Grigoris Pieris Awksendiu (; 22 lutego 1928 – 3 marca 1957) – cypryjski partyzant, który walczył przeciwko brytyjskiemu panowaniu na Cyprze; uważany jest za bohatera narodowego. W hierarchii EOKA, był drugim oficerem w zespole generała Jeorjosa Griwasa. Jego kryptonim brzmiał Zidhros (Ζήδρος).
Życiorys Awksendiu urodził się w miejscowości Lisi 22 lutego 1928, w rodzinie Pierisa i Antonii Awksendiu. Miał młodszą siostrę, Chrystalę. Uczęszczał do Szkoły Podstawowej w Lisi i otrzymał wykształcenie średnie w greckim gimnazjum w Famaguście. Według opinii znajomych, był zapalonym sportowcem, zafascynowanym piłką nożną. Był członkiem Anorthosisu Famagusta, jednego z najsilniejszych klubów w tej okolicyMemory of Grigoris Afxentiou.
Wyjechał do Grecji, gdzie nie udało mu się dostać do Greckiej Akademii Wojskowej w Atenach. W grudniu 1949 roku wstąpił do Armii Greckiej jako ochotnik. Od marca do października 1950 roku, studiował w Akademii Oficerów Rezerwy na wyspie Siros. Następnie służył w armii greckiej na granicy grecko-bułgarskiej, jako podporucznik, po czym wrócił na Cypr i przyłączył się do EOKAGrigoris Afxentiou [gr.].
Został zwolniony z szeregów Armii Greckiej w dniu 15 listopada 1953 i wrócił na Cypr, gdzie pomagał ojcu w jego działalności, pracując jako kierowca taksówki. W tym czasie również się zaręczył.
Awksendiu wstąpił do Narodowej Organizacji Cypryjskich Bojowników (EOKA), gdzie wkrótce stał się zastępcą lidera organizacji, Jeorjosa GriwasaGrivas Memoirs (1964). Został mianowany jako regionalny dowódca dzielnicy Famagusta, którą dobrze znałGrivas Memoirs (1964), s. 30. Jako pierwszy obmyślił plan pozyskania materiałów wybuchowych z dna morza, z płytkich wód u wybrzeży Famagusty. Pociski Armii Brytyjskiej, które pod koniec II Wojny Światowej zostały zrzucone do morza podlegały recyklingowi i uzyskiwano z nich nowe materiały wybuchowe. Awksendiu był bardzo lubiany przez kolegów z partyzantki i szybko został awansowany przez generała Griwasa na dowódcę dzielnicy KyreniaGrivas Memoirs (1964), s. 34.
Wiosną 1955 roku przeprowadzał zamachy przeciwko kontrolowanej przez Brytyjczyków Cyprus Broadcasting Corporation i elektrowni w Nikozji. Znany był jako Zidhros (Ζήδρος). Po swoim ataku stał się jedną z najbardziej poszukiwanych przez Brytyjczyków osób. Pierwotnie ogłoszono nagrodę w wysokości 250 funtów za jego aresztowanie, następnie podwyższono ją do £1,000"Grivas Memoirs (1964), p. 33, i £5,000 funtów za zniszczenie własności brytyjskiej [en.] Dostęp na 24 czerwca 2018r..
Gdy nagroda została ogłoszona, zaczął się ukrywać w Górach Kyreńskich i górach Trodos, gdzie szkolił bojowników EOKA w użyciu broni oraz taktyce wojny partyzanckiej.
W październiku 1955 roku, dzień po przybyciu marszałka Johna Hardinga na Cypr, Awksendiu wtargnął w biały dzień do komisariatu policji w Lefkoniko i zdobył cały arsenał broni, który się tam znajdowałGrivas Memoirs (1964), s. 48..
W grudniu 1955 roku Awksendiu został przeniesiony na rozkaz generała Grivasa do okręgu Trodos, konkretnie do kryjówki we wsi Spilia, co pozwoliło mu wziąć udział w bitwie o SpilięGrivas Memoirs (1964), s. 54..
3 marca 1957, po tym, jak informator zdradził jego położenie, wojska brytyjskie otoczyły go w pobliżu Klasztoru Machairas niedaleko LazaniasGrivas Memoirs (1964), s. 111. W tym czasie przebywał wewnątrz schronu wraz z czterema innymi partyzantami. Zdając sobie sprawę, że przeciwnik miał przewagę liczebną, Awksendiu początkowo rozkazał swoim towarzyszom się poddać, ale ostatecznie pozostał, aby walczyć do śmierci. Anglicy kazali mu złożyć broń, ten jednak odpowiedział: molon labe (przyjdź i weź), cytując spartańskiego króla Leonidasa. Wojska brytyjskie, w obawie przed dużymi stratami w walce bezpośredniej, postanowiły oblać jego schron benzyną i spalić Cypryjczyka żywcem. Obawiając się zamieszek, jego ciało pochowano na dziedzińcu Centralnego Więzienia NikozjiGrivas Memoirs (1964), s. 71, spoczywa ono tam do dzisiaj. Anglicy nikogo nie poinformowali o tej zbrodni, decydując się wyjawić publicznie gazetom w Wielkiej Brytanii, że Awksendiu był już martwy, kiedy spalono jego ciało.
Przypisy
Bibliografia The Memoirs of General Grivas, George Grivas, red. Charles Foley. Wydawnictwo Longmans, Londyn 1964. Grigoris Afxentoiu, cypryjski żołnierz
Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 1957 Kategoria:Cypryjscy wojskowi