Wanda Wyrobkowa-Pawłowska, pseudonimy: „Ewa”, „Krystyna”, „Wanda” (ur. 13 listopada 1912 w Warszawie jako Wanda Cwajgenhaft, zm. 31 października 1999 tamże) – polska pedagog, specjalistka w zakresie pedagogiki społecznej, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego i innych uczelni, działacz konspiracji antyhitlerowskiej, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.
Życiorys Urodziła się jako Wanda Cwajgenhaft. Była córką Dawida Zweigenhafta, chemika. W 1931 ukończyła naukę w gimnazjum im. Marii Konopnickiej w Warszawie i podjęła studia w Wydziale Pedagogicznym Wolnej Wszechnicy Polskiej. W 1935 została tam asystentem w Zakładzie Psychologii. Zaczęła wówczas publikować teksty naukowe, m.in. wspólnie z Heleną Radlińską. Tytuł magistra uzyskała w 1939 w WWP. Przed wybuchem II wojny światowej zawarła związek małżeński i przyjęła po mężu nazwisko Wyrobek.
Podczas okupacji hitlerowskiej była zatrudniona w Wydziale Opieki m.st. Warszawy i, jak pisze Anna Bikont, „Niemcy zostawili ją w pracy, nie zorientowawszy się, że jest Żydówką. Pomagała ratować innych Żydów”Anna Bikont, Sendlerowa. W ukryciu, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017, s. 442.. Prowadziła szeroką działalność konspiracyjną, w tym była zaangażowana w akcję ratowania dzieci z warszawskiego getta i tajne nauczanie, współpracując blisko z Ireną Sendlerową. Od września 1942 ukrywała się w Zakrzówku na Lubelszczyźnie. Tam związała się z Batalionami Chłopskimi.
Po zakończeniu wojny uczestniczyła w organizowaniu Polskiego Instytutu Służby Społecznej. W 1947 rozpoczęła pracę dydaktyczną na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1948 została wykładowcą w międzywydziałowym Studium Pedagogicznym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, zaś w 1954 powróciła na UW. W 1957 była współzałożycielem Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej. w latach 1954–1973 pracowała na stanowisku adiunkta w Instytucie Kultury Fizycznej w Warszawie. W 1968 na podstawie napisanej pod kierunkiem Ryszarda Wroczyńskiego rozprawy pt. Ruch jako czynnik wychowawczy w polskich i obcych badaniach uzyskała stopień naukowy doktora. Odegrała kluczową rolę w opublikowaniu wyboru pism Heleny Radlińskiej jako jej bliska współpracowniczka. W 1962 objęła funkcję sekretarza redakcji kwartalnika Związku Nauczycielstwa Polskiego „Przegląd Historyczno-Oświatowy”. Na emeryturę przeszła w 1973. Po sierpniu 1980 włączyła się w działalność struktur NSZZ „Solidarność”, co miało także miejsce po ogłoszeniu stanu wojennego.
Zmarła 31 października 1999 w Warszawie. Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera K-7-39)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.
Jej córką jest Joanna Staręga-Piasek.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Partyzancki (1973) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1975) Złoty Krzyż Zasługi (1975) Złota Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego (1976) Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej (1977)
W 1989 za ratowanie osób pochodzenia żydowskiego otrzymała tytuł Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.
Przypisy Wiesław Theiss, Wanda Wyrobkowa-Pawłowska: życie jako służba społeczna, „Pedagogika Społeczna” 2017 nr 1, s. 67-82. Anna Bikont, Sendlerowa. W ukryciu, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017, s. 154. Anna Bikont, Sendlerowa. W ukryciu, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017, s. 72..
Kategoria:Absolwenci Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Żołnierze Batalionów Chłopskich Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Członkowie Związku Nauczycielstwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady