mały|Symbol pięciu darów służby APTSE Pięć darów służby (ang. five ministry gifts; pięcioraka służba, ang. fivefold ministry) – pięć służb w Kościele wymienionych w Liście do Efezjan 4, 11 (apostołowie, prorocy, nauczyciele, pasterze, ewangeliści), które według eklezjologii ruchu apostolskiego w ostatnich dziesięcioleciach są stopniowo odnawiane i mają w przyszłości stanowić podstawę jego posługiwania.
Źródła biblijne Nauczanie o pięciu darach służby opiera się przede wszystkim na stwierdzeniach św. Pawła Apostoła, piszącego o Jezusie Chrystusie:
Ponadto przywoływane są wersety wymieniające konkretne osoby, spoza grona Dwunastu Apostołów, pełniące te służby: apostołowie Barnaba i Paweł (Dz 14, 14); W Antiochii, w tamtejszym Kościele, byli prorokami i nauczycielami: Barnaba i Szymon, zwany Niger, Lucjusz Cyrenejczyk i Manaen, który wychowywał się razem z Herodem tetrarchą, i Szaweł (Dz 13, 1); W tym czasie właśnie przybyli z Jerozolimy do Antiochii prorocy. Jeden z nich, imieniem Agabos (Dz 11, 27-28; Dz 21, 10); Juda i Sylas, którzy byli również prorokami (Dz 15, 32); Pozdrówcie Andronika i Juniasa, moich rodaków i współtowarzyszy więzienia, którzy się wyróżniają między apostołami, a którzy przede mną przystali do Chrystusa (Rz 16, 7); Paweł, Sylwan i Tymoteusz [...] jako apostołowie Chrystusa (1 Tes 1, 1. 7); Paweł do Tymoteusza: Jej (Ewangelii) głosicielem, apostołem i nauczycielem ja zostałem ustanowiony (2 Tm 1, 11; por. 1 Tm 2, 7), wykonaj dzieło ewangelisty (2 Tm 4, 5); Weszliśmy do domu Filipa ewangelisty (Dz 21, 8).
Charakterystyka Pięć darów służby w rozumieniu ruchu apostolskiego (ang. apostolic movement), dążącego do pełnego odnowienia ich w Kościele, łączy cechy charyzmatów i urzędów kościelnychRozdział niniejszy nie odnosi się do funkcjonowania pięciu darów służby w Kościele pierwotnym.. Z charyzmatami łączy je charakter ściśle nadprzyrodzonego daru, udzielanego przez Ducha Świętego jak chce (1 Kor 12, 11), zaś z urzędami charakter określonej służby pełnionej dla Kościoła, która może przybrać postać zorganizowaną i zatwierdzoną, ale zawsze przez rozpoznanie daru. Pięcioraka służba jest też rodzajem duchowego przywództwa w Kościele, od którego wszyscy wierzący uczą się budowania Kościoła i pełnego poznania Boga (Ef 4, 12-13).
Unikalną cechą daru służby jest namaszczenie (ang. anointing), otrzymywane od Boga w sposób czysto duchowy. Każdy z darów służby jest ustanawiany w danej osobie bezpośrednio przez Chrystusa i tylko z Jego inicjatywy. Jednoznacznie określa to wyraz On, dosłownie: sam, sam z siebie (gr. αὺτὸς; łac. ipse) w Ef 4, 11, a także słowa w Ga 1, 1. Żaden człowiek, ani zwierzchność kościelna nie uczyni w żaden sposób nikogo namaszczonym apostołem, prorokiem, nauczycielem, pasterzem, czy ewangelistą. W chwili, gdy wierzący otrzymuje takie namaszczenie, zachodzi w nim przemiana przez działanie Ducha Świętego, zmienia się jego serce, które staje się sercem samego Boga dla specyficznego obszaru służby. Posługujący staje się w szczególny sposób kanałem, przez który przepływa Duch Święty udzielając swych łask innym osobom w zakresie danego posługiwania. Każda z pięciu służb niesie ze sobą namaszczenie, umożliwiające wykonanie tego, do czego Bóg powołuje osobę obdarowaną. Bez namaszczenia nie ma powołania. Można aspirować do tego, by pełnić którąś służbę, przez lata ucząc się i przygotowując do takiej posługi, ale bez Bożego namaszczenia nie ma szans na prawdziwe w niej powodzenie.
