Alfabet
Alfabet francuski składa się z 26 liter: a [a] b [by] c [sy] d [dy] e [y] f [ef] g [że] h [asz] i [i] j [żi] k [ka] l [el] m [em] n [en] o [ou] p [py] q [kü] r [er] s [es] t [ty] u [ui] v [wy] w [dublewy] x [iks] y [igrek] z [zed]
W języku francuskim istnieją dwie specjalnie ligatury: œ (des oeufs) æ
A także różne akcenty: accent aigu (le bébé) accent grave (la mère) accent circonflexe (la fenêtre)
Oraz znaki ortograficzne: cédille (la leçon) łącznik (donnez-moi) tréma (Citroën) apostrof (l'amie)
Wymowa
Litery: a - jak polskie "a" à - jak polskie "a" â - jak polskie "a" æ - dźwięk pośredni między "a" a "e" b - jak polskie "b" c:- jak polskie c
+ spółgłoska, czytamy jak "k" + o, a, u, czytamy jak "k" + e, i, czytamy jak "s" kiedy stoi na końcu wyrazu, czytamy jak "k" ç - czytamy jak "s" d - jak polskie "d" e: kiedy stoi na końcu wyrazu, nie czytamy kiedy stoi w środku wyrazu, czytamy jak "e" polskie lub z ustami jak do "o" é - czytamy zawsze (również na końcu wyrazu), jak "e" è - czytamy zawsze (występuje generalnie w środku wyrazu), jak "e" ê - jak "e" ë - jak "e" f - jak "f" g: + spółgłoska, czytamy jak "g" + a, o, u, czytamy jak "g" + e, i, czytamy jak "ż" h - nie czytamy nigdy i - jak "i" î - jak "i" ï - jak "i" j - jak "ż" k - jak "k" l - jak "l" m - jak "m" n - jak "n" o - jak ścieśnione "o" ô - jak "o" œ - dźwięk pośredni między "o" a "e" p - jak "p" q - jak "k", nie czytamy po nim "u" (np. que [ke], qui [ki]) r - jak "r" języczkowe, "charczaste" s - pomiędzy samogłoskami jak "z", w innych przypadkach jak "s" t - jak "t", z wyj. "-tion", gdzie czytamy jak "s" u - język jak do "i", usta jak do "u", podobne do niemieckiego ü ù - poprzedzone jest zawsze "o", czytamy jak "u" û - poprzedzone jest zawsze "o", czytamy jak "u" ü - czytamy jak "u" v - jak "w" w - jak "w" lub "ł" x - jak "ks", przed "e, a, o" czytamy jak "gz" y - jak "i" z - jak "z"
Grupy kilkuliterowe: ai - jak "e" np. vrai - prawdziwy (wre) ais - jak "e" np. fraises- truskawki (frez) ait - jak "e" np. il fait - on robi (il fe) aî - jak "e" np. traîner ay - jak "ej" np. payer ant - jak "ą" np. tante au - jak "o" np. faux ou - jak "u" np. tout on - jak "ą" np. Bonjour om - jak "ą" np. Combien an - jak "ą" np. plan am - jak "ą" np. lampe en - jak "ą" np. en em - jak "ą" np. emploi eu - jak "e" (czyli tak, jakby chciało wymówić się "e" i "u" jednocześnie)np. sœur in - jak "ę" np. pain im - jak "ę" np. impoli yn - jak "ę" np. syndic ym - jak "ę" np. symptôme (Jeśli po układzie "samogłoska + n/m" pojawia się samogłoska/niemie "h" lub litera n/m jest podwojona, wtedy wymawiamy go normalnie {tak jak jest napisane}, np. panorama [panorama], année [ane]) gn - jak "ńj" np. vignette ph - jak "f" np. xylophone ent - na końcu wyrazu: jeśli jest formą czasownika w 3.os. l.mn. to nigdy nie wymawiamy np. ils veulent (il wel) jeśli jest inną częścią mowy niż czasownik, wymawiamy "ą" np. vivement um - na końcu wyrazu jak "om" (to słowa pochodzenia łacińskiego) np. sodium oi - czytamy jak "ła" np. moi oy - czytamy jak "łaj" np. voyage ch - jak "sz" np. chambre th - jak "t" np. zénith ille - jak "ij" np. famille (wyjątki: mille (mil), ville (wil)) eill/eil - jak "ej" np. vieille aill/ail - jak "aj" np. Versailles
Łączenie międzywyrazowe: Gdy słowo kończy się spółgłoską, a następne zaczyna samogłoską lub niemym "h", występuje łączenie międzywyrazowe (liaison). Wtedy owa spółgłoska, nawet jeśli w normalnych warunkach nie jest wymawiana, na skutek łączenia zostaje wymówiona. Dzięki "liaison" można np. odróżniać liczby rzeczowników oraz formy gramatyczne czasowników.
Uwaga! W łączeniach "s" wymawiamy jak "z".
il observe [il-obserw] / ils observent [ilz-obserw] l'ombre [l-ąbr] / les ombres [lez-ąbr]
Elizja: Elizja to inaczej wyrzucenie ostatniej samogłoski z wyrazu i zastąpienie jej apostrofem, jeśli następny wyraz rozpoczyna się samogłoską lub niemym "h".
le ami -> l'ami que il -> qu'il la orange -> l'orange