Jak przebrnąć przez proces instalacyjny Zanim zaczniesz
Instalator Debiana, w przeciwieństwie do większości dystrybucji Linuksa, nie jest liniowy. Zasadą działania przypomina raczej instalator FreeBSD, w którym możesz przeskoczyć przez menu instalacyjne i wykonać różnorodne zadania, nie zachowując specjalnego porządku. Jednak instalator Debiana stara się poprowadzić cię za pomocą podświetlania następnego logicznego punktu (zadania) na czerwono i umieszczania go na początku listy menu. Tylko w pewnych miejscach pójdziemy inną drogą niż ta wskazywana przez instalator.
Konfiguracja klawiatury Zwykle najwygodniej jest przeprowadzać instalację systemu operacyjnego, korzystając ze swojego ulubionego układu klawiatury. Dlatego instalator Debiana sugeruje wybranie układu zaraz na samym początku. Tak też postąpimy.
Żeby wybrać układ klawiatury, upewnij się, że opcja "Configure the Keyboard" jest podświetlona i naciśnij klawisz enter. Na następnym ekranie, "Select a Keyboard", większość anglojęzycznych osób zapewne wybierze układ "Qwerty/US: U.S. English (Qwerty)". Osobiście wolę układ Dvorak, tak więc wybierz to, co uważasz, że będzie dla ciebie najlepszym wyborem. Po wybraniu układu naciśnij enter, by przejść do następnego ekranu.
Zakładanie partycji na dysku Teraz powinieneś być znowu na ekranie "Debian GNU/Linux Installation Main Menu". Zauważ jednak, że pozycja "Configure the Keyboard" nie jest już na początku menu (ale nadal jest dostępna, gdybyś się pomylił). Na jej miejscu stoi teraz opcja "Partition a Hard Disk". Widzisz, jak Debian dba o ciebie? Naciśnij enter, by rozpocząć tworzenie partycji.
Powinieneś ujrzeć ekran "Select Disk Drive". Na środku znajduje się lista wszystkich twoich dysków twardych. Jeśli jeszcze tego nie wiesz, to zapewne pomocne będzie to, że Linux odwołuje się do dysków twardych przez pliki w katalogu /dev, a są to:
Pierwsze urządzenie IDE na pierwszym kontrolerze IDE = /dev/hda Drugie urządzenie IDE na pierwszym kontrolerze IDE = /dev/hdb Pierwsze urządzenie IDE na drugim kontrolerze IDE = /dev/hdc Drugie urządzenie IDE na drugim kontrolerze IDE = /dev/hdd
Jeśli masz lub miałeś zainstalowany Windows na swoim komputerze, to /dev/hda jest tym, co Windows określa jako dysk C:\.
Urządzenia SCSI są wypisane inaczej. Są to zazwyczaj /dev/sda, /dev/sdb, itp.
Instalator Debiana jest na tyle mądry, by wykryć, które z twoich urządzeń są dyskami twardymi i podaje ich listę na ekranie "Select Disk Drive".
W moim komputerze mam dwa dyski twarde, więc na liście widnieją /dev/hda i /dev/hdb. Zamierzam zainstalować Debiana na moim pierwszym dysku (/dev/hda), więc podświetlam to urządzenie na liście i naciskam Enter.
Teraz powinieneś zobaczyć ekran "LILO Limitations". Debian nadal domyślnie używa LILO, chociaż dosyć łatwo jest zainstalować Gruba już po zainstalowaniu systemu. LILO posiada pewne ograniczenia w startowaniu z dysków twardych na starszych komputerach, gdy informacje startowe znajdują się powyżej 1024 cylindra dysku. Jeśli instalujesz Debiana na całym dysku, to nie musisz się martwić. Jednak jeśli masz partycję Windows (lub innego systemu), która przekracza 1024 cylinder, a twój komputer ma stary BIOS na pokładzie, możesz mieć problemy ze startowaniem Linuksa. Pokażę ci później, jak można to rozwiązać na dwa sposoby, na wypadek gdybyś napotkał na ten problem. Na razie ten ekran ma cię tylko ostrzegać przed potencjalnymi problemami. Możesz spokojnie wcisnąć enter, by kontynuować.
cfdisk Powinieneś teraz widzieć czarny ekran z napisem "cfdisk 2.11n" na górze. Właśnie tutaj tworzysz i przygotowujesz partycje do zainstalowania na nich Debiana. Prawdopodobnie jednym z "najstraszniejszych" zadań podczas instalacji Debiana jest właśnie tworzenie partycji. Debian używa narzędzia pracującego w trybie tekstowym, nazwanego cfdisk, które jest dosyć proste w użyciu. Nie zniechęcaj się z powodu jego wyglądu.
