2006 3 Po wznowieniu lotów wahadłowców załogi nadal były wymieniane Sojuzami w wersjach TMA, TMA-M i MS, jednak załogę zwiększono do 3 osób, a trzeci jej członek był dowożony na ISS wahadłowcami (jego czas pobyt na stacji nie pokrywał się z pobytem reszty załogi). 14 Michael Lopez-Alegria 4, USA 20.09.2006 – 21.04.2007 3 15 Fiodor Jurczychin 2, Rosja 9.04.2007 – 21.10.2007 3 16 Peggy Whitson 2, USA 12.10.2007 – 19.04.2008 3 17 Siergiej Wołkow 1, Rosja 10.04.2008 – 24.10.2008 3 18 Edward Fincke 2, USA 14.10.2008 – 8.04.2009 3 19/20 Giennadij Padałka 3, Rosja 28.03.2009 – 11.10.2009 3/6Padałka kontynuował dowodzenie ISS w Ekspedycji 20. W Ekspedycji 20 zwiększono liczebność załogi stacji do 6 osób, w związku z czym załogi, dowożone wyłącznie statkami Sojuz, były wymieniane w każdym locie w połowie. 21 Frank De Winne 2, Europa (Belgia) 11.10.2009 – 1.12.2009 5-6 22 Jeffrey Williams 3, USA 1.12.2009 – 18.03.2010 5 23 Oleg Kotow 2, Rosja 18.03.2010 – 2.06.2010 6 24 Aleksandr Skworcow 1, Rosja 2.06.2010 – 25.09.2010 6 25 Douglas Wheelock 2, USA 25.09.2010 – 26.11.2010 6 26 Scott Kelly 3, USA 26.11.2010 – 16.03.2011 6 27 Dmitrij Kondratjew 1, Rosja 16.03.2011 – 24.05.2011 6 28 Andriej Borisienko 1, Rosja 24.05.2011 – 16.09.2011 6 29 Michael Fossum 3, USA 16.09.2011 – 22.11.2011 6 30 Daniel Burbank 3, USA 22.11.2011 – 27.04.2012 6 31 Oleg Kononienko 2, Rosja 27.04.2012 – 1.07.2012 6 32 Giennadij Padałka 4, Rosja 1.07.2012 – 17.09.2012 6 33 Sunita Williams 2, USA 17.09.2012 – 19.11.2012 6 34 Kevin Ford 2, USA 19.11.2012 – 16.03.2013 6 35 Chris Hadfield 3, Kanada 16.03.2013 – 14.05.2013 6 36 Pawieł Winogradow 3, Rosja 14.05.2013 – 11.09.2013 6 37 Fiodor Jurczychin 4, Rosja 11.09.2013 – 11.11.2013 6 38 Oleg Kotow 3, Rosja 11.11.2013 – 11.03.2014 6 39 Koichi Wakata 4, Japonia 11.03.2014 – 14.05.2014 6 40 Steven Swanson 3, USA 14.05.2014 – 11.09.2014 6 41 Maksim Surajew 2, Rosja 11.09.2014 – 10.11.2014 6 42 Barry Wilmore 2, USA 10.11.2014 – 12.03.2015 6 43 Terry Virts 2, USA 12.03.2015 – 11.06.2015 6 44 Giennadij Padałka 5, Rosja 11.06.2015 – 12.09.2015 6 45/46 Scott Kelly 4, USA 12.09.2015 – 2.03.2016 6Kelly kontynuował dowodzenie ISS w Ekspedycji 46. Misja Kelly’ego na stacji trwała przez prawie rok, w tym czasie był on członkiem aż czterech kolejnych Ekspedycji. 47 Timothy Kopra 2, USA 2.03.2016 – 18.06.2016 6 48 Jeffrey Williams 4, USA 18.06.2016 – 7.09.2016 6 49 Anatolij Iwaniszyn 2, Rosja 7.09.2016 – 30.10.2016 6 50 Robert Kimbrough 2, USA 30.10.2016 – 10.04.2017 6 51 Peggy Whitson 3, USA 10.04.2017 – 2.06.2017 5 52 Fiodor Jurczychin 5, Rosja 2.06.2017 – 3.09.2017 6 53 Randolph Bresnik 2, USA 3.09.2017 – 14.12.2017 654Aleksandr Misurkin2, Rosja14.12.2017 – 28.02.2018655Anton Szkaplerow3, Rosja28.02.2018 – 3.06.2018656Andrew Feustel3, USA3.06.2018 – 4.10.2018657Alexander Gerst2, Europa (Niemcy)4.10.2018 – 20.12.2018658/59Oleg Kononienko4, Rosja20.12.2018 – 25.06.20193Po nieudanym starcie Sojuza MS-10 załoga ISS musiała zostać czasowo ograniczona do 3 osób. Kononienko kontynuował dowodzenie ISS w Ekspedycji 59. 