Będziemy zajmować się falami elektromagnetycznymi rozchodzące się w próżni lub w jakimś ośrodku.

Fale elektromagnetyczne w ośrodku liniowym w tym próżni

Równanie falowe pola elektrycznego Bardzo nam będzie potrzebna tożsamość, którą zastosujemy do wyprowadzenia równania falowego, obrazującą falowy charakter natężenia pola elektrycznego od czasu, która jak udowodnimy później, przedstawia fale elektromagnetyczne rozchodzące się z prędkością światła v w danym ośrodku liniowym materialnym.

Wykorzystując pierwsze i czwarte prawo Maxwella dla ośrodków liniowych, zakładając przy tym, że nie rozkładu ładunków i prądów swobodnych, tam gdzie rozchodzą się fale elektromagnetyczne, tzn. w tych obszarach gęstość ładunków swobodnych i prąd objętościowy swobodny są równe zero, przestawiamy je:

Wykorzystując prawa elektrodynamiki bez ładunków i prądów w przestrzeni , czyli wzoru i wzoru do prawa , wtedy mamy:

Następnym krokiem jest zastosowanie czwartego prawa Maxwella bez prądów objętościowych ładunków elektrycznych do wzoru końcowego wynikowego podstawiając za jego lewą stronę prawą stronę przedostatniego równania, zatem w ostateczności dostajemy wniosek słuszny dla ośrodka liniowego, w tym próżni, który też jest w pewnym sensie ośrodkiem liniowym o względnych przenikalnościach elektrycznych μ i magnetycznych μ równej jeden.

Równanie końcowe zapisane w punkcie jest to równanie falowe dla natężenia pola elektrycznego dla fali elektrycznej.

Równanie falowe pola magnetycznego Bardzo nam będzie potrzebna tożsamość, którą zastosujemy do wyprowadzenia równania falowego, obrazujące falowy charakter indukcji pola magnetycznego od czasu, która jak udowodnimy później rozchodzi się z prędkością światła v w danym ośrodku liniowym materialnym. Zależność udowodnioną w punkcie dla natężenia pola elektrycznego, jak się okazuje słuszna, gdy zamiast wektora występuje , zatem tę tożsamość piszemy:

Korzystamy z czwartego prawa Maxwella , które jest słuszne, gdy płynące prądy objętościowe wynoszą zero, i z drugiego prawa Maxwella , wtedy równanie przyjmuje postać:

Ostatnim krokiem jest wykorzystanie trzeciego prawa Maxwella do równania podstawiając za jego lewą stronę w naszej wspomnianej tożsamości jej prawą stronę, zatem w ostateczności dostajemy wniosek słuszny dla ośrodka liniowego, w tym próżni, a dlaczego co wcześniej wytłumaczyliśmy w przypadku fali pola elektrycznego.

Równanie końcowe zapisane w punkcie jest to równanie falowe dla indukcji pola magnetycznego dla fali magnetycznej.

Prędkość fali pola elektromagnetycznego Równania falowe równań pola elektromagnetycznego dla fali magnetycznej i elektrycznej są to równania falowe, bo spełniają ogólne równanie falowe:

gdzie v jest to prędkość grupowa fali.

A zatem dla fal elektromagnetycznych dla wspomnianych wcześniej wzorów dla fali zarówno magnetycznej i elektrycznej mamy na pewno:

Zatem udowodniliśmy, że wielkość wynikająca z końcowych obliczeń liczbowo razem z mianami jest to prędkość światła "v", czyli tym samym co prędkość fal elektromagnetycznych rozchodzących się w ośrodku liniowym.

Propagacja fal elektromagnetycznych w ośrodku liniowym Prędkość fali elektromagnetycznej w ośrodku liniowym wyraża się wzorem , a dla próżni mamy μ=μ i ε=ε, wyraża się:

Jeśli zastosujemy związki dla pola elektrycznego i dla pola magnetycznego, wtedy związek na podstawie tożsamości na prędkość światła w próżni c , wtedy wzór na prędkość światła w ośrodku liniowym, w zależności od prędkości światła w próżni i względnych stałych przenikalności elektrycznych i magnetycznych dla tego naszego ośrodka liniowego, przedstawia się:

Zatem współczynnik załamania dla ośrodka liniowego po skorzystaniu, że współczynnik załamania jest stosunkiem prędkości światła w próżni przez prędkość światła w ośrodku liniowym, zatem piszemy go:

Monochromatyczna fala elektromagnetyczna płaska w ośrodku liniowym Rozwiązaniem równania falowego zarówno dla pola magnetycznego i elektrycznego są to rozwiązania w postaci:

Sprawdźmy czy równanie fali dla pola elektrycznego spełnia równanie falowe , w tym celu policzmy dwie drugie pochodne względem współrzędnej zetowej i czasowej.

