Fizyka statystyczna - zajmuje się mikroskopowym opisem danego układu, zastępując p- ciśnienie, T -temperaturę, objętość, jej statystycznymi definicjami bez przyjmowania jej na oko. Pytania na które odpowiada fizyka statystyczna jest dlaczego takie jest równanie stanu, a nie inne, i dlaczego.
Dyskretne zespoły statystyczne - wyprowadzone tutaj związki dla rozkładów statystycznych dotyczą tylko pędów i położeń przyjmujące wartości dyskretne. Nie należy ich stosować do fizyki klasycznej dla całego zestawu temperatur, ale z powodzeniem należy je stosować dla temperatur bliskich pokojowej z przybliżeniem ciągłości poziomów energii i położeń w układzie, tylko wtedy w tym przybliżeniu można stosować prawa mechaniki klasycznej (pęd i położenia są ciągłe), ale w żadnym przypadku dla temperatur bardzo niskich z prawami fizyki klasycznej. Ale tutaj szczególnie dla temperatur niskich należy stosować teorię z dyskretnymi stanami omawianych parametrów. Będziemy stosować wzór na różne średnie statystyczne na różne rozkłady kanoniczne po-cichu z przybliżeniem ciągłości pędu i położenia. Ale mając na myśli temperatury bliskie pokojowemu, wtedy sumę po dyskretnych pędach i położeniach możemy zastąpić całką po całej przestrzeni fazowej dostępnej dla danego rozkładu w przybliżeniu klasycznym całkując względem funkcji gęstości prawdopodobieństwa i pewnego parametru statystycznego, dla której chcemy wyznaczyć średnią, a dla zmieniającej się liczby cząstek, to jeszcze do tego dochodzi sumowanie po liczbach cząstek jakie układ może przyjmować i całką po wszystkich objętościach układu, jeśli objętość układu jest zmienna.
Statystyczna definicja temperatury W danej równowadze termodynamicznej układ może sie realizować w Ω możliwościach zwanej prawdopodobieństwem termodynamicznym, wtedy ma sens definicja temperatury zwaną temperaturą statystyczną:
Równanie jest to statystyczna definicja temperatury bezwzględnej w kelwinach.
Ogólne wyprowadzenie rozkładów dyskretnych, czyli ogólny rozkład kanoniczny Tutaj będziemy wyznaczać czysto statystycznie rozkład dyskretny występujący w fizyce statystycznej.
Liczba wszystkich możliwości w stanie o energii E, objętości V i liczby cząstek N, w czasie t Załóżmy, że cząstki w układzie mogą się znajdować się przy skwantowanych energiach i objętościach zajmowanych przez jedną cząstkę. Liczba tych wszystkich możliwości obsadzeń określona przez równanie zależne od energii, objętości, liczby cząstek i czasu w stanie i-tym jest równa:
Na podstawie energia, objętość, liczba cząstek i czas układu mogą przyjmować tylko wartości dyskretne.
Wyznaczanie prawdopodobieństwa uzyskania danej energii, objętości zajmowane przez te cząstki i liczby cząstek, w układzie Układ w danym przedziale czasie (w szczególności w danym czasie) realizuje tylko jedną realizację w jednej właściwości, zatem prawdopodobieństwo uzyskania tylko jednej realizacji w jednej właściwości jest równa odwrotności wyrażenia wyliczonej idąc od wzoru , a tych sposobów realizacji jest , a także musimy skorzystać z prawdopodobieństwa warunkowego w taki sposób, że prawdopodobieństwo uzyskania właściwości i-tej jest p. Jeżeli układ jest g zdegenerowany w stanie i-tym (generacja występuje w liczbie g), wtedy piszemy prawdopodobieństwo dla jednej realizacji układu uzyskania właściwości i-tej:
