Polecenia
Oto kilka podstawowych poleceń, potrzebnych do rozpoczęcia pracy. Dokładniej omówimy je później.
Tabela 2.1. Podstawowe polecenia. PolecenieOpislsWyświetla listę plików znajdujących się w aktualnym katalogu roboczym; podobna do komendy dir w systemie DOScd katalogZmienia katalogipasswdZmienia hasło zalogowanego użytkownikafile nazwa_plikuWyświetla typ pliku o podanej nazwiecat plik_tekstowyWyświetla zawartość podanego plikupwdWyświetla aktualny katalog roboczyexit lub logoutWylogowanieman polecenieWyświetla stronę podręcznika man dla podanego poleceniainfo polecenieWyświetla stronę podręcznika info dla podanego poleceniaapropos tekstPrzeszukuje bazę danych whatis w celu znalezienia podanego tekstu
Uwagi ogólne
Podane polecenia wpisujesz po znaku zachęty, w oknie terminala trybu graficznego lub tekstowego, a następnie naciskasz ENTER.
Polecenia mogą wpływać na siebie, tak jak, na przyklad, ls. Polecenia działają inaczej, jeżeli wywołasz je z opcją, zazwyczaj poprzedzoną myślnikiem (-), tak jak w przypadku ls -a. Ta sama opcja może działać inaczej dla innego polecenia. Programy GNU przyjmują długie opcje poprzedzone dwoma myślnikami (--), jak w ls –all. Niektóre polecenia nie mają opcji wcale.
Argument(y) polecenia określają obiekt(y), na których chcemy, aby polecenie działała. Przykładowo w ls /etc, katalog /etc jest argumentem dla komendy ls. Oznacza to, że chcesz obejrzeć zawartość podanego katalogu, a nie zawartość domyślnego, który byłby aktualnym katalogiem roboczym. Niektóre polecenia wymagają argumentów, a u niektórych ich podanie jest opcjonalne.
Możesz sprawdzić, czy polecenie wymaga podania opcji i argumentów, oraz to, jakie są poprawne sprawdzając stronę pomocy danej komendy. Sprawdź sekcję Uzyskiwanie pomocy.
W systemie Linuks, podobnie jak w Uniksie, katalogi są oddzielane przy pomocy znaku slash ('/'), wykorzystywanego także w adresie URL. Dogłębnie strukturę katalogów omówimy później.
Symbole . oraz .. mają, jeżeli chodzi o katalogi, specjalne znaczenie. Przekonamy się o tym wykonując ćwiczenia, a więcej informacji o tym otrzymamy w następnych rozdziałach.
Staraj się unikać logowania do systemu używając konta administratora – root. Pomijając normalną pracę, większość zadań, włączając w to sprawdzanie systemu, zbieranie informacji itp, można wykonać używając normalnego konta użytkownika, bez specjalnych uprawnień. Jeżeli będą potrzebne, na przykład przy tworzeniu nowego konta użytkownika, lub instalowania programu, preferowanym sposobem zmiany uprawnień na uprawnienia root'a jest zmiana ID użytkownika.
Większość poleceń omawianych w podręczniku może zostać wykonana bez uprawnień administratora. W większości przypadków, wywołując polecenie lub uruchamiając program jako użytkownik nieuprzywilejowany system poprosi cię o hasło administratora, jeżeli będzie to wymagane. Kiedy skończysz pracę opuść aplikację lub sesję, która wymaga wysokich uprawnień.
Czytanie dokumentacji powinno stać się twoją drugą naturą. Ważne, szczególnie na początku, jest czytanie dokumentacji systemowej, instrukcji podstawowych poleceń, dokumentów HOWTO i tym podobnych. Ponieważ ilość dokumentacji jest ogromna, niemożliwe jest dołączenie całej do tego podręcznika. Jednak, w celu wyrabiania nawyku, będziemy podawali ci namiary na dokumentację związaną z każdym omawianym tematem.
