Dziedziczenie klas W naszych rozważaniach z początku rozdziału mówiliśmy o dziedziczeniu, które wyrażało nam, że "X jest Y-kiem". Dziedziczenie pozwala nam rozszerzyć już istniejącą klasę poprzez przejęcie jej pól oraz metod i dołożenie nowych. Jednak współdzielenie kodu to nie wszystko. Obiekty klasy dziedziczącej są jednocześnie obiektami wszystkich klas dziedziczonych, co oznacza, że możemy ich użyć tam, gdzie program spodziewa się dostać ogólniejszy obiekt.

Implementacja dziedziczenia Przypuśćmy, że chcemy zbudować formularz WWW. W jego skład wchodzą różne elementy, lecz podstawowa zasada ich działania jest identyczna. Każdemu możemy ustawić nazwę i przypisać wartość. Skorzystamy z dziedziczenia, aby utworzyć klasę bazową Element zawierającą ogólny interfejs, a następnie stworzymy jej specjalizacje reprezentujące pole tekstowe, listę rozwijaną itd.

_name = $name; } // end setName();

public function getName()

return $this->_name; } // end getName();

public function setValue($value)

$this->_value = $value; } // end setValue();

public function getValue()

return $this->_value; } // end getValue(); } // end FormElement;

class FormInput extends FormElement { public function display()

echo 'getName().'" value="'.htmlspecialchars($this->getValue()).'" />'; } // end display(); } // end FormInput;

class FormTextarea extends FormElement { private $_width = 60; private $_height = 15;

public function setDimensions($width, $height)

if($width _width = $width; $this->_height = $height;

return true; } // end setDimensions();

public function display()

echo 'getName().'" rows="'.$this->_height.'" cols="'.$this->_width.'">'.htmlspecialchars($this->getValue()).''; } // end display(); } // end FormTextarea;

Aby wykonać dziedziczenie, po nazwie klasy dopisujemy słowo kluczowe extends i podajemy nazwę klasy, którą chcemy rozszerzyć. Dzięki temu zarówno FormInput, jak i FormTextarea mogą korzystać z metod getName() oraz getValue() mimo, iż nigdzie ich nie deklarowaliśmy. Ponadto dołożyły one własne metody umożliwiające wyświetlanie danego pola w określony sposób, a FormTextarea dołożył dodatkowo możliwość ustawiania rozmiarów pola tekstowego. Poniżej pokazany jest przykład wykorzystania naszych klas:

setName('nickname'); $field->setValue('Wpisz tu swoją nazwę');

$fields[] = $field;

$field = new FormTextarea; $field->setName('comment'); $field->setDimensions(60, 5);

$fields[] = $field;

// Wyswietl formularz foreach($fields as $field) { $field->display(); }

Kontrola dostępu w dziedziczeniu Do tej pory poznaliśmy dwa modyfikatory dostępu: public oraz private. W naszym poprzednim przykładzie zauważyliśmy, że w metodzie display() odwoływaliśmy się do nazwy elementu poprzez getName(), zamiast odczytywać ją bezpośrednio z pola $_name. Wynika to z tego, że klasa pochodna (tj. FormInput, FormTextarea itd.) nie ma dostępu do prywatnych pól i metod klasy bazowej. Modyfikator private ogranicza nam dostęp do obiektów aktualnej i tylko aktualnej klasy, bez żadnych wyjątków. My tymczasem potrzebujemy czegoś pośredniego - zablokować dostęp z zewnątrz, a jednocześnie umożliwić go klasom potomnym. Dlatego wykorzystamy trzeci modyfikator, protected. Dzięki niemu możemy rozbudować naszą klasę FormElement o kilka przydatnych rzeczy.

Chronione elementy klasy są często wykorzystywane do tworzenia metod pomocniczych, które może wykorzystać programista rozszerzający klasę. U nas przydałaby się jakaś szybka możliwość tworzenia listy atrybutów dla znaczników formularzy. Wpisywanie ich na sztywno jest kiepskim pomysłem, ponieważ nie zawsze wszystkie atrybuty są potrzebne. Dlatego dodamy metodę, która przyjmie listę atrybutów jako tablicę i wyświetli tylko te niepuste, a następnie wykorzystamy ją w klasie potomnej.

