thumb|250px| Wskaźnik długości palców 2D:4D (ang. 2D:4D digit ratio) – stosunek długości palca drugiego (wskazującego) do palca czwartego (serdecznego). Uznawany jest za biomarker równowagi między prenatalnym testosteronem a prenatalnymi estrogenami we wczesnym okresie płodowym. Jest cechą antropometryczną i może też obrazować niestabilność rozwojową.
Dymorfizm płciowy Wskaźnik wykazuje dymorfizm płciowy – u mężczyzn jest on zazwyczaj niższy (dłuższy palec serdeczny w stosunku do wskazującego) niż u kobiet. Różnice między płciami zaobserwowano u ludzi różnych ras, narodowości i grup etnicznych oraz u innych ssaków m.in. szympansów zwyczajnych, bonobo, myszy i szczurów, a także u ptaków. Dymorfizm płciowy dotyczący długości palców jest znany antropologom i anatomom od II połowy XIX wieku, ale dopiero od końca XX wieku stał się on przedmiotem znaczących zainteresowań badaczy.
Różnica płciowa jest większa u prawej niż u lewej dłoni. Prenatalny poziom testosteronu, który oddziałuje na płody, jest wyższy w przypadku płodów męskich niż żeńskich. Zasugerowano, że niski wskaźnik oznacza wysoki poziom prenatalnego testosteronu i niski poziom prenatalnych estrogenów, a wysoki wskaźnik oznacza niski poziom prenatalnego testosteronu i wysoki poziom prenatalnych estrogenów.
Dymorfizm płciowy wskaźnika 2D:4D zaobserwowano już u płodów pod koniec pierwszego trymestru ciąży. Badania naukowe wskazują, że wartość wskaźnika ustala się w wąskim oknie rozwojowym we wczesnym okresie płodowym (prawdopodobnie w 14. tygodniu ciąży) i nie zmienia się znacząco wraz z wiekiem.
Różnice międzypopulacyjne Wartość wskaźnika długości palców różni się między populacjami. U Chińczyków jest ona wyższa niż u czarnej populacji, ale niższa niż u białej populacji.
Między państwami występują różnice dotyczące wielkości dymorfizmu płciowego wskaźnika. Kraje o najmniejszych różnicach między kobietami a mężczyznami cechują się najniższymi poziomami nierówności płciowych.
Korelacje Wykazano, że wskaźnik długości palców 2D:4D koreluje z różnymi cechami behawioralnymi i morfologicznymi.
Niższa wartość wskaźnika Niższą wartość wskaźnika 2D:4D powiązano z: wrodzonym przerostem nadnerczy – schorzeniem, w którym dochodzi do ekspozycji płodu na podwyższony poziom androgenów w okresie prenatalnym, zaburzeniami ze spektrum autyzmu, orientacją homoseksualną u kobiet, sprawnością sportową, fizyczną agresją w sporcie, zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, sukcesem finansowym, preferencją do boksu i judo u kobiet, zachowaniem agresywnym, przemocowym lub przestępczym (bardzo słaba zależność), wyższym wskaźnikiem talia-biodra u kobiet, sukcesem reprodukcyjnym u mężczyzn, leworęcznością, zdolnościami muzycznymi u mężczyzn, ryzykiem raka prostaty i guza mózgu, psychotyzmem, uzależnieniem od narkotyków i komputera, ryzykiem choroby zwyrodnieniowej stawów.
Wyższa wartość wskaźnika Wyższą wartość wskaźnika powiązano z: zespołem Klinefeltera – przypadłością cechującą się występowaniem u mężczyzn kariotypu 47,XXY, która związana jest z niską prenatalną ekspozycją na męskie hormony płciowe i obniżonym ich wydzielaniem przez całe późniejsze życie, zespołem niewrażliwości na androgeny – zaburzeniem charakteryzującym się częściowym lub całkowitym brakiem wrażliwości komórek na androgeny u osób z chromosomami XY, zaburzeniami odżywiania, sukcesem reprodukcyjnym u kobiet, ryzykiem raka piersi i dysplazji szyjki macicy, schizofrenią, neurotyzmem, ryzykiem zawału serca i choroby niedokrwiennej serca.
Niestabilność rozwojowa Istnieje bardzo niewiele dowodów wskazujących na związek między fluktuacyjną asymetrią (miernikiem niestabilności rozwojowej) a wskaźnikiem długości palców (markerem ekspozycji płodu na hormony płciowe). Zbyt mało danych nie pozwala na wyciąganie daleko idących wniosków na temat zależności między niestabilnością rozwojową a wskaźnikiem.
Transpłciowość Metaanaliza wykazała, że u transkobiet występuje wyższa (kobieca) wartość wskaźnika długości palców u prawej dłoni, a identyczny efekt u lewej dłoni jest nieistotny statystycznie. Natomiast u transmężczyzn nie wykazała występowania niższej (męskiej) wartości wskaźnika ani u prawej, ani u lewej dłoni. Zależność między wskaźnikiem 2D:4D a transseksualizmem okazała się w najlepszym razie niewielka. Dane są niewystarczające, by potwierdzić płciową asymetryczność zjawiska (występowanie sfeminizowanego wskaźnika u transkobiet i brak jego zmaskulinizowania u transmężczyzn).
Brak korelacji Metaanalizy nie wykazały korelacji między wskaźnikiem 2D:4D a: poziomami testosteronu i estrogenów w życiu dorosłym, wyobraźnią przestrzenną, orientacją seksualną u mężczyzn, empatią, poszukiwaniem doznań, systematyzowaniem, męskością/kobiecością w obrębie tej samej płci, atrakcyjnością twarzy u mężczyzn, ryzykiem raka jamy ustnej, jądra i żołądka, liczbą powtórzeń CAG i GGC w genie AR kodującym receptor androgenowy.
Przypisy
Kategoria:Antropologia fizyczna