Górnośląska Nagroda Literacka „Juliusz” – ogólnopolska nagroda literacka ustanowiona przez Prezydenta Miasta Rybnika. W latach 2016–2018 była przyznawana dla najlepszej polskiej książki, a od 2019 roku przyznaje się ją za najlepszą biografię napisaną w języku polskim. Laureat otrzymuje statuetkę oraz nagrodę pieniężną w wysokości 60 tysięcy złotych (od 2025 roku, w poprzednich latach było to 50 tysięcy złotych).
Patronem nagrody jest Juliusz Roger.
W 2025 roku po raz pierwszy ogłoszono długą listę nominacji.
Kapituła
2016–2018 Anna Kałuża, Joanna Bednarek, Zbigniew Kadłubek, Jakub Momro, Kacper Bartczak, Arkadiusz Żychliński, Michał Warchała, Alina Świeściak 2019-2020: Aleksandra Klich, Agata Passent, Małgorzata Szejnert, Zbigniew Kadłubek, Aleksander Kaczorowski, Michał Nogaś 2021: Aleksandra Klich, Agata Passent, Tadeusz Sławek, Zbigniew Kadłubek, Aleksander Kaczorowski, Agnieszka Dauksza 2022: Aleksandra Klich, Agata Passent, Tadeusz Sławek, Zbigniew Kadłubek, Agnieszka Dauksza, Marta Grzywacz 2023: Agata Passent, Tadeusz Sławek, Zbigniew Kadłubek, Ewa Niewiadomska, Anna Cieplak, Jan Baron (sekretarz) 2024-2025: Bernadetta Darska, Katarzyna Janowska, Tadeusz Sławek, Zbigniew Kadłubek, Ewa Niewiadomska, Aleksandra Klich-Siewiorek (sekretarzyni)
Laureaci i nominowani
I edycja, 2016 laureatka:
Małgorzata Czyńska
nominowani:
Małgorzata Czyńska, Kobro. Skok w przestrzeń, Wydawnictwo Czarne Darek Foks, Historia kina polskiego, Biuro Literackie Tomasz Wiśniewski, O pochodzeniu łajdaków, Wydawnictwo Lokator
II edycja, 2017 laureatka:
Monika Muskała
nominowani:
Konrad Góra, Nie, Biuro Literackie Adam Kaczanowski, Co jest nie tak z tymi ludźmi, Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu Alojzy Lysko, Jak Niobe. Opowieść Górnośląska, Miejski Dom Kultury "Południe" w Katowicach Agata Łuksza, Glamour, kobiecość, widowisko. Aktorka jako obiekt pożądania, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Monika Muskała, Między Placem Bohaterów a Rechnitz, Wydawnictwo Ha!art
III edycja, 2018 laureat:
Robert Rybicki
nominowani:
Grzegorz Bogdał, Floryda, Wydawnictwo Czarne Renata Lis, Lesbos, Wydawnictwo Sic! Dorota Masłowska, Jak przejąć kontrolę nad światem, nie wychodząc z domu, Wydawnictwo Literackie Robert Rybicki, Dar meneli, Biuro Literackie Ewa Winnicka, Był sobie chłopczyk, Wydawnictwo Czarne
IV edycja, 2019 laureat:
Aleksander Kaczorowski
nominowani:
Katarzyna Surmiak-Domańska, Kieślowski. Zbliżenie, Wydawnictwo Agora Krzysztof Tur, Kronika życia Michała Bułgakowa, Fundacja Sąsiedzi Marek Górlikowski, Noblista z Nowolipek. Józefa Rotblatta wojna o pokój, Wydawnictwo Znak Aleksander Kaczorowski, Ota Pavel. Pod powierzchnią, Wydawnictwo Czarne Emil Marat, Sen Kolumba, Wydawnictwo W.A.B.
V edycja, 2020 laureatka:
Agnieszka Dauksza
nominowani:
Natalia Budzyńska, Dzieci nie płakały. Historia mojego wuja Alfreda Trzebinskiego, lekarza SS, Wydawnictwo Czarne Agnieszka Dauksza, Jaremianka. Biografia, Wydawnictwo Znak Mirosław Wlekły, Gareth Jones. Człowiek, który wiedział za dużo, Wydawnictwo Znak Magdalena Grochowska, W czasach szaleństwa. Hertz, Fiłosofow, Stempowski, Moltke, Wydawnictwo Agora Wojciech Orliński, Człowiek, który wynalazł internet. Biografia Paula Barana, Wydawnictwo Agora
VI edycja, 2021 laureatka:
Marta Grzywacz
nominowani:
Sylwia Chwedorczuk, Kowalska. Ta od Dąbrowskiej, Wydawnictwo Marginesy Dorota Karaś, Andrzej Sterlingow, Walentynowicz. Anna Szuka raju, Wydawnictwo Znak Justyna Sobolewska, Miron, Ilia, Kornel. Opowieść biograficzna o Kornelu Filipowiczu, Wydawnictwo Iskry Marta Grzywacz, Nasza Pani z Ravensbrück, Wydawnictwo W.A.B. Anna Malinowska, Komendant. Życie Salomona Morela, Wydawnictwo Agora
VII edycja, 2022 laureat:
Artur Domosławski
nominowani:
Anna Arno, Tam, za kasztanami, jest świat. Paul Celan. Biografia, Wydawnictwo Literackie Artur Domosławski, Wygnaniec. 21 scen z życia Zygmunta Baumana, Wydawnictwo Wielka Litera Magdalena Grochowska, Różewicz. Rekonstrukcja, Wydawnictwo Dowody na Istnienie Danuta Gwizdalanka, Uwodziciel. Rzecz o Karolu Szymanowskim, Polskie Wydawnictwo Muzyczne Grzegorz Piątek, Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy, Wydawnictwo Filtry
VIII edycja, 2023 laureat:
Wojciech Orliński
nominowani:
Karolina Dzimira-Zarzycka, Samotnica. Dwa życia Marii Dulębianki, Wydawnictwo Marginesy Wojciech Orliński, Kopernik. Rewolucje, Wydawnictwo Agora Krzysztof Siwczyk, Sygnał w zenicie, Wydawnictwo Austeria Rusłan Szoszyn, Lodołamaczka. Swiatłana Cichanouska, Wydawnictwo Literackie
Krzysztof Umiński, Trzy tłumaczki, Wydawnictwo Marginesy
IX edycja, 2024 laureat:
Rafał Księżyk
nominowani:
Beata Dżon-Ozimek, Michał Olszewski, Ptaki krzyczą nieustannie. Historia Günthera Niethammera, esesmana i ornitologa z Auschwitz, Wydawnictwo Czarne Aleksander Kaczorowski, Babel. Człowiek bez losu, Wydawnictwo Czarne Dorota Karaś, Marek Sterlingow, Urban. Biografia, Wydawnictwo Znak Anna Kaszuba-Dębska, Przybyszewska/Pająkówna. Głuchy krzyk, Wydawnictwo Marginesy Rafał Księżyk, Śnialnia. Śląski underground, Wydawnictwo Literackie
X edycja, 2025 laureatka
Beata Guczalska
finaliści:
Beata Guczalska, Konrad Swinarski. Biografia ukryta, Wydawnictwo Literackie Weronika Kostyrko, Róża Luksemburg. Domem moim jest cały świat, Wydawnictwo Marginesy Emil Marat, Bratny. Hamlet rozstrzelany, Wydawnictwo Czarne Justyna Sobolewska, Jadwiga. Opowieść o Stańczakowej, Wydawnictwo Znak Monika Śliwińska, Książę. Biografia Tadeusza Boya Żeleńskiego, Wydawnictwo Literackie
pozostali nominowani:
Patrycja Dołowy, Pęknięte lustro. Próba portretu Adama Czerniakowskiego, Wydawnictwo Filtry Karolina Felberg, Osiecka. Rodzi się ptak, Wydawnictwo Znak Magdalena Grzebałkowska, Dezorientacje. Biografia Marii Konopnickiej, Wydawnictwo Znak Maciej Jakubowiak, Hanka. Opowieść o awansie, Wydawnictwo Czarne Ewa Mańkowska, Hanna i Dorota, Wydawnictwo EMG Tomasz Pospieszny, Maria Goeppert-Mayer. Tańcząca z atomami, Wydawnictwo Sophia Michał Sutowski, Aleksander Kwaśniewski. Biografia polityczna. Tom 1 (1954–1995), Krytyka Polityczna Tomasz Terlikowski, To ja, Judasz. Portret Apostoła, Wydawnictwo Literackie Mirella Waleczek, Siedem kobiet: śląskie opowieści, Biblioteka Śląska Jerzy Żurek, Alicja. Bożena. Ja. Siostry Wahl i bohema PRL-u, Wydawnictwo Lira
XI edycja, 2026 finaliści
Maria Ciesielska, Anna Wacławik, Fleck. Ocalony przez naukę, Wydawnictwo Agora Łukasz Garbal, Wańkowicz. Życie na kraterze, Wydawnictwo Czarne Krzysztof Iszkowski, Idol. Życie doczesne i pośmiertne Karola Marksa, Wydawnictwo Agora Krzysztof Łapiński, Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa, Wydawnictwo Agora Piotr Szarota, Felicita! Psychobiografia Felicty Vestvali, Krytyka Polityczna
pozostali nominowani
Marta Byczkowska-Nowak, Nieocalony. Tadeusz Borowski. Biografia, Wydawnictwo Znak Literanova Sylwia Góra, W stronę Anny, Wydawnictwo Marginesy Marek Górlikowski, Ilustrator. Przygody ojca Koziołka Matołka tylko dla dorosłych, Wydawnictwo Znak Irena Grudzińska-Gross, Wielka karuzela. Życie Aleksandra Weissberga-Cybulskiego, Wydawnictwo Znak Dariusz Kortko, Judyta Watoła, Zembala. Szpital to ja. Biografia słynnego kardiochirurga, Wydawnictwo Agora Monika Ksieniewicz-Mil, Mira. Kobieta światowa, Wydawnictwo W.A.B. Grażyna Plebanek, Pola. Ukryte życie Apolonii Machczyńskiej-Świątek, Wydawnictwo Agora Sebastian Staszewski, Lewandowski. Prawdziwy, Wydawnictwo Sine Qua Non Magdalena Stopa, Eleonora Plutyńska, Wydawnictwo Marginesy Marcin Wilk, Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej, Wydawnictwo Znak
Przypisy
Linki zewnętrzne strona nagrody
Kategoria:Polskie nagrody literackie