Jeśli spojrzysz jedną trzecią ekranu niżej, ujrzysz przerywaną linię rozciągającą się na całą szerokość ekranu. Elementy wyświetlone poniżej tej linii reprezentują twoje obecne partycje. Jeśli chcesz, by Debian był jedynym systemem na tym komputerze, możesz spokojnie usunąć wszystkie partycje przez ich kolejne podświetlanie strzałkami (góra/dół) i wybieranie z menu [Delete] używając strzałki w lewo lub prawo oraz enter. Zauważ, że nie możesz usunąć partycji "PRI/LOG Free Space []", ponieważ jest to wolna przestrzeń na dysku. Również jeśli zmniejszyłeś partycję innego systemu (jak np. Windows) i chcesz go zachować, upewnij się, że nie usuwasz żadnej partycji NTFS lub FAT32 z tej listy. Jeśli omyłkowo usuniesz jakąś partycję, wybierz z menu [Quit] i zacznij od nowa. Zmiany w partycjach nie zostaną zapisane, dopóki nie wybierzesz [Write].
Jak już usunąłeś wszystkie niechciane partycje, musisz przygotować kilka partycji dla Debiana. Sprawdź listę partycji (tą poniżej przerywanej linii) i upewnij się, że znajduje się tam element "PRI/LOG Free Space []". Jeśli nie ma tam takiej pozycji, to albo nie zwolniłeś żadnego miejsca na dysku lub wybrałeś zły dysk do zainstalowania Debiana. Jeśli tak się stało, to musisz użyć jakiegoś programu w stylu Partition Magic, by utworzyć trochę wolnego miejsca, wybrać inny lub kupić i zainstalować nowy dysk. Jak się już uporasz z tym problemem, to wróć do tego punktu.
Tworzenie partycji /boot Jeśli widzisz na liście element "PRI/LOG Free Space []", upewnij się, że jest wystarczająco dużo miejsca patrząc na liczby z prawej strony danego elementu, w kolumnie "Size (MB)". Pamiętaj, by mieć przynajmniej 2 GB wolnego, ponieważ mniejsza ilość ogranicza twoją zabawę z Debianem. Cokolwiek powyżej 2000.00 powinno wystarczyć.
Zakładając, że masz wystarczająco dużo wolnego miejsca, utworzymy kilka partycji. Najpierw będzie to mała partycja /boot. Utworzymy ją na samym początku i upewnimy się, że znajduje się ona na początku dysku (chyba że masz zainstalowany inny system operacyjny). Zaznacz partycję "PRI/LOG Free Space []" używając strzałek do góry i do dołu, następnie wybierz [New] z menu na dole ekranu przy użyciu strzałek w prawo i lewo.
Zauważysz, że menu na dole ekranu się zmieniło. Teraz ma ono trzy elementy: [Primary], [Logical] i [Cancel]. Wybierz [Primary] i naciśnij Enter.
Następnie zostaniesz zapytany o rozmiar nowej partycji. Przy zachęcie "Size (in MB):" wpisz 10.
Teraz ujrzysz nowe menu – [Beginning], [Eng] i [Cancel]. Zaznacz [Beginning] i naciśnij enter.
Partycja, którą właśnie utworzyliśmy, będzie przechowywała informacje dla programu startującego system. Tworząc tę partycję, upewniamy się, że informacje dla programu startującego nie będą się znajdowały powyżej 1024 cylindra – przynajmniej w przypadku dysku bez innego systemu.
Teraz musisz sprawić, by nowa partycja była partycją startującą. Zaznacz utworzoną partycję i wybierz z menu na dole ekranu pozycję [Bootable].
Tworzenie partycji swap Następnie musimy utworzyć partycję swap. Zazwyczaj ma ona rozmiar dwa razy większy niż rozmiar pamięci RAM. Jeśli więc masz 128 MB RAM, utwórz partycję swap o rozmiarze 256 MB. Osobiście w podany sposób tworzę partycję swap tylko gdy mam nie więcej niż 256 MB RAM. Gdy mam więcej pamięci, to daję 512 MB na partycję swap.
Aby utworzyć partycję swap, zaznacz "PRI/LOG Free Space []" na liście partycji i wybierz [New], następnie [Primary] i w końcu wprowadź rozmiar partycji ustalony wg powyższej zasady. Wpisz "256", jeśli posiadasz 128 MB RAM. Następnie wybierz [Beginning] – partycja zostanie utworzona i zostaniesz przeniesiony do głównego menu.
Teraz musisz zmienić system plików tej partycji na Linux swap. Jeśli tego nie zrobisz, to Linux nie będzie mógł jej użyć jako partycji swap. Zaznacz tę partycję (jest to partycja Linuksowa bez ustawionej flagi BOOT) i wybierz [Type] z dolnego menu.