_name = $name; } // end setName();

public function getName()

return $this->_name; } // end getName();

public function setValue($value)

$this->_value = $value; } // end setValue();

public function getValue()

return $this->_value; } // end getName();

protected function _buildAttributes(array $attributes)

$code = ''; foreach($attributes as $name => $value)

if($value !== null)

$code .= ' '.$name.'="'.htmlspecialchars($value).'"';

return $code; } // end _buildAttributes(); } // end FormElement;

class FormInput extends FormElement { public function display()

echo '_buildAttributes(array( 'type' => 'text', 'name' => $this->getName(), 'value' => $this->getValue() )).' />'; } // end display(); } // end FormInput;

W ramach ćwiczenia analogicznie zmodyfikuj klasę FormTextarea.

Stwórz obiekt klasy FormInput i ustaw mu nazwę, ale nie ustawiaj wartości. Wyświetl go i sprawdź źródło. Możemy zauważyć, że metoda pomocnicza _buildAttributes() pominęła nam atrybut value, gdyż jego wartość była pusta i nie było sensu go wyświetlać. Ponadto tym razem możemy już z poziomu naszych klas potomnych odwoływać się bezpośrednio do $_name oraz $_value, ponieważ zadeklarowaliśmy je jako pola chronione.

Unieważnianie metod PHP pozwala na tworzenie w klasach potomnych pól oraz metod, które już istnieją w klasie bazowej. Działanie to nazywa się unieważnianiem, ponieważ nowa wersja metody zastępuje (unieważnia) dotychczasową i nie wymaga żadnej dodatkowej składni. Po prostu tworzymy nową metodę o identycznej nazwie i argumentach, jak istniejąca.

_options = $options; foreach($options as $name => $description)

$this->_value[$name] = false;

} // end setOptions();

public function setValue($value)

if(!is_array($value))

return false;

foreach($value as $name => $checked)

if(isset($this->_options[$name]))

$this->_value[$name] = (boolean)$checked;

return true; } // end setValue();

public function display()

echo ''; foreach($this->_options as $name => $description)

echo '_buildAttributes(array( 'type' => 'checkbox', 'name' => $this->_name.'['.$name.']', 'checked' => ($this->_value[$name] ? 'checked' : null) )).' /> '.$description.'';

echo ''; } // end display(); } // end FormCheckboxList;

Nasz nowy rodzaj elementów formularzy, FormCheckboxList, wyświetla listę checkbox-ów. Wartość elementu nie jest już pojedynczą liczbą czy tekstem, ale zbiorem wartości, który musi być odpowiednio przetworzony. Dlatego stworzyliśmy nową wersję metody setValue(), która upewnia się, że dostała tablicę, a później odpowiednio pakuje jej zawartość do wewnętrznych struktur obiektu. Zmieniliśmy także deklarację pola $_value tak, aby początkowo zawsze zawierało tablicę.

Przejrzystość wymaga, aby klasa FormElement dostała pustą metodę display(). Chcemy dzięki temu powiedzieć, że elementy formularzy mogą się wyświetlać, lecz nie precyzujemy jak. Dokładne zasady wyświetlania ustala sobie każdy rodzaj elementu z osobna. Utwórz pustą, publiczną metodę display() w klasie FormElement.

Przyjrzymy się teraz, jak podczas unieważniania zachowują się modyfikatory dostępu oraz argumenty.

Stosowanie się do tej zasady zapewni nam maksymalną zgodność ze standardami PHP. Poniższy przykład ilustruje poprawne konstrukcje:

<?php

class Foo { public function metoda1($foo) { echo $foo; } // end metoda1();

public function metoda2($foo, $bar = '') { echo $foo; } // end metoda2();

public function metoda3($foo) { echo $foo; } // end metoda3(); } // end Foo;

class Bar extends Foo { protected $_bar = array();

public function metoda1($foo) { echo 'Nowe wywołanie'; } // end metoda1();

public function metoda2($foo, $bar = 'Nowa wartość domyślna') { echo 'Nowe wywołanie'; } // end metoda2();

public function metoda3($foo, $bar = 'Nowy argument opcjonalny') { echo 'Nowe wywołanie'; } // end metoda3(); } // end Bar;

Zobaczmy teraz, co się stanie, gdy złamiemy jedną z tych reguł. Sprawmy, by nowy argument w metodzie metoda3() był wymagany (tj. usuwamy domyślną wartość):

public function metoda3($foo, $bar)

Jeżeli nie grzebaliśmy nic przy ustawieniach raportowania błędów, które zostały zaproponowane na początku podręcznika, dostaniemy niemiły komunikat:

Strict Standards: Declaration of Bar::metoda3() should be compatible with that of Foo::metoda3() in /sciezka/do/pliku.php on line 35