Z korzystajmy z równania falowego dla pola elektrycznego, którego ogólne równania dla fali jest i załóżmy, że mamy do czynienia z falą płaską rozchodzącą się równolegle do osi zetowej i wykorzystując obliczenia i , wtedy dochodzimy do wniosku:

Oczywiste jest, że na podstawie obliczeń zachodzi związek ω=vk. Zbadajmy następnie, teraz czy fala elektromagnetyczna płaska jest falą podłużną czy poprzeczną.

Ponieważ stałe i występujące we wzorach i są stałymi w sensie strykto, zatem skorzystajmy z pierwszego prawa Maxwella dla ośrodka liniowego , gdy w ośrodku liniowym w punkcie w której rozchodzi się fala nie ma ładunków elektrycznych, zatem rozwiązanie równania falowego możemy podstawić do tego prawa, w ostateczności otrzymujemy wniosek:

Dochodzimy na podstawie wniosku , że fala elektryczna jest falą poprzeczną, podobnie fala magnetyczna jest falą poprzeczną jak można udowodnić podobnie.

Następnie z korzystajmy z prawa Faraday'a , i udowodnijmy prostopadłość obu pól, tzn. dla pola magnetycznego i elektrycznego fali elektromagnetycznej. Naszym krokiem jest wyznaczenie dwóch związków występujących w tym naszym wspomnianej wcześniej w prawie, czyli policzmy pierwsze wyrażenie:

Drugie wyrażenie występujące w tym samym prawie:

Korzystając z obliczeń i i przyrównując obie strony tych obliczeń do siebie według prawa Faraday'a otrzymamy wniosek wynikający z tym dysput.

Dwa warunki i możemy z nich zrobić jeden wzór wektorowy, wtedy otrzymujemy zależność amplitudy indukcji pola magnetycznego od amplitudy natężenia pola elektrycznego, co zapisujemy jako:

Dowód równoważności równania wektorowego z dwoma wzorami i możemy przeprowadzić według obliczeń:

Co udało się udowodnić równoważność wzoru wektorowego z dwoma równaniami skalarnymi i na podstawie obliczeń .

Sprawdźmy co otrzymamy z czwartego prawa elektrodynamiki Maxwella , gdy w przestrzeni nie płyną żadne prądy swobodne dla fali elektromagnetycznej, zatem policzmy prawą stronę tego równania:

A teraz rotację fali elektromagnetycznej pola magnetycznego, czyli lewej strony wspomnianego wcześniej prawa, ale wyznaczmy dla tej samej fali co poprzednio:

Przyrównajmy do siebie obliczone wyrażenia i według czwartego prawo Maxwella przy zerowej gęstości prądu objętościowego dla fali elektromagnetycznej:

Z równania wektorowego dostajemy dwa skalarne równanie, które są równoważne z tym ostatnim dla pierwszego równania skalarnego:

a potem drugiego równania skalarnego:

Co ostatecznie otrzymujemy na podstawie wniosków i zależność współrzędnych amplitudy indukcji pola magnetycznego przez współrzędne amplitudy natężenia pola elektrycznego dostając wzory i , a więc otrzymujemy taki sam wzór wektorowy jak wzór zapisanej w punkcie , czyli otrzymaliśmy nić nowego.

A więc wszystko się zgadza się, fala magnetyczna jest prostopadła do fali elektrycznej, której rysunek obok przedstawia wygląd fali elektromagnetycznej.

Jeśli określimy wektor propagacji fali elektromagnetycznej przez wektor jednostkowy:, a przez: wektor polaryzacji fali elektrycznej i uwzględnimy związek między amplitudami fali indukcji magnetycznej i natężenia fali elektrycznej, w dowolnym układzie wedle równania , wtedy otrzymujemy wzory na natężenie elektryczne i indukcję pola magnetycznego fali elektromagnetycznej:

Energia oraz pęd pola elektromagnetycznego w szczególności w ośrodku liniowym lub próżni Wiemy jednak, że amplituda pola magnetycznego wyraża się wzorem i wiedząc jeszcze że zachodzi  , to wtedy operując na wartościach ich, dostajemy związek:

Jeśli wykorzystamy związek prędkości fali elektromagnetycznej ze przenikalnościami elektrycznymi ε i magnetycznymi μ, w tym dla ośrodka, którym jest próżnia, czyli związku , to związek między kwadratami amplitud indukcji fali pola magnetycznego i natężenia fali pola elektrycznego wyraża się:

Wyznaczmy średnią wartość kwadratu amplitudy fali pola elektrycznego i magnetycznego wedle:

Wykorzystując związki dla ośrodka zarówno liniowego elektrycznie i magnetycznie, tzn. i , a także z tożsamości na wartość średnią kwadratu natężenia fali elektrycznej i na wartość średnią fali magnetycznego fali magnetycznej , zatem średnia energia fali elektromagnetycznej według wyraża się:

Ilość energii przenoszonej na jednostkę powierzchni na jednostkę czasu, uwzględniający również kierunek propagacji fali elektromagnetycznej, jest równy wektorowi Poytinga , co dla ośrodka liniowego mamy:

Skorzystamy, że średni kwadrat kosinusa jest równy według wzoru  , zatem wektor Poytinga dla fali elektromagnetycznej policzonej w punkcie jest to natężenie fali elektromagnetycznej względem powierzchni, która jest prostopadła do padania tychże fal, to jego średnia wartość jako natężenie fali elektromagnetycznej wyrażamy poprzez:

Gęstość pędu pola elektromagnetycznego dla ośrodka liniowego wyraża się na podstawie wzoru ogólnego , dla ośrodka liniowego piszemy wedle:

Wartość średniej gęstości pędu dla ośrodka liniowego na podstawie policzonej gęstości pędu wyraża się równaniem:

Natężenie i gęstość pędu fali elektromagnetycznej w próżni Średnie natężenie fali elektromagnetycznej względem powierzchni prostopadłej do padania tychże fal i wartość średniej gęstości pędu też dla tego samej fali w próżni piszemy je na podstawie wzoru na natężenie fali elektromagnetycznej względem omawianej powierzchni, a także wartość średniej gęstości pędu dla ośrodka liniowego zarówno magnetycznie i elektrycznie:

Natężenie fali elektromagnetycznej padającej pod pewnym kątem Obliczymy natężenie fali elektromagnetycznej padającej pod pewnym kątem do powierzchni mając natężenie fali elektromagnetycznej padającej padania fal elektromagnetycznej na powierzchnię pod kątem prostym.

Z rysunku widać że stosunek boku b do l w trójkącie prostokątnym jest równy kosinusowi nachylenia płaszczyzny padania i po wyznaczeniu z niej zmiennej b, wtedy mamy:

Powierzchnia na którą pada fala elektromagnetyczna, gdy by nie było nachylenia (pierwszy wzór), lub gdy by było nachylenie (drugi wzór), są przestawione według rysunku obok, których definicje:

Wyraźmy powierzchnię S w zależności od powierzchni S wedle sposobu:

Natężenie fali elektromagnetycznej padającej na powierzchnię prostopadłą jest wyrażona w zależności od natężenia fali padającej na powierzchnię pod pewnym kątem i wyrażając to ostatnie natężenie przez te pierwsze, wtedy dostajemy:

Dochodzimy, że natężenia fali elektromagnetycznej padające na powierzchnię nieprostopadła do niej, której natężenie fali elektromagnetycznej jest mniejsze lub równe do natężeniu fali jakoby ona padała pod katem prostym do płaszczyzny padania, czyli (θ=0), bo w końcowym wzorze występuje kosinus, którego wartość bezwzględna jest mniejsza lub równa jeden. To natężenia ukośne I , wyrażając w zależności od natężenia amplitudy fali elektromagnetycznej I dla ośrodka liniowego, które było zdefiniowane w punkcie , jest wyrażone:

Promieniowanie elektromagnetyczne w ośrodku materialnym Tutaj zajmować się będziemy propagacją fal elektromagnetycznych w ośrodku lub w ośrodkach liniowych lub próżni, które spełniając równania i .

Padanie prostopadłe fali elektromagnetycznej na ośrodek, fala odbita i przechodząca Załóżmy, że: i , to wektory polaryzacji fali elektrycznej i magnetycznej.

Równania fali elektromagnetycznej padającej, tzn. natężenia elektrycznego fali pola elektrycznego i indukcji magnetycznej fali pola magnetycznego są wyrażone:

Równania fali elektromagnetycznej odbitej, tzn. natężenia elektrycznego fali pola elektrycznego i indukcji magnetycznej fali pola magnetycznego są wyrażone:

Równania fali elektromagnetycznej wchodzącej do drugiego ośrodka, tzn. natężenia elektrycznego fali pola elektrycznego i indukcji magnetycznej fali pola magnetycznego są wyrażone: