Zibo Zhenke (; kor. 자백진가 Jabaek Jinga; jap. Shihaku Shinka; wiet. Tử Bách Chân Khả; ur. 1543, zm. 17 stycznia 1604) – chiński mistrz chan z okresu odrodzenia buddyzmu chan. Znany także jako (chin. 達觀眞可) Daguan Zhenke. Tak podpisywał się w swoich tekstach. Ponieważ wielu ówczesnych fałszywych buddyjskich nauczycieli podpierało się należeniem do pewnych linii przekazu, Zibo ostentacyjnie odmawiał przynależności do jakiejś szczególnej linii przekazu, dlatego nie można go nigdzie umiejscowić.
Życiorys Jego rodzina wywodziła się z powiatu Juqu (Jurong) w prowincji Jiangsu, ale od kilku pokoleń mieszkała w ruchliwym mieście Wujiang w zatoce jeziora Taihu. Był to najbardziej rozwinięty ekonomicznie region Chin, obejmujący dolną część doliny rzeki Jangcy. Zibo nie mówił do czwartego roku życia. Pewnego dnia pojawił się w ich domu mnich buddyjski, który wziął w dłonie jego głowę i powiedział: „Kiedy ten chłopak opuści dom, zostanie wielkim buddyjskim nauczycielem”. Gdy mnich odszedł, Zibo zaczął mówić. Zibo był bardzo wysoki, nie lubił się bawić, zainteresowany był rozwojem duchowości. Wiadomo także, że uwielbiał youxia; były to tradycyjne postacie z chińskich opowieści, nieustraszeni, niezależni wojownicy, którzy wędrowali po całym kraju walcząc ze złem, pomagając skrzywdzonym i interweniując tak, gdzie było to konieczneRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 4, 6..
W wieku 17 lat wziął kij i miecz i opuścił swój rodzinny dom. Gdy dotarł do bramy Lumen miasta Suzhou rozpętała się straszliwa burzy i musiał się zatrzymać. Spotkał wtedy mnicha Mingjue z klasztoru Tygrysiego Wzgórza (). Razem udali się do tego klasztoru. W wieku 21 lat przyjął mnisią ordynację od mnicha specjalizującego się w tekstach buddyjskich. Następnie udał się do klasztoru Dongta, a potem przybył do klasztoru Jingde w górach Wudang w prowincji Hubei, w którym spędził trzy lata w odosobnieniu. Następnie na krótko powrócił do klasztoru Tygrysiego Wzgórza, z którego udał się na wędrówkę po Chinach w poszukiwaniu nauczycieli i oświecenia. Postępował zgodnie z tradycją chanu – intensywne studiowanie sutr oraz wędrówka po krajuRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 8..
W tym okresie praktyki Zibo był wciąż w pułapce dualistycznych koncepcji, że celem buddyzmu jest ucieczka od cierpienia narodzin i śmierci. Świadczy o tym następujące wydarzenie. Zibo usłyszał mnicha recytującego wiersz buddyjski, który zawierał wers: „Odcinanie fałszywych myśli powiększa chorobę./ Podążanie w kierunku prawdziwej takości jest także złe”. Zibo powiedział mnichowi: „To jest błędne. Powinno być: 'Jedynie w odcinaniu fałszywych myśli nie ma choroby./ Podążanie w kierunku prawdziwej takości nie jest złe'”. Mnich powiedział: „To ty jesteś w błędzie, nie autor wiersza”. Zibo popadł w wielkie zwątpienie. Gdziekolwiek był pisał wersy wiersza na ścianie. Jego zwątpienie było tak intensywne, że jego głowa i twarz stały się opuchnięte. Pewnego dnia podczas wegetariańskiego festynu osiągnął oświecenie. Opuchnięcie zniknęło. Powiedział wtedy: „Gdybym był z Linjim lub Deshanem zostałbym oświecony jednym klapsem, bez potrzeby pytania co i jak”Red. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 8, 9..
