Józef Niespał (ur. 4 stycznia 1910 we Lwowie, zm. 8 listopada 1992 w Bielsku-Białej) – polski konstruktor lotniczy, szybownik.
Życiorys Urodził się w rodzinie Franciszka (ur. 1873), robotnika kolejowego, i Michaliny z Kaczorowskich (1875–1949). Miał sześć sióstr: Marylę (zakonnica Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej z Łąki k. Rzeszowa), Stefanię Misiakiewicz, Albinę Jędruch (1908–2001), Zofię Cierpicką, Joannę Rubinowską, Halinę Sojecką oraz brata Stanisława (1902–1971). W 1932 r. ukończył kierunek elektro-mechaniczny Państwowej Szkoły Technicznej we Lwowie. Od 1933 r. pracował w Instytucie Techniki Szybownictwa (ITS) przy Politechnice Lwowskiej, początkowo jako technik, a następnie konstruktor. Uczestniczył w opracowywaniu dokumentacji technicznej szybowca dwumiejscowego ITS-IVb, projekcie dwupłatowego szybowca akrobacyjnego ITS-V, słabosilnikowego samolotu ITS Jaskółka oraz motoszybowców ITS-8, ITS-8M, ITS-8W. W 1936 r. ukończył kurs szybowcowy, uzyskując kat. „A” pilota szybowcowegoAndrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945–2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, , s. 187.. W 1937 r. przeszedł z ITS do Lwowskich Warsztatów Lotniczych (LWL), skąd skierowano go na praktykę do Podlaskiej Wytwórni Samolotów (PWS) w Białej Podlaskiej. Praktykę odbył w Biurze Studiów PWS oraz przy budowie prototypów samolotów PWS-35 Ogar i PWS-37. Po zakończeniu praktyki powrócił do LWL w grudniu 1937 r. i w grupie inż. Wacława Czerwińskiego pracował przy tworzeniu dokumentacji szybowca wyczynowego PWS-102 Rekin. Od września 1938 r. do końca kwietnia 1939 r. uczestniczył w PWS przy konstrukcji szybowca olimpijskiego PWS-103. Następnie pracował przy tworzeniu dokumentacji samolotu PWS-33 Wyżeł.
Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Lwowa uczestniczył w przekazaniu majątku Instytutu Techniki Szybownictwa i Motoszybownictwa do Laboratorium Aerodynamicznego Politechniki Lwowskiej. Do czerwca 1941 r. pracował w warsztatach szybowcowych Płaniemyj Zawód Nr 5 Ossoawiachima (dawne Lwowskie Warsztaty Lotnicze) w charakterze konstruktora, prowadził rekonstrukcję radzieckiego szybowca Rot-Front 7. Po wejściu Niemców podejmował dorywcze prace m.in. jako elektryk, w warsztatach kolejowych we Lwowie, a od połowy 1944 r. w Nowym Sączu i parowozowni Stróże.
Po wojnie repatriowany do Polski, początkowo pracował w Małopolskich Zakładach Chemicznych w Krakowie. W drugiej połowie 1945 r. nawiązał kontakt z działającą w Bielsku grupą lwowskich inżynierów lotniczych – Rudolfem Weiglem, Piotrem Mynarskim, uczestniczył w organizowaniu w Bielsku Instytutu Szybownictwa. W grudniu 1945 r. przeniósł się do Bielska i wraz z inż. Marianem Graczem na zlecenie Departamentu Lotnictwa Cywilnego odtworzył dokumentację szybowca WWS-1 Salamandra. Był współkonstruktorem pierwszego powojennego polskiego szybowca IS-1 Sęp.
W lutym 1948 r. został kierownikiem Biura Konstrukcyjnego Szybowcowego Zakładu Doświadczalnego (SZD), powstałego z IS. W tym samym roku pod kierunkiem inż. Józefa Niespała i inż. Andrzeja Kokota została zmodyfikowana i dostosowana do ówczesnych warunków produkcji dokumentacja przedwojennego dwumiejscowego szybowca wyczynowego Mewa konstrukcji Antoniego Kocjana. Z przyczyn nietechnicznych zapadła jednak decyzja odtworzenia dokumentacji niemieckiego szybowca DFS Kranich i uruchomienia jego produkcji pod nazwą IS-C Żuraw a nie produkcji Mewy. Dokumentacja techniczna Żurawia została również opracowana przez inż. Józefa Niespała i inż. Andrzeja Kokota.