Wyznaczanie z definicji szeregu Taylora logarytmu odwrotności liczby możliwości uzyskania energii E, objętości V i liczby cząstek N Załóżmy, że badamy układ, który się składa się cząstek, badając dany układ, możemy rozłożyć w szereg Taylora wyrażenie względem energii i objętości zajmowanej przez i czasu cząstek w i-tej realizacji układu ("i"-numer możliwej realizacji układu (przyjmujemy liczenie od jedynki)):
Wtedy w wyrażeniu możemy pozostawić tylko wyrazy stałe i liniowe, w której występują wyrazy liniowe względem energii, objętości, liczby cząstek i w czasu w i-tej właściwości układu, jakie dane cząstki mogą się znajdować, a dalsze wyrazy nieliniowe odrzucamy, wtedy równanie przyjmuje postać:
Prawdopodobieństwo obsadzeń stanu i-tego Korzystać będziemy ze wzoru , który jest rozwinięciem w szereg Taylora względem energii, liczby cząstek, objętości i czasu, jakie cząstki mogą posiadać w "i"-tej realizacji układu, z dokładnością do wyrazów liniowych, to podstawiamy go do równości , wtedy można powiedzieć, że prawdopodobieństwo uzyskania energii układu dla liczby cząstek zajmowanej przez nie objętość w czasie jest równa wedle wyrażenia poniżej przy stałych bliżej nieokreślonych "B","C","D", "E" i "F", które mamy zamiar możliwie wyprowadzić:
Rozkład unormujemy do jedynki, wedle teorii prawdopodobieństwa, że zdarzenie pewne ma prawdopodobieństwo równe jeden, wtedy możemy napisać sumę statystyczną zdefiniowaną:
Wtedy rozkład prawdopodobieństwa zdefiniowany przy pomocy sumy statystycznej i na podstawie, że stała F jest odwrotnością sumy statystycznej, można zapisać:
Przepiszmy wtrącenie uwzględniając w eksponsie wyłączając przez nawias stałą B w sposób:
Wyprowadzenie proporcjonalności pomiędzy sumą statystyczną a prawdopodobieństwem termodynamicznym Udowodnijmy, że suma statystyczna jest wprost proporcjonalna do prawdopodobieństwa termodynamicznego, co można udowodnić z rozkładu dyskretnego przy nieokreślnych stałych G, H i I.
We wzorze dobieramy tak stałą , by zachodziła równość , co stąd na tej podstawie udowodniliśmy, co chcieliśmy udowodnić, co jest oczywiste nie tylko na podstawie dowodu:
Wyprowadzenie odwrotnej proporcjonalności pomiędzy sumą statystyczną albo prawdopodobieństwem termodynamicznym a prawdopodobieństwem, że układ przyjmuje średnią energię, liczbę cząstek i objętość zajmowane przez nie Wyprowadzimy związek prawdopodobieństwa uzyskania wartości średnich z prawdopodobieństwem termodynamicznym według rozkładu . Wzór na prawdopodobieństwo, ogólnie dla układów otwartych (nie izolowanych) w zespole termodynamicznym, o ściśle określonej energii średniej i ilości cząstek piszemy ogólnie:
Wzór na uzyskanie średniej wartości przyjmuje postać:
Udowodnimy, że prawdopodobieństwo termodynamiczne jest odwrotnie proporcjonalne do prawdopodobieństwa , że dany układ będzie miał średnią energię, objętość i liczbę cząstek. Rozwijając sumę statystyczną w szereg Taylora względem punktu , zamieniając przy okazji (wtedy rozważanej funkcji nie się rozłożyć w szereg Taylora) na jej odwrotność (wtedy ją się da), co jest uwidocznione w poniższych obliczeniach, wtedy:
Napiszmy wzór na logarytm prawdopodobieństwa uzyskania średniej energii, liczby cząstek i objętości:
Stąd na podstawie i mamy zależność pomiędzy prawdopodobieństwem termodynamicznym a prawdopodobieństwem uzyskania wartości średniej energii, objetości zajmowanej przez cząstki i liczby cząstek.
