Barbara Frischmuth (ur. 5 lipca 1941 w Altaussee, zm. 30 marca 2025 tamże) – austriacka pisarka, dramaturg, scenarzystka, autorka audycji radiowych i tłumaczka.
Życiorys Barbara Frischmuth urodziła się w Altaussee, w kraju związkowym Styria, w powiecie Liezen. Jej ojciec, Anton Frischmuth, był hotelarzem, matka Maria z domu Schmidt, kontynuowała działalność męża do 1956, kiedy przeniosła się do Grazu, gdzie do 1976 roku prowadziła browar Reinighaus w Eggenberg. Barbara Frischmuth spędziła część swojego dzieciństwa w Altaussee, gdzie uczęszczała również do szkoły podstawowej. Kolejno uczyła się w Gmunden, a następnie od 1957 w szkole średniej w Bad Aussee. W lipcu 1959 zdała maturę, a jesienią zapisała się do instytutu tłumaczeń na Uniwersytecie w Grazu, gdzie uczyła się tureckiego i angielskiego. W tym samym roku opublikował pierwsze wiersze w Graz Heimatsaal.
W latach 1960–1961 przebywała na stypendium na tureckim Uniwersytecie Atatürka w Erzurum. W tym samym czasie została członkiem założycielem Forum Stadtpark, gdzie wiosną 1961 po raz pierwszy opublikowano jej prace. Po powrocie na uniwersytet w Grazu rozpoczęła naukę języka węgierskiego w instytucie tłumaczeń ustnych. W 1963 roku otrzymała dyplom interpretacji tureckiej. Kolejne stypendium umożliwiło jej naukę na Uniwersytecie Lajosa-Kossutha w Debreczynie. Ukończyła studia na uniwersytecie węgierskim latem 1964 jako certyfikowany tłumacz. Jesienią przeniosła się do Wiednia i rozpoczęła studia na Uniwersytecie Wiedeńskim w zakresie turkologii, iranistyki i studiów islamistycznych. W latach 1965–1966 pracowała jako asystent w instytucie orientalistyki. Jesienią 1966 roku porzuciła studia i zaczęła pracować w pełnym wymiarze godzin jako pisarka i tłumacz.
W 1967 pojawiło się jako pierwsze tłumaczenie Frischmuth z węgierskiego, dziennik z obozu koncentracyjnego Any Novac, rok później wydana została jej pierwsza własna praca Die Klosterschule. Od tego czasu publikowała kilkadziesiąt powieści, opowiadań, dramatów, słuchowisk radiowych i tłumaczeń z języka węgierskiego.
Barbara Frischmuth odwiedza do tej pory m.in. Turcję, Węgry, Egipt i Anglię, ale także Chiny (1982) i Japonię (1990). Kilkakrotnie podróżowała po Stanach Zjednoczonych, w 1976 spędziła trzy miesiące jako pisarz w Oberlin College w stanie Ohio, a w 1987 została zaproszona przez Washington University in St. Louis w stanie Missouri. Jesienią 1990 prowadziła wykłady z poezji na Uniwersytecie w Monachium pod tytułem Traum der Literatur – Literatur des Traums. W latach 1997–1998 była jurorem konkursu Klagenfurt Ingeborg-Bachmann-Wettbewerb, a w latach 1997–2002 członkiem komitetu niemieckiego Towarzystwa Friedricha Schillera w Marbach am Neckar.
Barbara Frischmuth znana jest polskim czytelnikom z dwóch tłumaczonych książek – Kai, czyli Miłość do ideałów oraz Zniknięcie cienia w słońcu. W 2012 odwiedziła Polskę na zaproszenie Studenckiego Centrum Kultury Uniwersytetu Opolskiego.
Życie prywatne Barbara Frischmuth miała z pierwszym mężem syna Floriana Anastasiusa Grüna (1973). W 1988 wyszła ponownie za mąż za dr. Dirka Pennera psychiatrę i neurologa. Od 1999 mieszkała w Altaussee.
