Historia to nauka badająca dzieje ludzkich zbiorowości (społeczeństw) istniejących w określonym czasie i w określonej przestrzeni. Ta nauka nie tylko opisuje dzieje dawniej żyjących ludzi i społeczeństw, lecz dąży też do wyjaśnienia, co się działo w okresie tych dziejów i "uchwycenia" cech charakterystycznych w rozwoju społeczeństw.

Świadomość tego miał już Herodot (zwany "ojcem historiografii"), który nie tylko pragnął opisać wojny Greków z Persami, lecz także wyjaśnić, dlaczego toczono wojnę.

Źródła historyczne Utrwalone i zachowane pozostałości myśli, działania, czy w ogóle życia ludzkiego, nazywa się źródłami historycznymi. Źródła te mogą być zarówno niepisane, jak i pisane. Wyróżniamy następujące rodzaje źródeł historycznych:

Źródła historyczne niepisane Źródła historyczne pisane Materialne domostwa, odzież, narzędzia, broń, ozdoby, pieniądze Źródła opisowe kroniki, roczniki, pamiętniki, dzieła naukowe Sztuka malarstwo, grafika, plakat, rzeźba, film, muzyka Źródła aktowe kodeksy praw, konstytucje, nadania, dekrety, traktaty międzynarodowe, regulaminy i statuty, umowy Architektura Źródła listowe korespondencja urzędowa, korespondencja prywatna Obyczaje tańce, przyśpiewki, obyczaje ludowe, rytuały (np. postrzyżyny), ceremonie (np. koronacyjna, ślubna) Prasa prasa periodyczna, prasa tematyczna Przekaz audiowizualny filmy dokumentalne, audycje radiowe, przemówienia, relacje z wydarzeń i uroczystości Pisma "ulotne" ulotki (np. wyborcze), broszury, etykiety, instrukcje, rachunki (np. kasowe), blankiety

Odtwarzając wydarzenia z przeszłości, historyk powinien dotrzeć do jak największej liczby źródeł. Musi ocenić ich przydatność, odczytać znaczenie, sprawdzić wiarygodność, porównać ze sobą. Dopiero po takim badaniu, często żmudnym i pracochłonnym, można przystąpić do odtwarzania i wyjaśniania konkretnych wydarzeń.

Nauki pomocnicze Historia sama w sobie jest dziedziną nauki. Aczkolwiek, wiele dziedzin nauki rozwija też nauki pomocnicze, które działają trochę jak specjalizacje - umożliwiają poznawanie konkretnego obszaru większej nauki. Przykładami nauk pomocniczych historii są m.in numizmatyka (zajmuje się badaniem monet i niemonetarnych środków płatniczych), archeologia (zajmuje się badaniem i odkrywaniem znalezisk po np. poprzednich cywilizacjach), genealogia (zajmuje się odkrywaniem przodków konkretnych osób obraz ich cech), heraldyka (skupia się na herbach danych rodów szlacheckich), filatelistyka (skupia się na badaniu znaczków pocztowych), i tak dalej... długo by wymieniać.

Rola czasu Badając dzieje ludzkości, historycy dostrzegli, że pewne zjawiska i niektóre zespoły zjawisk trwały w określonym ciągu czasu; zauważyli też, że zachodziło w nich wiele zmian. Podzielono więc historię na kilka długotrwałych okresów, czyli epok. Każda z nich odznaczał się charakterystycznymi cechami.

Wyróżniamy następujące podziały: + Podziały czasowe Zakres Opis Podział na ery Przed Chrystusem (p.n.e), Po Chrystusie (n.e) Podział na tysiąclecia Tysiąclecie (milenium) Podział na stulecia Wiek Podział na dekady Dekada - 10 lat Podział na lata Rok Podział na kwartały Kwartał - 3 miesiące Podział na miesiące Miesiąc Podział na tygodnie Tydzień Podział na dni Dzień

+ Podział na epoki historyczne Epoka Ramy czasowe Prehistoria do 3000 r. p.n.e Starożytność od 3000 r. p.n.e do 476 r. n.e Średniowiecze od 476 r. n.e do ok. 1492 r. n.e Nowożytność od ok. 1492 r. n.e do 1918 r. n.e Czasy najnowsze (współczesność) od 1918 r. n.e

Przed naszą erą czas liczymy wstecz (np. Po 322 roku p.n.e następuje 321 rok p.n.e). Nie istnieje rok zerowy (po 1 roku p.n.e następuje 1 rok n.e). W naszej erze liczymy czas dodając lata (np. Po 132 roku n.e następuje 133 rok n.e). Wiek zapisujemy cyframi rzymskimi (np. V wiek p.n.e). Nowe stulecia liczymy od 1 roku nowego wieku (np. wiek XVII, zaczyna się od roku 1601, a kończy w 1700 r.).