Wybory samorządowe w Polsce w 2018 – wybory samorządowe, które z mocy ustawy zostały zarządzone przez premiera Mateusza Morawieckiego 13 sierpnia 2018Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2018 r. w sprawie zarządzenia wyborów do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic miasta stołecznego Warszawy oraz wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (). na dzień 21 października, natomiast II tura wyborów tzw. włodarzy (wójtów gmin, burmistrzów i prezydentów miast) odbyła się dwa tygodnie później – 4 listopada. W wyborach tych wybierani byli wójtowie gmin, burmistrzowie, prezydenci miast oraz radni dzielnicowi m.st. Warszawy, gminni (w tym miejscy), powiatowi i sejmików województw.

Zmiana prawa wyborczego thumb|Obwodowa Komisja Wyborcza w budynku Zespołu Państwowych Szkół Plastycznych im. Wojciecha Gersona w Warszawie podczas I tury głosowania, 21 października 2018 thumb|Wejście do jednej z obwodowych komisji wyborczych w Bielsku-Białej Wybory samorządowe w 2018 roku odbyły się po znaczącej nowelizacji prawa wyborczego (obejmującego kodeks wyborczy oraz ustawę o samorządzie gminnym, powiatowym, wojewódzkim i o ustroju m.st. Warszawy), wprowadzonej ustawą z 11 stycznia 2018 o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (weszła w życie 31 stycznia 2018), której najważniejszymi elementami były: wprowadzenie dwukadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miastUstawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych ().; wydłużenie z 4 do 5 lat kadencji organów samorządowych (wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, rady gmin, powiatów i sejmiki województw); ograniczenie jednomandatowych okręgów wyborczych do gmin do 20 tys. mieszkańców (wcześniej nie obowiązywały jedynie w miastach na prawach powiatów oraz dzielnicach m.st. Warszawy); ograniczenie możliwości głosowania korespondencyjnego jedynie dla osób niepełnosprawnych; wprowadzenie dwóch rodzajów komisji obwodowych: jedna będzie organizować głosowanie, a druga ustalać wyniki głosowania; zwiększenie uprawnień mężów zaufania i wprowadzenie instytucji obserwatorów społecznych.

Zmiany z powodu nieprawidłowości przy wyborach samorządowych w 2014 wprowadziła też ustawa z 25 czerwca 2015 o zmianie ustawy w sprawie kodeksu wyborczegoUstawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy ().. Do najważniejszych zmian należały: przezroczyste urny wyborcze, których wzór określa Państwowa Komisja Wyborcza (dla wyborów zarządzonych od 1 lipca 2016), oraz koperty na kartę do głosowania gwarantujące tajność głosowania (zniesione wraz z wejściem życie ustawy z dnia 11 stycznia 2018); możliwość rejestracji własnymi urządzeniami nagrywającymi czynności obwodowych komisji przez mężów zaufania przed rozpoczęciem głosowania i po jego zakończeniu; ujęcie w protokołach głosowania liczby głosów nieważnych z podaniem przyczyny nieważności głosu; kadencyjność członków Państwowej Komisji Wyborczej – 9 lat oraz górny wiek członka – 70 lat (od 1 stycznia 2016); informowanie przez komisarza wyborczego (do 30 stycznia 2018 przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) wyborców w formie druku bezadresowego najpóźniej w 21. dniu przed terminem wyborów o sposobie głosowania oraz warunkach ważności głosu w danych wyborach (od 1 stycznia 2016); zasada, iż karta do głosowania jest kartką zadrukowaną jednostronnie, natomiast w uzasadnionych przypadkach (np. zbyt duża liczba komitetów wyborczych) PKW może zastosować karty do głosowania w formie „książeczki” z obligatoryjną informacją na pierwszej stronie o sposobie głosowania oraz warunkach ważności głosu w danych wyborach, na stronie drugiej – spis treści zawierający listę komitetów wyborczych; wspólne wykonywanie czynności związanych z ustaleniem wyników głosowania przez członków obwodowych komisji wyborczych; zakaz członkostwa osób w obwodowej komisji wyborczej, jeśli kandydatem jest osoba bliska (zstępnym, wstępnym, małżonkiem, rodzeństwem, małżonkiem zstępnego lub przysposobionego); zwiększenie z 9 do 10 maksymalnej i zmniejszenie z 7 do 6 minimalnej liczebności komisji obwodowych w obwodach ze względu na zróżnicowanie liczby uprawnionych do głosowania (od 2000 głosujących minimum 8 członków komisji), co ma zwiększyć komfort pracy komisji oraz przyspieszyć liczenie oddanych głosów (zasady te zostały zmienione w dniu 31 stycznia 2018); ustalenie liczebności zagranicznych komisji wyborczych od 4 do 8 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby oraz jednej osoby wyznaczonej przez konsula.

Po wyborach środowiska eksperckie wprowadzone zmiany oceniały niejednoznacznie.

Listy wyborcze 26 września 2018 PKW wylosowała numery list komitetów ogólnopolskich: KWW Bezpartyjni Samorządowcy – nr 1 KW Polskie Stronnictwo Ludowe – nr 2 KW Partia Zieloni – nr 3 KKW Platforma.Nowoczesna Koalicja Obywatelska – nr 4 KKW SLD Lewica Razem – nr 5 KW Partia Razem – nr 6 KW Ruch Narodowy Rzeczypospolitej Polskiej – nr 7 KWW Kukiz’15 – nr 8 KWW Wolność w Samorządzie – nr 9 KW Prawo i Sprawiedliwość – nr 10.

Wyniki głosowania i wyniki wyborów Frekwencja I tura wyborów, frekwencja na poziomie całego kraju: 12:00 – 15,62% 17:00 – 41,65% ostateczna – 54,90% II tura wyborów, frekwencja na poziomie całego kraju: 12:00 – 15,61% 17:00 – 38,73% ostateczna – 48,83%

Wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast

Wśród 107 miast, w których wybierano prezydentów, w 63 rozstrzygnięcia nastąpiły w I turze. W 80 przypadkach prezydentami zostali kandydaci startujący z komitetów własnych lub lokalnych, w 19 Koalicji Obywatelskiej, w 4 Prawa i Sprawiedliwości, w 2 koalicji SLD Lewica Razem, a w 1 Polskiego Stronnictwa Ludowego, jak również komitetu Kukiz’15. Prezydentami miast zostało 23 członków Platformy Obywatelskiej, 7 Sojuszu Lewicy Demokratycznej, 4 PiS, 2 PSL, po 1 Nowoczesnej i Porozumienia oraz 69 kandydatów bezpartyjnych (wśród bezpartyjnych był eurodeputowany PO, jednak nie poparty przez tę partię w I turze; jednocześnie po 1 członku PiS i SLD nie było popieranych przez własne partie – zarówno w I, jak i w II turze). Spośród 18 miast wojewódzkich w 5 wygrali kandydaci KO, a w pozostałych 13 kandydaci komitetów własnych lub lokalnych (w tym 4 związanych z KO i 2 z Bezpartyjnymi Samorządowcami). Jednocześnie w miastach tych zwyciężyło 5 członków PO, 1 SLD i 12 kandydatów bezpartyjnych.

Najwięcej burmistrzów zostało wybranych z komitetu PiS (62), jednak przynależność do PiS zadeklarowało 59 zwycięskich kandydatów na burmistrza, podczas gdy więcej do PO (69) i PSL (68). Także najwięcej wójtów zostało wybranych z ramienia KW PiS (168), jednak na wójtów zostało wybranych najwięcej członków PSL (221 – podczas gdy kandydatów KW PSL 138). Ogółem na włodarzy zostało wybranych najwięcej kandydatów PiS (234), PSL (173) i KO (33), zaś najwięcej członków PSL (291), PiS (203) i PO (127).

+ Liczba wybranych włodarzy według komitetów wyborczych Komitet wyborczy Prezydenci Burmistrzowie Wójtowie Razem Koalicja Obywatelska 19 11 3 33 Prawo i Sprawiedliwość 4 62 168 234 SLD Lewica Razem 2 3 1 6 Polskie Stronnictwo Ludowe 1 34 138 173 Kukiz’15 1 – 3 4 Mniejszość Niemiecka – 4 9 13 Bezpartyjni Samorządowcy – 2 1 3 Śląska Partia Regionalna – – 1 1 Wolni i Solidarni – – 1 1 Pozostali 80 706 1221 2007

+ Liczba wybranych włodarzy według przynależności partyjnej Partia polityczna Prezydenci Burmistrzowie Wójtowie Razem Platforma Obywatelska 24 69 35 128 Sojusz Lewicy Demokratycznej 7 15 16 38 Prawo i Sprawiedliwość 4 59 140 203 Polskie Stronnictwo Ludowe 2 68 221 291 Porozumienie 1 2 7 10 Nowoczesna 1 2 – 3 Solidarna Polska – 2 4 6 Regionalna. Mniejszość z Większością – 2 1 3 Unia Pracy – 2 – 2 Prawica Rzeczypospolitej – 1 1 2 Partia Razem – 1 – 1 Stronnictwo „Piast” – 1 – 1

