Substancja mateczna Substancja mateczna (SM, QMP) (kwas 9-hydroxy-2-decenowy (KHD)/kwas rans-9-keto-2-decenowy) jest to wydzielina (hormon gruczołów żuwaczkowych) sprawnej matki pszczelej. Obecność substancji matecznej działa uspokajająco na zachowanie pielęgnujących ją pszczół, tłumi produkcję hormonu juwenilnego i atywność gonad (jajników) u robotnic i jest jednocześnie feromonem przywabiającym samce.
Substancja mateczna składa się z ok. 8 składników: kwas 9-oxy-2-decenowy (9-ODA) - substancja przywabiająca trutnie w czasie lotów godowych i zapobiegająca rozwojowi jajników u robotnic. alkohol homwanilinowy (HVA), inne składniki.