Wstęp
Zmienna warunkowa (condition variable) jest jednym ze sposobów synchronizacji między wątkami - polega na przesłaniu sygnału z jednego wątku do innych wątków, które na ten sygnał oczekują.
Prościej rzecz ujmując jeden lub kilka wątków może oczekiwać na zajście jakiegoś warunku, inny wątek, gdy go spełni, sygnalizuje właśnie poprzez zmienną warunkową ten fakt jednemu lub wszystkim oczekującym. We wzorcu producent-konsument występuje właśnie taka sytuacja: konsument (jeden lub więcej) czeka na pojawienie się obiektów od producenta (jednego lub więcej).
Zmienna warunkowa jest zawsze używana z mutexem.
Typem danych, który opisuje zmienną warunkową jest pthread_cond_t.
Schemat użycia zmiennej warunkowej podczas oczekiwania
pozyskaj blokadę (mutex) sprawdź, czy warunek zaszedł jeśli tak, zwolnij blokadę w przeciwnym razie oczekuj na sygnał (w tym miejscu blokada jest automatycznie zwalniana) sygnał nadszedł, przejdź do punktu 2 (w tym miejscu blokada jest automatycznie ponownie pozyskiwana)
Co w języku C wygląda mniej więcej tak:
pthread_mutex_lock(&mutex); do { if (warunek spełniony) { /* ... */ break; } else pthread_cond_wait(&cond, &mutex); } while (1); pthread_mutex_unlock(&mutex);
Inicjalizacja zmiennej warunkowej
Funkcją pthread_cond_init inicjuje zmienną warunkową, umożliwia również przypisanie atrybutów. Istnieje możliwość statycznej inicjalizacji wartością PTHREAD_COND_INITIALIZER.
Każda zmienna warunkowa, bez względu na sposób inicjalizacji, musi zostać zwolniony funkcja pthread_cond_destroy. Implementacja biblioteki może bowiem PTHREAD_COND_INITIALIZER realizować poprzez wywołanie jakiejś funkcji, która np. alokuje pamięć i nie zwolnienie zmiennej doprowadzi do wycieku pamięci.
pthread_cond_t cond = PTHREAD_COND_INITIALIZER; pthread_cond_attr_t attr;
/* ... */ pthread_cond_init(&cond, NULL); /* inicjalizacja zmiennej warunkowej z atrybutami domyślnymi */
/* ... */ pthread_condattr_init(&attr); /* inicjalizacja atrybutów zmiennej */ pthread_cond_init(&cond, &attr); /* inicjalizacja zmiennej warunkowej z atrybutami użytkownika */
/* ... */ pthread_cond_destroy(&cond); /* skasowanie zmiennej warunkowej */ pthread_condattr_destroy(&attr); /* oraz atrybutów */
Typy pthread_cond_t zmienna warunkowa pthread_condattr_t atrybuty zmiennej warunkowej
Funkcje
inicjalizacja zmiennej warunkowej, wskaźnik na atrybuty attr może być pusty
zwolenie zmiennej warunkowej
Atrybuty
Zmienna warunkowa może mieć dwa atrybuty, zależnie od rozszerzeń: - czy zmienna warunkowa może być współdzielona między procesami (domyślnie nie); - ustawienie identyfikatora zegara, który jest używany przy odmierzaniu czasu w funkcji pthread_cond_timedwait
Typy pthread_condattr_t atrybuty zmiennej warunkowej
Funkcje
inicjalizacja atrybutów zmiennej warunkowej
zwolenienie atrybutów zmiennej warunkowej
ustawienie flagi współdzielenia z innymi procesami; pshared ma wartość PTHREAD_PROCESS_SHARED lub PTHREAD_PROCESS_PRIVATE (domyślnie)
odczyt flagi
ustawienie identyfikatora zegara
odczyt identyfikatora
Sygnalizowanie i rozgłaszanie
Wątek, który zmienił warunek informuje o tym fakcie oczekujące wątki na dwa sposoby: sygnalizując (pthread_cond_signal) - sygnał trafia do jednego z oczekujących wątków, przy czym nie jest określone do którego; rozgłaszając (pthread_cond_broadcast) - sygnał trafia do wszystkich oczekujących wątków.
Funkcje
Oczekiwanie
Oczekiwanie na zmienną warunkową umożliwiają dwie funkcje: pthread_cond_wait - oczekuje w nieskończoność na sygnał, pthread_cond_timedwait - oczekuje przez ograniczony czas.
Sposób obsługi czasu w pthreads został opisany dokładnie przy okazji pthread_mutex_timedwait (Pozyskiwanie i zwolnienie blokady).
Funkcje
Przykład
Przykładowe wyjście: $ ./przyklad początek programu uruchomiono wątek #5 wątek #5 oczekuje na sygnał... uruchomiono wątek #3 wątek #3 oczekuje na sygnał... uruchomiono wątek #1 wątek #1 oczekuje na sygnał... uruchomiono wątek #4 wątek #4 oczekuje na sygnał... uruchomiono wątek #2 wątek #2 oczekuje na sygnał... pthread_cond_signal - sygnalizacja ... wątek #5 otrzymał sygnał! wątek #5 oczekuje na sygnał... pthread_cond_broadcast - rozgłaszanie ... wątek #3 otrzymał sygnał! wątek #3 oczekuje na sygnał... ... wątek #1 otrzymał sygnał! wątek #1 oczekuje na sygnał... ... wątek #4 otrzymał sygnał! wątek #4 oczekuje na sygnał... ... wątek #2 otrzymał sygnał! wątek #2 oczekuje na sygnał... ... wątek #5 otrzymał sygnał! wątek #5 oczekuje na sygnał... koniec programu