Używanie powłoki Bash
Kilka skrótów klawiatury, sprawi, że będzie ci się łatwiej i szybciej pracowało z powłoką GNU Bash, która jest domyślną powłoką na większości systemów. Poniżej znajduje się lista najczęściej używanych opcji; sugeruję, żebyś wyrobił sobie nawyk korzystania z nich, tak, aby zdobyć jak najwięcej doświadczenia z korzystania z Linuksa na samym początku.
Tabela 2.2. Skróty klawiatury w Bash'u Skrót klawiaturyFunkcjaCtrl+APrzenosi kursor do początku linii komend.Ctrl+CKończy działanie uruchomionego programu i zwraca znak zachęty. Zobacz Rozdział4: Procesy.Ctrl+DWylogowanie z aktualnej sesji shella. Równoważne z exit i logout.Ctrl+EPrzenosi kursor na koniec linii komend.Ctrl+HGeneruje znak cofania.Ctrl+LCzyści terminal.Ctrl+RPrzeszukuje historie komend.Ctrl+ZZawieś program. Zobacz Rozdział4: Procesy.Strzałka w lewo lub Strzałka w prawoPorusza kursorem jedno miejsce w lewo lub w prawo tak, abyś mógł umieścić znak w innych miejscach niż tylko początek i koniec.Strzałka w górę lub Strzałka w dółPrzegląda historię. Aby nie marnować czasu, znajdź linię, którą chcesz wykonać ponownie, wprowadź ewentualne zmiany a następnie naciśnij ENTER.Shift+PageUp lub Shift+PageDownPrzegląda bufor terminala (aby można było zobaczyć przewinięty za ekran tekst).TabUzupełnianie nazwy polecenia lup pliku; gdy istnieje kilka możliwości, system nam to zasygnalizuje, lub, gdy możliwości jest za dużo, zapyta czy chcesz zobaczyć je wszystkie. Tab TabPokazuje wszystkie możliwości uzupełnienia poleceń lub plików.
Dwa ostatnie skróty z powyższej tabeli wymagają pewnych wyjaśnień. Na przykład, jeżeli chcesz zmienić katalog na jakis_z_dluga_nazwa, nie będziesz wpisywał jego nazwy. Zamiast tego wpisujesz w linii komend cd jak, następnie naciskasz TAB, a powłoka, jeżeli inne katalogi nie zaczynają się tak samo, uzupełnia nazwę za ciebie. Oczywiście, jeżeli nie ma innych katalogów zaczynających się na "j", możesz wpisać cd j, a następnie nacisnąć TAB''. Jeżeli więcej plików zaczyna się tak samo, powłoka powiadomi cię o tym, po czym będziesz mógł dwa razy szybko nacisnąć TAB, aby zobaczyć wszystkie możliwości:znak_zachety> cd ststarthere stuff stuffitW powyższym przykładzie, jeżeli po dwóch pierwszych znakach dopiszesz jeszcze "a", a następnie wciśniesz TAB powłoka dopełni nazwę za ciebie, ponieważ nie będzie już innych możliwości.znak_zachety> cd starthereOczywiście, wybór komendy musisz zaakceptować naciśnięciem ENTERa
W tym samym przykładzie, jeżeli wpiszesz 'u' i naciśniesz TAB, powłoka doda za ciebie "ff", a następnie zatrzyma się, ponieważ będą inne możliwości. Zobaczysz je wciskając TAB TAB. Gdy wpiszesz jeden lub kilka znaków, które sprawią, że wybór będzie jednoznaczny, a następnie naciśniesz TAB lub ENTER (jeżeli otrzymałeś pełną nazwę), powłoka uzupełni ją za ciebie a następnie przejdzie do katalogu – jeżeli rzeczywiście jest to katalog.
To działa dla wszystkich nazw plików będących argumentami dla poleceń.
Tak samo jest z uzupełnianiem nazw poleceń. Wpisanie ls a następnie dwukrotne wciśnięcie TAB wyświetli wszystkie komendy znajdujące się w twojej zmiennej PATH, które zaczynają się od lsznak_zachety> lsls lsdev lspci lsraid lswlsattr lsmod lspgpot lss16toppmlsb_release lsof lspnp lsusb'''