Sejmiki województw

Wyniki głosowania Wszystkie dane wyrażono w procentach. Sejmik PiS KO PSL SLD LR Kukiz’15 BS WwS Razem RN Zieloni Inne dolnośląski 28,53 25,77 5,23 5,50 4,78 14,98 1,38 1,61 1,32 1,76 0,86 kujawsko-pomorski 28,27 34,66 14,31 9,00 5,70 0,64 1,98 1,77 0,54 1,19 – 1,94 lubelski 44,04 18,19 19,30 5,89 6,64 0,42 1,62 0,93 1,32 0,14 – 1,51 lubuski 25,11 29,92 12,43 9,59 3,22 13,17 0,55 1,72 1,67 2,62 – – łódzki 34,88 28,39 13,06 6,32 5,86 3,90 1,38 1,72 1,17 1,34 – 1,98 małopolski 43,55 22,66 10,03 2,87 5,76 3,89 1,80 1,44 0,86 1,02 – 6,14 mazowiecki 34,04 27,66 13,15 5,46 5,44 6,24 1,51 1,70 1,24 1,38 – 2,16 opolski 25,77 29,45 10,72 5,94 6,06 0,78 1,54 1,51 0,95 0,45 2,19 podkarpacki 52,25 13,44 11,88 5,85 6,62 3,39 1,77 1,08 1,92 0,63 – 1,16 podlaski 41,64 24,14 15,66 4,78 5,90 1,20 1,04 1,24 1,36 0,44 – 2,60 pomorski 27,84 40,70 8,33 6,59 5,24 3,03 2,83 2,21 1,64 1,59 – – śląski 32,11 28,83 5,15 8,31 6,58 4,96 1,43 1,46 1,16 1,39 – 8,62 świętokrzyski 38,40 11,79 25,52 6,16 4,90 2,78 1,84 0,77 1,16 0,43 0,98 warmińsko-mazurski 28,15 30,40 19,64 8,16 6,29 0,79 0,48 2,31 2,65 0,45 – 0,70 wielkopolski 27,84 29,66 14,52 9,31 5,23 6,08 1,53 1,78 1,26 1,56 – 1,23 zachodniopomorski 26,80 32,04 9,68 9,08 4,21 13,70 1,94 1,53 0,73 0,30 – – Polska 34,13 26,97 12,07 6,62 5,63 5,28 1,59 1,57 1,26 1,15 1,13 2,60 Objaśnienia:1 KWW Z Dutkiewiczem dla Dolnego Śląska,2 KWW Mniejszość Niemiecka,3 KWW Projekt Świętokrzyskie Bogdana Wenty.

W tabeli przedstawiono jedynie wyniki komitetów ogólnopolskich. Spośród pozostałych komitetów najlepsze rezultaty w skali kraju uzyskały: Wolni i Solidarni (0,78%), Z Dutkiewiczem dla Dolnego Śląska (0,6%), Wspólna Małopolska (0,4%), Śląska Partia Regionalna (0,38%), Ślonzoki Razem (0,36%) i Mniejszość Niemiecka (0,34%).

Podział mandatów

Sejmik PiS KO PSL BS SLD LR MN ZDdDŚ PŚ BW Razem dolnośląski 14 13 1 6 – – 2 – 36 kujawsko-pomorski 11 14 4 – 1 – – – 30 lubelski 18 7 7 – 1 – – –33 lubuski 9 11 4 4 2 – – – 30 łódzki 17 12 4 – – – – – 33 małopolski 24 11 4 – – – – – 39 mazowiecki 24 18 8 1 – – – – 51 opolski 10 13 2 – – 5 – – 30 podkarpacki 25 5 3 – – – – – 33 podlaski 16 9 5 – – – – – 30 pomorski 13 18 2 – – – – – 33 śląski 22 20 1 – 2 – – – 45 świętokrzyski 16 3 9 – 1 – – 1 30 warmińsko-mazurski 11 12 7 – – – – – 30 wielkopolski 13 15 7 1 3 – – – 39 zachodniopomorski 11 13 2 3 1 – – – 30 Polska 254 194 70 15 11 5 2 1 552

Rady powiatów (w tym miast na prawach powiatu)

+ Głosowanie do rad powiatów – wyniki sumaryczne w skali ogólnokrajowej Komitet wyborczy % głosów Liczba mandatów Prawo i Sprawiedliwość 30,46 2114 Polskie Stronnictwo Ludowe 14,22 952 Koalicja Obywatelska 12,29 726 SLD Lewica Razem 2,77 105 Mniejszość Niemiecka 0,46 45 Bezpartyjni Samorządowcy 0,86 36 Kukiz’15 1,42 19 Projekt Świętokrzyskie Bogdana Wenty 0,14 5 Porozumienie Jarosława Gowina 0,22 3 Śląska Partia Regionalna 0,05 3 KW stowarzyszeń i organizacji społecznych 6,91 397 Pozostałe (KWW) 30,21 1839

Rady gmin (w tym miast)