60Aleksiej Owczynin3, Rosja25.06.2019 – 3.10.2019661Luca Parmitano2, Europa (Włochy)3.10.2019 – 6.02.2020662Oleg Skripoczka3, Rosja6.02.2020 – 17.04.2020663Christopher Cassidy3, USA17.04.2020 – 22.10.20203Na skutek ograniczenia częstotliwości startów Sojuzów i opóźnień w startach nowych statków USA, załoga ISS została ograniczona czasowo do 3 osób64Siergiej Ryżykow2, Rosja22.10.2020 – 15.04.20213-7Po pierwszym starcie prywatnego statku Dragon Crew-1 z 4-osobowa załogą, załoga ISS została zwiększona do 7 osób; odtąd transport załóg odbywa się równocześnie Sojuzami i Dragonami65Shannon Walker2, USA15.04.2021 – 27.04.20217W trakcie Ekspedycji 65 dowództwo sprawowało kolejno troje astronautów65Akihiko Hoshide3, Japonia27.04.2021 – 4.10.2021765/66Thomas Pesquet2, Europa (Francja)4.10.2021 – 8.11.20217Pesquet kontynuował dowodzenie ISS w Ekspedycji 66, podczas której sprawowali je kolejno dwaj astronauci66Anton Szkaplerow4, Rosja8.11.2021 – 30.03.2022767Thomas Marshburn3, USA30.03.2022 – 4.05.20227W trakcie Ekspedycji 67 dowództwo sprawowało kolejno dwóch astronautów67Oleg Artiemjew3, Rosja4.05.2022 – 28.09.2022768Samantha Cristoforetti2, Europa (Włochy)28.09.2022 – 12.10.20227W trakcie Ekspedycji 68 dowództwo sprawowało kolejno dwóch astronautów68/69Siergiej Prokopjew2, Rosja12.10.2022 – 27.09.20237Prokopjew kontynuował dowodzenie ISS w Ekspedycji 6970Andreas Mogensen2, Europa (Dania)27.09.2023 – 10.03.2024 7W trakcie Ekspedycji 70 dowództwo sprawowało kolejno dwóch astronautów70/71Oleg Kononienko5, Rosja11.03.2024 – 22.09.20247Kononienko kontynuował dowodzenie ISS w Ekspedycji 71.72Sunita Williams3, USA22.09.2024 – 7.03.2025772Aleksiej Owczynin4, Rosja7.03.2025 – 18.04.2025 7W trakcie Ekspedycji 72 dowództwo sprawowało kolejno dwoje astronautów73Takuya Onishi2, Japonia18.04.2025 – 5.08.2025773Siergiej Ryżykow3, Rosja5.08.2025 – 7.12.20257W trakcie Ekspedycji 73 dowództwo sprawowało kolejno dwóch astronautów74Michael Fincke4, USA7.12.2025 – 12.01.2026 774Siergiej Kudź-Swierczkow2, Rosja12.01.2026 – 25.07.2026 7W trakcie Ekspedycji 74 dowództwo sprawowało kolejno dwóch astronautów75Jessica Meir2, USA25.07.2026 – 7
Liczba dowództw przyznanych poszczególnym krajom Liczba dowództw przyznanych poszczególnym krajom uczestniczącym w programie ISS. Kolejność w tabeli wynika z kolejności pierwszego dowództwa przyznanego danemu krajowi. +KrajLiczba dowództwUwagiUSA32Rosja35Europa (ESA)6Belgia, Niemcy, Włochy (2), Francja, DaniaKanada1Japonia3
Lista astronautów z więcej niż jednym dowództwem Więcej niż jedno dowództwo sprawowali astronauci: +AstronautaKrajLiczba dowództwW latachGiennadij PadałkaRosja42004-2015Fiodor JurczychinRosja32007-2017Oleg KononienkoRosja32012-2024Paweł WinogradowRosja22006-2013Oleg KotowRosja22010-2014Scott KellyUSA22010-2016Peggy WhitsonUSA22007-2017Anton SzkaplerowRosja22018-2022Sunita WilliamsUSA22012-2025Aleksiej OwczyninRosja22019-2025Siergiej RyżykowRosja22020-2025Michael FinckeUSA22008-2026
Zobacz też Lista ekspedycji na Międzynarodową Stację Kosmiczną Lista załogowych lotów kosmicznych do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej
Bibliografia http://lk.astronautilus.pl/loty/isscrew.htm http://lk.astronautilus.pl/loty/isscrew2.htm http://lk.astronautilus.pl/loty/isscrew3.htm http://lk.astronautilus.pl/loty/isscrew4.htm http://lk.astronautilus.pl/loty/isscrew5.htm
Linki zewnętrzne http://lk.astronautilus.pl/index.html Loty kosmiczne
Kategoria:Listy astronautów Kategoria:Międzynarodowa Stacja Kosmiczna