Po wciśnięciu enter na pozycji [Type] ujrzysz trzy kolumny wartości heksadecymalnych z krótkim opisem. Jeśli spojrzysz na środek, to zobaczysz "82 Linux Swap". 82 jest wartością heksadecymalną, którą musimy wybrać, by nasza partycja swap mogła działać. Nie możemy jednak wpisać tej wartości na bieżącym ekranie, więc zrób to, o co cię proszą na dole ekranu – wciśnij dowolny klawisz, by kontynuować (ang. press any key to continue).
Na następnym ekranie również zobaczysz trzy kolumny z typami systemów plików, a na dole napis "Enter file system type:" z domyślnie wybraną wartością 82, co jest dokładnie tym, czego chcemy. Po prostu wciśnij enter, by zatwierdzić wybór. Powinieneś zostać przeniesiony do głównego menu.
Spójrz teraz na listę partycji i zauważ, że mniejsza z twoich partycji linuksowych ma pole "FS Type" (typ systemu plików) ustawiony na "Linux" oraz włączoną flagę BOOT, natomiast większa z partycji ma ustawiony typ na "Linux Swap".
Tworzenie partycji root Jest wiele innych partycji, które możesz utworzyć, a które opiszę później. Jednak, by zachować ten poradnik prostym, utworzymy jeszcze tylko jedną partycję – partycję root.
By utworzyć partycję root, zaznacz "PRI/LOG Free Space []" i wybierz z menu [New], następnie zaznacz [Primary] i zaakceptuj domyślny rozmiar przy "Size (in MB):" (powinna to być pozostała objętość dysku). Teraz powinieneś się znaleźć w menu głównym cfdisk.
Zapisanie zmian partycji na dysku Właśnie utworzyłeś wszystkie potrzebne partycje. Jednak nie zostały one jeszcze zapisane na dysku. By zapisać zmiany, wybierz z menu [Write] na dole ekranu.
Po wybraniu [Write] będziesz musiał potwierdzić swój wybór. Ujrzysz: "Are you sure you want to write the partition table to disk (yes or no):" (Czy na pewno chcesz zapisać tablicę partycji na dysku?). Wpisz "yes" (samo wpisanie 'y' nie zadziała) i naciśnij enter. Na chwilę program przestanie reagować, ponieważ zapisuje on tablicę partycji. Po tym zostaniesz przeniesiony do głównego menu cfdisk.
Ustalanie partycji Właśnie zakończyłeś tworzenie i zapisywanie partycji na dysku. Zanim wyjdziesz z programu cfdisk, musisz się przygotować do następnego kroku. Po zamknięciu cfdisk zostaniesz zapytany o ustalenie partycji tak, by Linux wiedział, jak się do nich odnosić. Raczej nie chcemy mieć partycji startującej o rozmiarze 10 GB i partycji root – 10 MB, bo Linux nie zechce się zainstalować. Dlatego musimy zapisać sobie, która partycja będzie partycją startującą, a która partycją root (instalator Debiana automatycznie zajmuje się partycją startującą). Dla przykładu na mojej instalacji mam małą partycję startującą na /dev/hda1 i dużą partycję root / na /dev/hda3 (pomimo że jeszcze się tak nie nazywają).
Gdy już ustaliłeś każdą partycję, wybierz [Quit] z menu na dole ekranu.
Zauważ: Partycje
Tak, jak wspomniałem wcześniej, jest wiele sposobów, by utworzyć partycje dla Linuksa. Tutaj użyliśmy bardzo prostego schematu, który będzie odpowiedni dla większości użytkowników. Jednak są też inne partycje, które pewnie będziesz chciał utworzyć w przyszłości. Oto kilka przykładów:
/home /usr /var /tmp
Dlaczego chciałbyś tworzyć te inne partycje? Dla przykładu Linux trzyma pliki z logami w katalogu /var, tam też menedżer pakietów Debiana apt przechowuje ściągane pakiety. Jeśli zainstalujesz Linuksa, tak jak to zrobiliśmy, używając tylko partycji root /, ktoś może zaatakować twój komputer i wypełnić główny system plików logami w katalogu /var, przez co doprowadzi system do zatrzymania. Jeśli jednak masz oddzielną partycję /var, atakujący będzie w stanie jedynie zapełnić tą jedną partycję, natomiast / będzie bezpieczne.
Zazwyczaj tworzę również oddzielną partycję /home, by trzymać moje osobiste pliki z dala od reszty systemu.
W katalogu /usr instalowane są programy. Jeśli mam do dyspozycji dwa dyski, to tworzę katalog /usr na oddzielnej partycji. Umieszczam partycje /boot, /, /home i /var na jednym dysku, a /usr na drugim.
Wiele książek o Linuksie zagłębia się w szczegóły o katalogach i partycjach, więc zajrzyj do nich, jeśli interesuje cię ten temat.
Przygotowanie i uaktywnienie partycji swap