Republikańskie Społeczne Zjednoczenie „Harcerstwo” (RSZH) (ros. Республиканское общественное объединение "Харцерство", РОО "Харцерство", РООХ) – organizacja harcerska kontynuująca tradycje przedwojennego harcerstwa i działająca na terenie dzisiejszej Białorusi, zwłaszcza w skupiskach mniejszości polskojęzycznej – a szczególnie w Grodnie i na Grodzieńszczyźnie. Organizacja należy do międzynarodowej organizacji skautingowej, skupia młodzież polskiego pochodzenia, pragnącą zachować polskie korzenie, tradycję i kulturę i działa pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Historia Harcerstwo na Białorusi zaczęło się odradzać w 1989 roku, m.in. dzięki instruktorom z Polski, wśród których znajdował się phm. Jacek Myszkowski. Powstające wówczas drużyny (szczególnie na Grodzieńszczyźnie) działały jako ruch młodzieżowy przy Związku Polaków na Białorusi. Wśród pierwszych drużyn były m.in.: 1 Grodzieńska Drużyna Harcerska, Lidzka Drużyna Harcerską im. Witolda Pileckiego, 3 Lidzka Drużyna Harcerska im. Melchiora Wańkowicza. Osobą odpowiedzialną za harcerstwo z ramienia ZPB był Wiesław Kiewlak, który na Zjeździe Założycielskim 7 września 1997 roku został wybrany na przewodniczącego Związku Harcerstwa Polskiego na Białorusi. Statut nowo utworzonej organizacji harcerskiej uchwalono na tymże zjeździe.

8 grudnia 1997 roku Ministerstwo Sprawiedliwości Białorusi zarejestrowało ZHPnB. W jego skład wchodziły wówczas 24 drużyny harcerskie i 7 gromad zuchowych w Grodnie, Lidzie, Wołkowysku, Rosi, Sopoćkiniach, Szczuczynie, Słonimiu, Smorgoniach, Mińsku, Mohylewie, Baranowiczach. W roku 1998 harcerstwo na Białorusi zrzeszało 600 osób w 26 drużynach harcerskich i 9 zuchowych.

W grudniu 1998 roku w Brześciu przy Klubie Polskim powstała 1 Brzeska Drużyna Harcerska im. R. Snarskiego, a w 2002 roku przy szkole nr 9 – druga drużyna harcerska im. K. Krahelskiej.

W związku z decyzją władz Białorusi o konieczności ponownej rejestracji wszystkich stowarzyszeń społecznych ZHPnB musiał zmienić swój statut oraz nazwę, co stało się w 1999 roku. W sierpniu 2000 roku organizacja została zarejestrowana ponownie jako Republikańskie Społeczne Zjednoczenie „Harcerstwo” z siedzibą w Domu Polskim w Grodnie.

Pod koniec 2005 roku RSZH na Białorusi liczyło 56 drużyn harcerzy oraz 32 drużyny zuchów (15–30 osób w każdej). Harcerze uczestniczyli w zajęciach szkoleniowych, kursach dla drużynowych, dyskusjach, imprezach, obchodach rocznicowych, pracach porządkowych związanych z odnawianiem polskich cmentarzy i pomników, w wykonywaniu różnorodnych prac dla ZPB, parafii katolickich oraz w jesiennych festiwalach piosenki harcerskiej, obozach harcerskich na Białorusi i w Polsce.

Działalność RSZH napotyka na trudności stwarzane przez władze białoruskie wyrażające się m.in. w zakazach organizowania obozów harcerskich, festiwali piosenek harcerskich.

Mimo że jest RSZH organizacją niezależną od ZPB w l. 2005/2006 padło ofiarą konfliktu w łonie Związku (między Andżeliką Borys a forsowanym przez władze białoruskie Józefem Łucznikiem).