Namaszczenie do pięciu darów służby jest szczególnym, trwałym działaniem samego Chrystusa, czyli Namaszczonego, w wybranym przezeń chrześcijaninie (a nie tylko doraźnym udzieleniem mocy Ducha Świętego, jak w charyzmatach – Łk 5, 17) i do Pełni Chrystusa ma prowadzić (Ef 4, 11-16). To właśnie przede wszystkim sam Jezus Chrystus w czasie ziemskiej działalności pełnił wszystkie te służby: był On Apostołem (zwróćcie uwagę na Apostoła i Arcykapłana naszego wyznania, Jezusa – Hbr 3, 1); Prorokiem (mówili: wielki prorok powstał wśród nas – Łk 7, 16); Ewangelistą (Jezus przyszedł do Galilei i głosił Ewangelię Bożą – Mk 1, 14); Pasterzem (Ja jestem dobrym pasterzem – J 10, 11) i Nauczycielem (wiemy że od Boga przyszedłeś jako nauczyciel – J 3, 2).
Charakterystykę pięciorakiej służby jako całości oraz poszczególnych darów przedstawiają autorzy kilku książek przetłumaczonych na język polski. Wśród nich C. Peter Wagner w pracy Trzęsienie ziemi w Kościele i Harold R. Eberle w pracy Cały bukłak, ukazują odnowienie pięciu darów służby jako zbudowanie nowego, kompletnego bukłaka całego Kościoła, zdolnego w pełni przyjąć nowe wino (Łk 5, 37-38), czyli Nową Pięćdziesiątnicę:
Apostołowie Apostoł (gr. άπόστολος; łac. apostŏlus; ang. apostle), to człowiek, który został posłany bezpośrednio przez Boga, by wykonać określoną pracę, nie jest posyłany przez żadną organizację, kościół, czy grupę ludzi. Należąc do określonej wspólnoty eklezjalnej, posiada wyższe powołanie od Boga i władzę duchową wyrażającą się w skuteczności oraz w znakach i cudach. Wielcy misjonarze byli typowymi apostołami różnych społeczności. Apostoł może posługiwać pozostałymi darami służby oraz przyciąga do pomocy osoby nimi obdarowane. Posiada wielkie serce i całościowe spojrzenie na Kościół. Tworzy i wzmacnia nowe wspólnoty, ruchy, zgromadzenia, kościoły lokalne.
Prorocy Prorok (gr. προφήτης; łac. propheta lub prophetes; ang. prophet) to chrześcijanin, którego Bóg powołuje, aby przemawiał w Jego imieniu, nie w zwykły sposób, lecz w bardziej potężny i bezpośredni. Zadaniem proroka nie jest przekazywanie wiedzy, lecz zmiana w naturze, lub strukturze adresata orędzia (osoby, czy wspólnoty). Służba proroka posiada duchową moc, przełamującą opory w kościołach, przynosi Boże wskazania, objawienia, pouczenia i ostrzeżenia dla Kościoła. Prorok ma szerszy zasięg, niż osoba obdarzona darem proroctwa, dająca ludziom słowa zachęty, pocieszenia i umocnienia w wierze; posiada czułe serce i wrażliwość na stan Kościoła.
Nauczyciele Nauczyciel (lub doktor; gr. διδάσκαλος; łac. doctor lub magister; ang. teacher lub doctor) to człowiek mający dar i pragnienie pomagania innym zrozumieć Boże prawdy. Posiada serce dla ludzi i smuci się, gdy widzi ich związanych z powodu niezrozumienia Bożych zasad. Jest gotów poświęcać wiele czasu i energii, by uczyć innych wiary. Namaszczonego nauczyciela rozpoznaje się nie po wykształceniu, lub naturalnych talentach do nauczania, ale po sercu. Różni się od wielu najemników wykładających w szkołach biblijnych, seminariach i kościołach. Ma moc Ducha Świętego wyzwalającą słuchaczy z jarzma różnych zniewoleń i otwierającą ich na poznanie Boga.
Pasterze Pasterz (gr. ποιμήν; łac. pastor; ang. shepherd lub pastor) to sługa Boży oddany tym, którym służy, posiada osobiste relacje z wiernymi, w nadprzyrodzony sposób przyciąga ludzi. Jego życie jest ściśle związane z życiem wspólnoty. Serce pasterza ma troszczyć się o innych ludzi, dawać im duchowe dobra, poczucie bezpieczeństwa, uwalniać i ochraniać. Prawdziwy pasterz nie może być najemnikiem, wykonującym swoją pracę, nie jest też istotne jego wykształcenie i zdolności administracyjne, ale namaszczenie do budowania wspólnoty Kościoła. Może mieć szczególnie serce do określonej grupy ludzi, której jest duszpasterzem. Pasterz powinien sam mieć duchowego ojca.
Ewangeliści
Ewangelista (lub ewangelizator, gr. εύαγγελιστής; łac. evangelista; ang. evangelist), inaczej głosiciel [Ewangelii] (lub głoszący; gr. κἦρυξ; łac. praedicator lub praedicans; ang. preacher lub preaching) to wierzący, który prowadzi działalność ewangelizacyjną, głosi kerygmat, nie angażując się w sprawowanie władzy w swojej wspólnocie, swobodnie podróżuje, wrażliwy na natchnienia Ducha Świętego i potrzeby ludzi zagubionych, wśród których posługuje. Ewangelista jest powołany do służby w świecie, a nie wewnątrz kościoła lokalnego, ma duchową moc, aby przyprowadzać ludzi do Jezusa Chrystusa.
