__NOTOC__
A Aceny - związki organiczne, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, w których cząsteczkach pierścienie są skondensowane liniowo. Alkany - związki organiczne, węglowodory o wzorze ogólnym CnH2n+2, w których atomy węgla są połączone wyłącznie wiązaniami pojedynczymi. Alkany normalne (łańcuchowe, nierozgałęzione) - alkany, w których atomy węgla tworzą jeden łańcuch. Alkany rozgałęzione - alkany, w których łańcuchy węglowe tworzą rozgałęzienia. Alkeny - związki organiczne, węglowodory o wzorze ogólnym CnH2n, w których pomiędzy atomami węgla występuje jedno wiązanie podwójne. Alkil - zobacz Grupa alkilowa Alkiny - związki organiczne, węglowodory o wzorze ogólnym CnH2n-2, w których pomiędzy atomami węgla występuje jedno wiązanie potrójne. Aminy - związki organiczne, organiczne pochodne amoniaku, które w swoich cząsteczkach zawierają grupę aminową —NH2. Areny - zobacz Węglowodory aromatyczne Atom - najmniejsza, niepodzielna część pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości fizyczne i chemiczne. B Benzen - związek organiczny, węglowodór aromatyczny, pierwszy w szeregu homologicznym arenów; bezbarwna ciecz o charakterystycznym, ostrym zapachu, słabo rozpuszczalna w wodzie; mało reaktywny chemicznie; w większych ilościach toksyczny. C Chemia organiczna - dział chemii, zajmujący się związkami węgla czterowartościowego, w których występuje wiązanie węgiel - wodór (oprócz cyjanowodoru). Chemia nieorganiczna - dział chemii, zajmujący się związkami pierwiastków innych niż węgiel oraz niektórymi związkami węgla (tlenki węgla, kwas węglowy, węglany, cyjanowodór, cyjanki). Cytotoksyczność - toksyczność substancji względem komórek danego organizmu. D E Elektron - trwała cząstka elementarna, o ładunku elementarnym ujemnym i masie równej około 5.486·10-4 u, będąca składnikiem atomu. F Feromony - substancje wydzielane na zewnątrz organizmu i służące do komunikacji między osobnikami tego samego gatunku. Są charakterystyczne dla danego gatunku. Należą do grupy substancji semiochemicznych. Feromony powierzchniowe - trudno lotne feromony, działające z bardzo bliskiej odległości lub w wyniku bezpośredniego kontaktu. G Grupa alkilowa (alkil, R-) - jednowartościowa grupa organiczna, utworzona przez formalne usunięcie atomu wodoru z cząsteczki węglowodoru alifatycznego, najczęściej alkanu. Grupa funkcyjna - grupa atomów charakterystyczna dla danego rodzaju związków organicznych; decyduje o zachowaniu się związku w reakcjach.
H I Immunotoksyczność - nadmierne pobudzenie lub obniżenie układu odpornościowego przez czynniki o dużej aktywności biologicznej, powodujące ujemne skutki zdrowotne. Indukcja enzymatyczna - wzrost aktywności enzymu pod wpływem induktora, cząsteczki pochodzącej z metabolizmu komórki lub z zewnątrz. Izomeria - zjawisko istnienia różnic w sposobie ułożenia atomów w cząsteczkach o takim samym składzie atomowym. Izomeria konstytucyjna - rodzaj izomerii, w której cząsteczki związków posiadają te same atomy tych samych pierwiastków, ale atomy w tych cząsteczkach są różnie połączone. Izomery - związki zawierające taką samą liczbę takich samych atomów w cząsteczce, ale różniące się ich ułożeniem w przestrzeni. J Jądro atomowe - dodatnio naładowany układ, złożony z protonów i neutronów, znajdujący się w centrum atomu i skupiający prawie całą jego masę. K Konstytucja - liczba i rodzaj atomów, wchodzących w skład cząsteczki oraz liczba i rodzaj wiązań, które te atomy łączą. L Ł M N Naftalen - C10H8, węglowodór aromatyczny o dwóch skondensowanych pierścieniach benzenowych; pierwszy człon szeregu homologicznego acenów; białe ciało stałe o charakterystycznym zapachu, nierozpuszczalne w wodzie. Neutron - obojętna elektrycznie cząstka elementarna o masie 1,009 u; składnik jądra atomowego. O Orbital - funkcja stosowana do opisu stanu jednego lub dwóch elektronów (różniących się wartościami magnetycznej spinowej liczby kwantowej) w drobinie - atomie (orbital atomowy) lub cząsteczce (orbital cząsteczkowy). P Podstawnik - zobacz Grupa funkcyjna Powłoka elektronowa - zbiór orbitali atomowych o tych samych wartościach głównej liczby kwantowej. Proton - cząstka elementarna o ładunku elementarnym ujemnym, spinie równym ½ i masie równej około 1,00728 u, będąca składnikiem atomu. R Reguła Hunda - reguła głosząca, że w atomie powinno być jak najwięcej elektronów niesparowanych; w związku z tym elektrony ulegają sparowaniu dopiero po pojedynczym zapełnieniu wszystkich form przestrzennych danych orbitali danej powłoki elektronowej. Reguła Pauliego - zobacz Zakaz Pauliego Rzędowość atomu - liczba związanych z danym atomem atomów tego samego pierwiastka. S Substancje semiochemiczne - związki chemiczne używane przez zwierzęta i rośliny do przekazywania informacji między osobnikami tego samego lub różnych gatunków. Szereg homologiczny - szereg związków organicznych o podobnej budowie i właściwościach, w którym każdy człon posiada o jedną więcej grupę metylenową —CH2—. T Teratogenność - właściwość związków chemicznych, promieniowania i niektórych wirusów, powodująca wady w rozwoju płodu. U W Węglowodory - związki organiczne składające się wyłącznie z atomów węgla i wodoru. Węglowodory aromatyczne - węglowodory pierścieniowe, zawierające w swej cząsteczce co najmniej jeden pierścień aromatyczny, tzn. układ trzech sprzężonych, zdelokalizowanych wiązań podwójnych. Węglowodory cykliczne (pierścieniowe) - węglowodory, w których atomy węgla tworzą pierścień; należą do nich węglowodory aromatyczne oraz cykloalifatyczne. Wzór strukturalny - wzór chemiczny, określający sposób wzajemnego powiązania atomów w cząsteczce związku chemicznego. Wzór sumaryczny - wzór chemiczny, określający rodzaj i liczbę atomów w cząsteczce związku. Z Zakaz Pauliego - zasada głosząca, że w atomie nie ma dwóch elektronów, których stany kwantowe byłyby identyczne. Związki nasycone - związki organiczne, w których cząsteczkach między wszystkimi atomami występują wyłącznie wiązania pojedyncze, np. alkany, alkanole. Związki nienasycone - związki organiczne, w których cząsteczkach między atomami węgla lub atomami węgla i innych pierwiastków występują wiązania wielokrotne (podwójne lub potrójne), np. alkeny, alkiny, aldehydy, ketony.