Twórczość Powieści Die Klosterschule (1968), wydanie pol. Szkoła klasztorna (tłum. Eliza Borg, 2018) Geschichten für Stanek (1969) Tage und Jahre. Sätze zur Situation (1971) Das Verschwinden des Schattens in der Sonne (1980), wydanie pol. Zniknięcie cienia w słońcu (tłum. Henryk Anders, 1980) Rückkehr zum vorläufigen Ausgangspunkt (1973) Haschen nach Wind. Erzählungen (1974) Die Mystifikationen der Sophie Silber (1976) Amy oder Die Metamorphose (1978) Entzug – ein Menetekel der zärtlichsten Art (1979) Kai und die Liebe zu den Modellen (1980), wydanie pol. Kai, czyli miłość do ideałów (tłum. Maria Gero-Rożniewicz, 1987) Bindungen (1980) Die Ferienfamilie (1981) Die Frau im Mond (1982) Vom Leben des Pierrot (1982) Traumgrenze (1983) Kopftänzer (1984) Herrin der Tiere (1986) Über die Verhältnisse (1987) Mörderische Märchen (1989) Einander Kind (1990) Mister Rosa oder Die Schwierigkeit, kein Zwerg zu sein. Spiel für einen Schauspieler (1991) Traum der Literatur – Literatur des Traums (1991) Wassermänner. Lesestücke aus Seen, Wüsten und Wohnzimmern (1991) Hexenherz (1994) Die Schrift des Freundes (1998) Fingerkraut und Feenhandschuh. Ein literarisches Gartentagebuch (1999) Schamanenbaum. Gedichte (2001) Die Entschlüsselung (2001) Löwenmaul und Irisschwert. Gartengeschichten (2003) Der Sommer, in dem Anna verschwunden war (2004) Marder, Rose, Fink und Laus. Meine Garten-WG (2007) Vergiss Ägypten. Ein Reiseroman (2008) Die Kuh, der Bock, seine Geiss und ihr Liebhaber. Tiere im Hausgebrauch (2010) Woher wir kommen (2012)
Książki dla dzieci i młodzieży Amoralische Kinderklapper (1969) Der Pluderich (1969) Philomena Mückenschnabel (1970) Polsterer (1970) Die Prinzessin in der Zwirnspule und andere Puppenspiele für Kinder (1972) Ida – und Ob (1972) Grizzly Dickbauch und Frau Nuffl (1975) Der liebe Augustin (1981) Die Ferienfamilie (1981) Biberzahn und der Khan der Wind (1990) Sommersee (1991) Machtnix oder Der Lauf, den die Welt nahm. Eine Bildergeschichte (1993) Gutenachtgeschichte für Maria Carolina (1994) Vom Mädchen, das übers Wasser ging (1996) Donna & Dario (1997) Die Geschichte vom Stainzer Kürbiskern (2000) Alice im Wunderland (2000)
Sztuki teatralne Der grasgrüne Steinfresser (1973) Die Prinzessin in der Zwirnspule (1976) Daphne und lo oder Am Rande der wirklichen Welt (1982) Mister Rosa oder Die Schwierigkeit, kein Zwerg zu sein (1989) Anstandslos (1994) Eine kurze Geschichte der Menschheit (1994) Lilys Zustandekommen (2002) Rabenmutter (2004)
Libretto Mirabellenkompott oder Mostbirnenmus, (2007)
Audycje radiowe Die Mauskoth und die Kuttlerin (1970) Die unbekannte Hand (1970) Löffelweise Mond (1971) Ich möchte, ich möchte die Welt (1977) Die Mondfrau (1979) Biberzahn und der Khan der Winde (1986) Binnengespräche (1986) Tingeltangel oder Bin ich noch am Leben? (1988) Mister Rosa oder Die Schwierigkeit, kein Zwerg zu sein (1990) Die Mozart hörende Hanako und ihre fünf Kätzchen (1991) Anstandslos (1992) Der grasgrüne Steinfresser (1993) Eine Liebe in Erzurum (1994) Miss Potter hat es sich anders überlegt (1996) Genesis (1997) Vier Verse für einen Mantel oder die Verwandlung des Abu Seid von Serug (1997)
Tłumaczenia Miklós Mészöly: Saul. (1970)
Scenariusze filmowe Der Mäuseschreck (1972) Na und. Eine Hexengeschichte (1972) Die Prinzessin in der Zwirnspule (1973) Ida – und Ob (1973) Baum des vergessenen Hundes (1976) Abschiede (1986) Otter (1985) Ausseerland (1991) Rabenmutter (1991) Sommersee (1992)
Przypisy
Bibliografia Biografia Barbary Frischmuth Dzieła Barbary Frischmuth
Kategoria:Austriaccy pisarze Kategoria:Austriaccy tłumacze Kategoria:Urodzeni w 1941 Kategoria:Zmarli w 2025