Historia idei Kościół w czasach poapostolskich oparł swą strukturę na wybieralnych i mianowanych urzędach, nazwanych później święceniami (łac. sacri ordines), określanymi też jako wyższe (łac. ordines maiores): biskupi, prezbiterzy, diakoni oraz ustanowieniami (łac. institutiones), święceniami niższymi (łac. ordines minores), lub posługami (łac. ministeria): subdiakoni, akolici, lektorzy, egzorcyści i ostiariuszeHipolita Rzymskiego Tradycja Apostolska, wstęp, przekład, komentarz Henryk Paprocki, Studia Theologica Varsaviensia 14/1,1976.. Didache mówi jeszcze o wędrownych apostołach, prorokach i nauczycielach (nr X-XIII), ale poleca też lokalnym kościołom wybrać sobie biskupów i diakonów [...]. Oni bowiem pełnią u was także posługę proroków i nauczycieli (XV)Pierwsi Świadkowie, tłum. A. Świderkówna, opr. ks. M. Starowieyski, Wydawnictwo M, Kraków 2010..
W kolejnych wiekach hierarchię sprawującą urząd pasterski, czyli biskupów i prezbiterów, nazwano pasterzami (łac. pastores). Stosowano też jednak określenia z Ef 4, 11 odnośnie do osób przejawiających szczególny charyzmat danej służby. Przede wszystkim nazywano apostołami skutecznych misjonarzy całych krajów, regionów i grup społecznych, jak święty Patryk – Apostoł Irlandii w V wieku. Św. Grzegorz Wielki w VI wieku omawiał kwestię precyzyjności tego, co mówią prorocy, gdy się ich radzimy, z wielkiego przyzwyczajenia do prorokowaniaŚw. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, II–II, qu. 171, art. 5: Tom 23. Charyzmaty, tłum. Pius Bełch, Veritas, Londyn 1982, s. 18-21.. Nauczycielami, czyli doktorami Kościoła (łac. doctores Eclesiae) nazwano szczególnie obdarowanych wykładaniem wiary chrześcijańskiej w nowy, pełniejszy, głębszy, czy też bardziej zrozumiały sposób. Określenie to wprowadził w VIII wieku św. Beda Czcigodny.
mały|Joachim z Fiore, schemat Kościoła Ery Ducha Świętego w Liber Figurarum Druga połowa XII wieku przyniosła rozpowszechnienie nauczania łączącego pojawienie się charyzmatycznych posługujących z nadchodzącą Erą Ducha Świętego, w której ludzie duchowi (1 Kor 2, 10-16) zastąpić mają tradycyjną hierarchię. Głównym głosicielem tego poglądu był Joachim z Fiore, uważany przez wielu mu współczesnych za proroka. Chętnie słuchali go trzej papieże, zwłaszcza Lucjusz III, osobiście prorokował cesarzowi Henrykowi VI Hohenstaufowi i królowi Ryszardowi Lwie Serce, biskupom i innym możnymLeszek Jańczuk, Joachim de Fiore - jego dzieło i wpływ na potomnych, Wyższa Szkoła Teologiczno-Społeczna..
W stuleciu tym, nieco wcześniej, św. Hildegarda z Bingen Doktor Kościoła, posługiwała proroczo cesarzowi Fryderykowi I Barbarossie oraz innym władcom i biskupom. Zaaprobował jej nauczanie i wizje papież Eugeniusz III i jako jedyna kobieta w tamtym czasie nauczała w kościołach. Nazywana była później prorokinią (łac. prophetissa) i nauczycielką Kościoła (łac. magistra Ecclesiae)A Companion to Hildegard of Bingen, edited by B.M. Kienzle, D. L. Stoud & G. Ferzoco, Brill, Leiden-Boston 2014, p. 308-311..
W drugiej połowie XIV wieku św. Katarzyna ze Sieny Doktor Kościoła pełniła tę samą służbę proroczą względem papieży Grzegorza XI i Urbana VI, królów Karola V Mądrego i Ludwika Węgierskiego, księcia Ludwika I Andegaweńskiego, biskupów i innych możnych, bezpośrednio i listownie. Katarzyna, podobnie jak Hildegarda i Joachim, świadczyła o przeżyciu wpierw osobistego oświecenia umysłu całościowym rozumieniem prawd Pisma i stanu Kościoła. W Liście do bł. Rajmunda z Kapui pisała, że Bóg powiedział jej: