Chiuaz Kairowna Dospanowa (, ur. 15 maja 1922 we wsi Ganiuszkino w obwodzie gurjewskim, obecnie obwód atyrauski w Kazachstanie, zm. 20 maja 2008 w Ałmaty) – kazachska lotniczka wojskowa, Narodowy Bohater Kazachstanu (2004).
Życiorys W 1940 ukończyła ze złotym medalem szkołę średnią w Uralsku i kurs w aeroklubie, uzyskując licencję pilota, po czym złożyła podanie do Wojskowej Akademii Powietrznej im. Żukowskiego, jednak bez powodzenia. Podjęła studia w Pierwszym Moskiewskim Instytucie Medycznym, po ataku Niemiec na ZSRR została nawigatorem-strzelcem w 588 pułku nocnego lotnictwa bombowego (przemianowanym potem na 46 gwardyjski pułk nocnego lotnictwa bombowego), brała udział w wojnie z Niemcami na Froncie Południowym, na Północnym Kaukazie, Zakaukaziu, Ukrainie i Białorusi. Do końca wojny wykonała 300 lotów bojowych. Została ciężko ranna i kontuzjowana, z wojny wróciła jako inwalida II grupy. Była jedyną Kazaszką-lotniczą wojskową ZSRR.
Po wojnie uczyła się w Wyższej Szkole Partyjnej w Ałmaty, następnie została instruktorem rejonowego komitetu KPK w zachodnim Kazachstanie, później sekretarzem KC Komsomołu Kazachstanu, w 1951 wybrano ją deputowaną do Rady Najwyższej Kazachskiej SRR i sekretarzem Prezydium Rady Najwyższej Kazachskiej SRR. Później była sekretarzem Komitetu Miejskiego KPK w Ałmaty, w 1959 przeszła na wcześniejszą emeryturę z powodu złego stanu zdrowia będącego skutkiem frontowych ran i kontuzji.
Jej imieniem nazwano port lotniczy Atyrau.
Odznaczenia Narodowy Bohater Kazachstanu (2004) Order Ojczyzny Order Czerwonego Sztandaru Order Wojny Ojczyźnianej I i II klasy Order Czerwonej Gwiazdy Medal „Za obronę Kaukazu” Medal „Za wyzwolenie Warszawy” Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” I inne.
Przypisy
Bibliografia https://www.peoples.ru/military/aviation/hiyaz_dospanova/ (ros.) http://www.voxpopuli.kz/history/767-nochnaya-vedma-khiuaz-dospanova-.html (ros.) https://web.archive.org/web/20180201192958/http://www.nomad.su/?a=15-200705160214 (ros.) https://e-history.kz/en/publications/view/1095 (ang.) Przewodnik po historii Partii Komunistycznej i ZSRR (ros.)
Kategoria:Bohaterowie Kazachstanu Kategoria:Radzieccy starsi porucznicy lotnictwa Kategoria:Kobiety – radzieccy wojskowi Kategoria:Radzieccy lotnicy wojskowi Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Ojczyzny (Kazachstan) Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za wyzwolenie Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2008 Kategoria:Radzieccy wojskowi narodowości kazachskiej