W efekcie działań władz białoruskich harcerstwo w wielu miejscowościach zanikło. RSZH odebrano większość z 16 ośrodków przy Domach Polskich, wybudowanych dla Związku Polaków. W 2006 roku RSZH posiadało 2 Domy Harcerza (w Rosi i Porzeczu), które zostały zarejestrowane jako domy prywatne.

Republikańskie Społeczne Zjednoczenie „Harcerstwo” współpracuje ze Związkiem Harcerstwa Polskiego, np. 12 grudnia 2012 roku naczelniczka ZHP hm. Małgorzata Sinica i skarbnik ZHP hm. Paweł Chmielewski oraz przewodnicząca RSZH pwd. Maryna Jucho podpisali dwustronne porozumienie o współpracy w zakresie programu, metodyki i pracy z kadrą.

RSZH korzysta także ze wsparcia polskich instytucji rządowych i samorządowych. Według niektórych informacji Zjednoczenie, jako organizacja stroniąca od polityki, korzysta także ze wsparcia władz Białorusi.

RSZH przez długie lata wspierał Jan Bońkowski, kapucyn, proboszcz w Międzyrzeczu na Grodzieńszczyźnie, który prowadził tamtejszą drużynę harcerską. Pod koniec 2009 roku o. Bońkowski został wydalony z kraju przez władze białoruskie.

Liczebność organizacji w różnych latach i wg relacji poszczególnych autorów wahała się od kilkuset zuchów, harcerek i harcerzy, przez 1 tys., 1,5 tys. do 2 tys.. W latach 2006–2016 nastąpił spadek do ok. 400 członków. Według opinii białoruskich i polskich (choć wynikających z różnych przesłanek) na sytuację RSZH negatywny wpływ mają złe relacje państwowe polsko-białoruskie i konflikty w białoruskim środowisku polonijnym, owocujące m.in. rozbiciem tamtejszego ruchu harcerskiego.

Przewodniczący Wiesław Kiewlak (1997–2000), przewodniczący Związku Harcerstwa Polskiego na Białorusi, od 1999 roku Republikańskiego Społecznego Zjednoczenia „Harcerstwo” Antoni Chomczukow (2000–2011) Maryna Jucho (od 2011)

Umundurowanie, oznaki, symbolika W zakresie umundurowania i oznak RSZH odwołuje się do polskich tradycji harcerskich, w tym do krzyża harcerskiego. Symbolem RSZH jest także harcerska lilijka położona na zieloną mapę Białorusi (po jej zachodniej stronie, heraldycznej prawej). Tekst Prawa i rota Przyrzeczenia RSZH zamiast słów o służbie Polsce zawierają sformułowanie o służbie swojej ojczyźnie.

Alternatywne organizacje harcerskie na Białorusi Harcerstwo Polskie przy ZPB – utworzone z inicjatywy Mieczysława Jaśkiewicza (nieuznawanego przez władze białoruskie prezesa ZPB) w 2014 roku, podczas organizowanych przez ZPB pod Wołkowyskiem obozów dla młodzieży szkolnej. Przewodniczącą została Anna Żytkiewicz, która uzyskała od ZHR wstępną deklarację o współpracy i podjęła rozmowy z ZHP. Pomocy organizacyjnej przy powstaniu struktury udzielił harcmistrz Antoni Chomczukow, były przewodniczący RSZH, a w jej tworzeniu brali udział harcerze z istniejących dotychczas drużyn harcerskich (m.in. z Drużyny Harcerskiej „Szare Wilki” im. K. Kalinowskiego w Smorgoniach). Harcerska Organizacja HORT (Харцерская организация "Хорт", Молодежно-спортивное учреждение "Харцерская организация "Хорт") – zarejestrowana 10 marca 2009 roku w Borysowie; przewodniczący – Władimir Wiktorowicz Powietkin; organizacja powiązana z istniejącą od 1993 roku szkołą sztuk walki „Hort”, prowadzoną przez Powietkina.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Harcerstwo poza granicami Polski Kategoria:Organizacje polonijne na Białorusi Kategoria:Organizacje młodzieżowe na Białorusi