thumb|Grób Marcina Wichy na cmentarzu wojskowym na Powązkach Marcin Wicha (ur. 26 września 1972 w Warszawie, zm. 24 stycznia 2025 tamże) – polski grafik, eseista i autor książek dla dzieci. Laureat Nagrody Literackiej „Nike”.

Życiorys Jako grafik projektował okładki książek, czasopism, plakaty, znaki graficzne. Był autorem komentarzy rysunkowych w „Tygodniku Powszechnym”. Współpracował z „Charakterami” i „Gazetą Wyborczą”. Był felietonistą „Pisma. Magazynu opinii”. Debiutem książkowym stała się w 2011 roku publikacja dla dzieci Klara. Proszę tego nie czytać. Brał udział w spotkaniach autorskich. Był współwłaścicielem firmy projektowej Frycz i Wicha. Od 2022 roku cyklicznie publikował felietony w tygodniku „Polityka”.

Laureat Paszportu „Polityki” za rok 2017 w kategorii: literatura oraz nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia 2018 w kategorii: esej za książkę Rzeczy, których nie wyrzuciłem. Za tę samą książkę w 2018 uzyskał Nagrodę Literacką „Nike”, Nagrodę Literacką Nike Czytelników i Nagrodę Literacką im. Witolda Gombrowicza. W 2022 nominowany do Nagrody Literackiej „Nike” za książkę Kierunek zwiedzania, za tę samą książkę otrzymał Nagrodę im. Andrzeja Siemka.

Życie prywatne i rodzina Urodził się w rodzinie polsko-żydowskiej jako syn architekta Piotra Wichy (1946–2006) i psycholożki Joanny Rabanowskiej-Wichy (1946–2015). Jego dziadkami byli komunistyczni politycy pochodzenia chłopskiego i robotniczego, ministrowie w okresie PRL: Władysław Wicha – ze strony ojca, i Jan Rabanowski – ze strony matki. Babkami były Teofila Wicha, z d. Lewin vel. Łaska – ze strony ojca, i Teresa Halina Rabanowska, z d. Auerbach – ze strony matki. Obie były Żydówkami.

Teofila „Tetka” Wicha (1910–2003) była córką Gustawy (Gołdy) i Ignacego (Izaaka) Lewinów, zam. w Warszawie przy ul. Grzybowskiej. Rodzina przyjęła z czasem polskie nazwisko – Łaski. Wicha była członkinią Związku Młodzieży Komunistycznej. Po wyjściu w styczniu 1943 z getta, ukrywała się po stronie aryjskiej, pracując m.in. jako praczka i służąca. Wzięła czynny udział w powstaniu warszawskim, służąc pod pseudonimem „Ziuta” i w stopniu plutonowego w zgrupowaniu „Chrobry II” AK. Po upadku powstania dostała się do niewoli. Z mężem Władysławem, poślubionym przed wojną w kościele ewangelickim, miała dwóch synów – Jerzego (ur. 1936) i Piotra (1946–2006), ojca Marcina. Władysław Wicha spędził wojnę na zachodzie Europy, udawszy się na początku okupacji do Belgii. Jerzy Wicha po wyjściu z getta ukrywał się u polskich rodzin, w tym polskich krewnych swojego ojca, m.in. w małopolskim Podgwizdowie. Został chemikiem, profesorem w Instytucie Chemii Organicznej PAN. Akcję jego ratowania koordynowała Aniela Cieszkowska, późniejsza towarzyszka Teofili Wichy w czasie powstania i niewoli, odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Bratem Teofili Wichy był Józef Lewin-Łaski, znany szerzej pod przyjętym w czasie wojny fałszywym, lecz później zachowanym imieniem i nazwiskiem jako Wacław Zawadzki lub pod pseudonimem „Puchatek”. Zawadzki był znanym redaktorem, literatem i bibliofilem, członkiem KOR i sygnatariuszem Listu 59. Jego córką, a zatem kuzynką Piotra Wichy była historyczka Wiktoria Śliwowska.

Teresa Halina Rabanowska (1911–1995) była córką Leona i Bliny Auerbachów; pochodziła z Sierpca. Z wykształcenia była psychologiem. W 1943 wstąpiła do 1 Armii Wojska Polskiego i służyła w wojsku aż do 1945, uzyskując stopień chorążego. Pracowała w wydziale polityczno-wychowawczym jako nauczycielka języka polskiego, a następnie była szefową wydziału politycznego w Sztabie Głównym Żandarmerii. Po wojnie pracowała m.in. w Towarzystwie Przyjaciół Dzieci, w redakcji czasopisma „Świetlice Dziecięce” i w Naszej Księgarni. Odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi i Medalem 10-lecia Polski Ludowej.

Marcin Wicha został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Publikacje Książki dla dzieci: Klara: proszę tego nie czytać (Wydawnictwo Czarna Owieczka, Warszawa 2011) Łysol i Strusia: Lekcje niegrzeczności (Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”, Kraków 2013) Bolek i Lolek: genialni detektywi (Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”, Kraków 2014) Niezwykła historia Sebastiana Van Pirka (Wydawnictwo Egmont Polska, Warszawa 2018) Wielka księga Klary (Wydawnictwo Mamania, Warszawa 2019)

Eseje: Jak przestałem kochać design (Wydawnictwo Karakter, Kraków 2015) Rzeczy, których nie wyrzuciłem (Wydawnictwo Karakter, Kraków 2017) Kierunek zwiedzania (Wydawnictwo Karakter 2021) Gościnne występy. Kawałki o projektowaniu, (Wydawnictwo Karakter, 2024) Kamionek (Wydawnictwo Muzeum Warszawy, Warszawa 2025)

Zbiory felietonów: Nic drobniej nie będzie (wydawnictwo Karakter 2022) Proste rzeczy (wydawnictwo Agora 2026)

Współautor: Nowe przygody Bolka i Lolka. Urodziny, wydawnictwo Znak, Kraków 2013 Sylaboratorium, wydawnictwo Egmont Polska, Warszawa 2017 Delfin w malinach. Snobizmy i obyczaje ostatniej dekady, wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017

Przypisy

Linki zewnętrzne

lista publikacji Marcina Wichy w Kalalogu Biblioteki Narodowej

Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza Kategoria:Laureaci Nagrody „Literatury na Świecie” Kategoria:Laureaci Nagrody Nike Kategoria:Laureaci Paszportu Polityki Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy eseiści XXI wieku Kategoria:Polscy felietoniści Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1972 Kategoria:Zmarli w 2025