Policzmy pochodną logarytmu sumy statystycznej względem średniej energii wykorzystując przy tym wzór i :
Zdefiniujmy zmienną β w zależności od temperatury bezwzględnej T:
Różłóżmy stałą B w szereg Taylora względem zmiennej β , wtedy:
Wykorzystujemy wzór i podstawiamy go do , wtedy:
Widzimy, że pochodna logarytmu sumy statystycznej względem średniej energii jest wielkością względną, aby uniezależnić się od tej stałej tam występującej musimy przyjąć , co na tej podstawie:
Na podstawie, że we wzorze na podstawie naszych rozważań stała tam występująca przyjmuje wartość zerową, a więc stała ta również we wzorze przyjmuje wartość zerową, stąd istnieje odwrotna proporcjonalność pomiędzy prawdopodobieństwem termodynamicznym albo sumą statystyczną a prawdopodobieństwem uzyskania przez układ średniej energii, liczby cząstek i zajmowanej przez nie objętości:
Wyprowadzenie stałej B z definicji średniej energii(energia wewnętrzna), definicji temperatury bezwzględnej i proporcjalności pomiędzy sumą statystyczną a prawdopodobieństwem termodynamicznym Energię wewnętrzną (energię średnią), wedle definicji wartości średniej względem parametru należącej do układu można napisać:
Z korzystajmy z pochodnej logarytmu sumy statystycznej według , to równanie wtedy dostajemy wzór na średnią energię w zależności od stałej B, co to wspomniane równanie przyjmuje postać:
Mamy sobie średnią energię, rozłóżmy go wokół małego odchylenia od temperatury , objętości , liczby cząstek i czasu w szereg Taylora i pomijając wyrazy kwadratowe i wyższe. Wszystkie stałe niezależące od temperatury T, objętości V i liczby cząstek N należącej do układu wtaczamy do stałej i w ten sposób po dokonaniu wszystkich przekształceń, co tutaj będziemy robili, wtedy piszemy ją wedle schematu:
Z równania pochodna średniej energii układu względem temperatury w punkcie jest równa tej samej pochodnej względem temperatury liczonej w punkcie , gdy odchylenia T,V,N,t od tych parametrów są bardzo małe. Podstawmy wzór do wyrażenia , wtedy dostajemy równanie po dokonywanych przekształceniach, idąc po kolei otrzymamy wyrażenie:
Ponieważ lewa strona nie zależy od temperatury bezwzględnej, a prawa zależy tylko od temperatury, i wykorzystują własność wspomnianego równania, można policzyć pochodną cząstkową względem temperatury dla obu jego stron naszego równania:
W ogólności stała w , czyli jest na ogół różna od zera, zatem dostajemy:
We wzorze ponieważ stała zależy od temperatury to aby ten wzór był tożsamościowo równy zero, to musi być spełnione wyrażenie następujące:
Stąd stała B jest równa wzorowi na β .
Wykorzystanie definicji stałej B do definicji rozkładu kanonicznego Następnym krokiem jest policzenie następnych stałych, ale najpierw przepisując nasz rozkład do postaci:
Wyprowadzenie statystycznej definicji temperatury Na podstawie, że prawdopodobieństwo termodynamiczne jest wprost proporcjonalne do sumy statystycznej , a także zachodzi zależność , a także udowodniliśmy, że stała B jest to po prostu β, która jest zależna od temperatury, wtedy na tej podstawie mamy udowodnioną statystyczną definicję temperatury :
Wyliczanie stałych z tożsamości różniczkowych na potencjałach termodynamicznych Napiszmy pewną średnią przy pomocy średniej energii, objętości i ilości cząstek jakie posiada układ. Ta złożona stała jest tak zdefiniowana, że zależy tylko od temperatury bezwzględnej układu, bo stała jest zależna tylko od temperatury T według tożsamości :
Zmienne i są to zmienne niezależne od siebie. Zróżniczkujmy obie strony równania cząstkowo względem średniej objętości układu , korzystając przy tym z tożsamości , zatem otrzymujemy wyrażenie, z którego wyznaczymy stałą G:
Następnie, aby otrzymać następną stałą zróżniczkujmy obie strony równania cząstkowo względem średniej liczby cząstek , korzystając z tożsamości :
A teraz policzmy czemu jest równa stała . Dalej zróżniczkujmy równość względem czasu, i wyznaczmy czemu jest równy nasza stała, co przekonamy się, że jest równa potencjałowi chemicznemu, wtedy:
Gdzie w naszych obliczeniach: jest to potencjał chemiczny, jest to potencjał czasowy, jest to ciśnienie panujące w układzie.
Ogólny wzór na prawdopodobieństwo uzyskania energii E, V i N w poszczególnych stanach zdegenerowanych w i-tej właściwości Udowodniliśmy, że rozkład , przy definicji β i definicji pozostałych stałych, tzn. (definicja stałej G) i (definicja stałej H), można zapisać w postaci:
Mamy do czynienia z różnymi układami, w którym V pozostaje stałe lub N, albo już wcale, wtedy rozkład redukuje się do rozkładów pokazanych jako przykłady w różnych układach wraz z ich sumami statystycznymi dla rozkładów dyskretnych dla czasu w danym punkcie:
A dla danego czasu w przestrzeni mamy:
Ogólny wzór na prawdopodobieństwo uzyskania energii E, V i N w poszczególnych stanach niezdegenerowanych w i-tej właściwości Na podstawie wzór unormujmy się do jedynki względem w k-tej właściwości według tylko jednej realizacji układu (gdzie sumowanie po i-tym wskaźniku jest to sumowanie po właściwościach i-tych i degeneracjach układu, którego łącznie oznaczymy przez l):
Wyliczanie średniej z rozkładu dyskretnego