Po tym przełomowym doświadczeniu Zibo udał się na górę Lu, która była wtedy ważnym centrum buddyzmu i rozpoczął studiowanie nauk jogaczary. Po pewnym czasie udał się na górę Wutai. Po przybyciu na miejsce zobaczył w grocie starego mnicha siedzącego w medytacji. Zapytał go wtedy: „Jak to jest zanim pojedyncza myśli się narodzi?” Mnich podniósł palec. Zibo spytał: „A jak to jest po jej narodzinach?” Mnich rozpostarł ręce. Zibo zrozumiał jego przekaz. Później próbował go odnaleźć, ale nie mógł ponownie trafić do grotyRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 9, 10.. thumb|Inna podobizna mistrza Zibo W latach 70. XVI w. gdy Zibo dotarł do Pekinu, znany ówcześnie Bianrong Zhenyuan zaprosił go na rozmowę. Później Zibo odwiedził znanych buddystów tego czasu, jak mistrzowie Dharmy XiaoyanBył to Xiaoyan Debao (1512-1581), który w tym okresie przebywał w Pekinie. Był on nauczycielem Miyuna Yuanwu. i Xianli. Po 9 latach wędrówek powrócił do klasztoru Tygrysiego Wzgórza i prawie natychmiast udał się na studniowe odosobnienie medytacyjne w pobliskim mieście SongjiangRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 10, 11..
W 1575 r. Zibo odwiedził klasztor Szaolin i przekonał się osobiście, że praktyka chan w klasztorze był sztuczna. Mistrz caodong Hungxiu Changrun (?-1585, także znany jako Daqian Changrun, ), uczeń i spadkobierca Dharmy mistrza Xiaoshana Zongshu (1500-1567) po prostu praktykował wykłady na temat gong’anów bez podkreślania ich prawdziwego znaczeniaJiang Wu. Enlightenment in Dispute. s. 42..
Gdy Zibo miał trzydzieści kilka lat przyciągnięty jego dobrą reputacją w kręgach buddyjskich zgłosił się do niego niejaki Mizang Daokai (w 1580 r.), który stał się jego głównym uczniem. Zibo zaczął patronować różnym buddyjskim projektom, jak np. odbudowywaniem lub restaurowaniem klasztorów buddyjskich, które uległy zniszczeniom w tych trudnych czasach. Między innymi odbudował świątynię Siurangamy (sans. Śūraṇgama, czyli Lengyan; ), zaczynając od postawienia nowego budynku medytacji. Teren został wówczas przejęty przez właściciela ziemskiego i dopiero po dwudziestoletniej walce udało się Zibo odbudować całą świątynięRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 12..
Zibo zaangażował się także w drukowanie i rozpowszechnianie buddyjskich książek. Przyczyną tego stało się zauważenie przez Zibo, że prawdziwe nauki buddyjskie zostają zastępowane przez zwykłe nieszczere imitacje. Ta tendencja nosiła nazwę Okresu Pozorów. Wiek XVI można nazwać złotym okresem drukarstwa chińskiego; książki wydawano w stosunkowo dużych nakładach i stały się relatywnie tanieRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 13..
Dużo wysiłku wkładał Zibo w projekt wydrukowania chińskiego kanonu buddyjskiego i wydania go pod postacią książki. W ciągu kilku lat udało mu się zebrać spore poparcie wśród urzędników i ludzi wysoko postawionych dla tej idei. W 1589 r. razem z Daokaiem rozpoczęli wycinać tekst kanonu na blokach drukarskich na górze Wutai w prowincji Shanxi. Po czterech latach pracy, wydrukowaniu niewielkiego nakładu kanonu i nieukończeniu tego projektu Zibo powrócił na południe Chin do Suzhou, gdzie cieszył się olbrzymim poważaniem. Projekt został ukończony już po jego śmierci. Wu Yongxian, uczeń Zibo, po zostaniu gubernatorem Zhejiangu, przeznaczył własne pieniądze na ten cel i po wydrukowaniu kanonu w dużym nakładzie został od rozpowszechniony w całym krajuRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 14..
Jeden z egzemplarzy kanonu Zibo wysłał, aby został on umieszczony w stupie wybudowanej przez znanego w tym czasie mistrza chan Miaofenga Fudenga (1540-1612, ). Miaofeng tak jak i Hanshan Deqing cieszyli się patronatem wdowy cesarskiej Li. Hanshan poinformował ją o istnieniu drukowanego przez Zibo kanonu w formie książki i zamówiła ona piętnaście kompletnych zestawów tekstu. Jej syn cesarz Wanli (chin. 萬曆, pinyin Wànlì, pan. 1572-1620) nakazał ich dystrybucję dla znanych klasztorów w krajuRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 16..