Błędy Strict Standards to upomnienia, że naruszyliśmy jakąś regułę. Mimo iż skrypt pozornie działa dalej, nigdy nie należy ich ignorować, ponieważ ich łamanie może spowodować, że nasz skrypt przestanie działać na przyszłych wersjach PHP lub że jego wykonywanie może prowadzić do błędów w innym miejscu. Zauważmy: obiekty Bar są jednocześnie obiektami klasy Foo. Jeżeli w pewnym miejscu skrypt oczekuje obiektów Foo, ma prawo zakładać, że metoda3() posiada jeden wymagany argument i tak też ją wywoła. Tymczasem my beztrosko wprowadzamy mu obiekt klasy Bar, który teoretycznie powinien tu zadziałać, lecz powoduje nam niespodziewany błąd, gdyż tutaj metoda3() ma już dwa wymagane argumenty. To jest cena naszej ignorancji.

Modyfikatory dostępu mogą być zmieniane w ograniczonym zakresie. Możemy osłabiać dostęp (np. zastąpić metodę prywatną chronioną oraz chronioną przez publiczną), ale nie możemy czynić go bardziej restrykcyjnym. Jeśli w klasie bazowej metoda zadeklarowana jest jako chroniona, próba zastąpienia jej metodą prywatną skończy się natychmiastowym błędem krytycznym.

Unieważniając metody, mamy dostęp do jeszcze jednej przydatnej możliwości. Przypuśćmy, że chcemy jedynie rozszerzyć istniejącą funkcjonalność, a nie całkowicie ją zastępować. Na szczęście PHP pozwala na wywołanie pierwotnej wersji metody:

public function metoda($argument) { echo 'Trochę dodatkowych operacji'; parent::metoda($argument); } // end metoda();

Konstruktory i destruktory w dziedziczeniu Konstruktory oraz destruktory zachowują się prawie identycznie, jak zwykłe metody. Gdy klasa potomna nie będzie zawierać konstruktora albo destruktora, PHP po prostu odziedziczy go po klasie bazowej. Jednak jeśli zdecydujemy się go unieważnić, nie wykona się on, dopóki tego nie powiemy explicite poprzez znaną już nam konstrukcję parent::metoda(). Jedyna różnica polega na tym, że nie ma ograniczeń co do zmiany ilości argumentów w konstruktorach klas potomnych. Jest tak, ponieważ konstruktor jest wywoływany automatycznie tylko podczas tworzenia obiektu konkretnej klasy, do której należy.

Dodajmy konstruktor do klasy FormElement tak, aby można było natychmiast ustawić nazwę:

_name = $name; } // end __construct();

// dalsza część klasy } // end FormElement;

To wystarczy, aby przy tworzeniu wszystkich elementów trzeba było określić ich nazwę. Klasy potomne odziedziczą ten konstruktor i wykorzystają go u siebie. Jednak gdy zdecydujemy się wprowadzić nowy konstruktor, musimy jawnie powiedzieć, że chcemy wywołać także stary:

setOptions($options); } // end __construct();

// dalsza część klasy } // end FormCheckboxList;

Jak widać w konstruktorze dodaliśmy nowy argument wymagany.

Aby uczynić klasę bardziej elastyczną, możemy dodać wartosć domyślną do argumentu konstruktora:

_name = $name; } // end __construct();

// dalsza część klasy } // end FormElement;

Dzięki temu określenie nazwy elementu bezpośrednio podczas tworzenia obiektu jest możliwe, ale nie jest już wymagane. Analogicznie możesz zmodyfikować klasę FormCheckboxList

Klasy abstrakcyjne W naszej rzeczywistości nie wszystkie pojęcia muszą mieć praktyczne zastosowanie. Niektóre pozwalają po prostu wygodnie odnosić się do grupy wielu różnych rzeczy. W historyjce z początku rozdziału mówiliśmy o towarach: chlebie, napojach, warzywach itd., ale nigdzie nie pojawił się towar, który był tylko towarem i niczym więcej. Dlatego powiemy, że towar jest pojęciem abstrakcyjnym. Nie może występować samodzielnie, ale może pomagać określać inne pojęcia. W świecie programowania obiektowego towar byłby tzw. klasą abstrakcyjną. Jest to specjalny rodzaj klasy stworzony specjalnie po to, aby po nim dziedziczyć. Tworzenie obiektów klas abstrakcyjnych jest zabronione, za to można tworzyć obiekty ich klas potomnych.