W 1949 r. skonstruował szybowiec akrobacyjny IS-4 Jastrząb. W 1950 r. uzyskał dyplom inż. lotniczego w Szkole Wawelberga i Rotwanda w Warszawie. W tym czasie był współkonstruktorem szybowca SZD-11 Albatros, brał udział w analizie doboru jednostki napędowej do motoszybowca SZD-26 Wilk i in.
W 1952 r. otrzymał Nagrodę Państwową III stopnia (zespołową) za opracowanie konstrukcji szybowców IS-2 Mucha, IS-4 Jastrząb, SZD-6x Nietoperz, IS-1 Sęp, IS-5 Kaczka i SZD-8 Jaskółka. W 1953 r. na własną prośbę odszedł ze stanowiska głównego konstruktora SZD i wrócił do pracy konstrukcyjno-projektowej.
W latach 1957–1958 pracował w Chińskiej Republice Ludowej, zorganizował biuro konstrukcyjne przy Zakładach Szybowcowych w Zhangjiakou. Pod jego kierunkiem został zaprojektowany pierwszy chiński szybowiec dwumiejscowy szkolny Jiefang-1 (Oswobodzenie)Janusz Babiejczuk, Jerzy Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945–1973, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974, s. 113.. Oblot szybowca został wykonany 10 maja 1958 roku. Za swą pracę w Chinach został w 1958 r. został udekorowany w Pekinie Złotą Gwiazdą Przyjaźni Polsko-Chińskiej.
Po powrocie do kraju skonstruował w latach 1961–1962 dwumiejscowy metalowy szybowiec SZD-27 Kormoran. Ostatnią jego konstrukcją był dwumiejscowy drewniany szybowiec SZD-35 Bekas, zbudowany w latach 1969–1971.
W 1978 r. przeszedł na emeryturę.
Dwukrotnie żonaty. W małżeństwie (od 1936 r.) z Eugenią z domu Wodało, nauczycielką miał syna Witolda, inż. mechanika. Pierwsza żona została zamordowana przez Ukraińców 13.02.1944 r. pod Lwowem. W 1948 r. ożenił się z Emilią z domu Wojak (1920–2012), z którą miał córkę Annę, inż. budownictwa sanitarnego.
Zmarł 8 listopada 1992 r. i został pochowany na cmentarzu Parafii Katedralnej św. Mikołaja w Bielsku-Białej (sektor 15-5-4).
Konstrukcje opracowane przez inż. J. Niespała +LpNazwaRokTyp1PWS-1031939szybowiec wysokowyczynowy2Niespał szybowiec1944projekt szybowca wyczynowego3IS-A Salamandra1946szybowiec szkolny4IS-1 Sęp1947szybowiec wyczynowy5IS-4 Jastrząb1949szybowiec akrobacyjny6IS-C Żuraw1952szybowiec wyczynowy7SZD-11 Albatros1954wysokowyczynowy szybowiec doświadczalny8Jiefang-11958szybowiec szkolno-treningowy9SZD-28 Sowa1959projekt szybowca treningowego10SZD-27 Kormoran1965szybowiec szkolno-treningowy11SZD-35 Bekas1970szybowiec szkolny
Ordery i odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1971) Złoty Krzyż Zasługi (23 sierpnia 1955) „za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie transportu drogowego i lotniczego”. Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1972) Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1967) Srebrna Odznaka „Zasłużony Działacz LOK” (1971) Złota Odznaka za Zasługi dla Rozwoju Woj. Katowickiego (1956) odznaczenia SIMP i NOT Złota Gwiazda Przyjaźni Polsko-Chińskiej (Chiny, 1958)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużony Działacz LOK” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy konstruktorzy lotniczy Kategoria:Polscy lotnicy cywilni Kategoria:Polscy szybownicy Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1992