Jesienią 1586 r. Zibo udał się do Pekinu, aby spotkać się z mistrzem chan Hanshanem Deqingiem, jednak w tym czasie Hanshan przebywał w Chang’anie, który jest na zachód od Pekinu. Zibo udał się na wędrówkę na wschód. Hanshan, który się o tym dowiedział, postanowił także wyruszyć na wschód licząc, że ich drogi się gdzieś spotkają. Hanshan dotarł do miasta Jimo w prowincji Szantung, jednak Zibo dzień wcześniej opuścił klasztor i zatrzymał się w pobliskim zajeździe, przygotowując się do dalszej podróży. Nocą Hanshan dotarł do zajazdu i tak doszło do spotkania dwóch z czterech najwybitniejszych mistrzów chan tego okresuHanshan został biografem Zibo.. Razem powrócili do klasztoru i spędzili ze sobą 10 dniRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 16, 17..
W ciągu kilku następnych lat Zibo przemierzył Chiny wzdłuż i wszerz odwiedzając starożytne miejsca związane z buddyzmem, pobudzając miejscowych ludzi do remontowania świątyń, nauczając ich swoim przykładem i starał się ożywić buddyzm wszędzie, gdzie dotarł. Gdy powrócił do rejonu stolicy poświęcił się odnowieniu dawnego klasztoru Tanzhe (chin. 潭柘孝, pinyin Tánzhèsì). Następnie udał się na górę Emei w Syczuanie, jedną ze świętych gór buddyzmu w Chinach, która powiązana była z bodhisattwą SamantabhadrąRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 17..
Gdy dotarł do Lushan natrafił na fundamenty jednego z najstarszych klasztorów w Chinach – Guizong, który powstał w 340 r. Poza fundamentami znajdowała się tam samotna sosna, która została sprzedana przez mnichów za nieco ponad 30 litrów ryżu. Została ona ocalona przez miejscowego żebraka, który wyżebrał tyle ryżu, że mógł ją odkupić. Gdy Zibo dotarł do tego miejsca zobaczył, że drzewo było poważnie uszkodzone przez drwala i w każdej chwili mogło runąć. Otoczył drzewo ziemią i kamieniami oraz złożył ślubowanie, aby drzewo przeżyło, a wtedy również i klasztor zostanie kiedyś odbudowany. I tak się też stałoRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 17, 18..
W czasie podróży po północnych Chinach Zibo dotarł do góry Kamiennej Sutry. W VI wieku pewien książę wyrzeźbił tekst sutry na dużym kamieniu, który umieścił w grocie. Obok znajdowała się mała świątynia i stupa. Zibo ślubował odnowienie ich. Otworzył jedno z pomieszczeń i pod jednym z wyobrażeń Buddy znalazł pojemnik, a w nim wiele relikwii. Po usłyszeniu o tym wdowa cesarska wysłała osobistego służącego wraz z przyznaną purpurową szatą dla Zibo. Na prośbę Zibo relikwie zostały wystawione w pałacu przez trzy dni i następnie powróciły do stupyRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 18..
Po tym wydarzeniu, gdy Hanshan usłyszał, iż Zibo powędrował na zachód Chin również udał się w tym kierunku i obaj spotkali się w Pekinie. Hanshan tak to wspomina: „Przebywaliśmy w ogrodzie w zachodniej stolicy rozmawiając przez czterdzieści dni i nocy, nigdy nie zamykając naszych oczu. To było najszczęśliwsze wydarzenie mojego życia”. Postanowili napisać historię przekazu buddyzmu w okresie Ming. Umówili się, że spotkają się w Caoxi/Caoqi, gdzie prawie 1000 lat temu przebywał szósty patriarcha Huineng, aby odnowić jego klasztor. Jesienią 1593 r. Zibo udał się do Lushan, gdzie miał spotkać się z Hanshanem. Do spotkania doszło 11 miesiąca 1596 r. w Lubo an (pustelni). Zibo przeczuwał, że nadchodzi powoli jego kres i oznajmił, że umrze przed Hanshanem. Było to ich ostatnie spotkanieRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 19, 20..
W 1595 r. Hanshan został aresztowany z cesarskiego rozkazu, gdyż cesarz popadł w konflikt się ze swoją matką. Po poddaniu Hanshana torturom, został on przywrócony do stanu świeckiego i zesłany na dalekie południe jako zwykły garnizonowy żołnierz. Świątynia Pieczęci Oceanu wybudowana przez matkę cesarza dla Hanshana, została zburzonaRed. J.C. Cleary, Thomas Cleary. Zibo. The Last Great Zen Master of China. s. 19..