Będziemy się tutaj zajmować zjawiskiem interferencji lub dyfrakcji. Zjawiskiem dyfrakcji nazywamy takie nakładanie się fal w wyniku superpozycji, która powstaje na detektorze w przypadku dojścia tam fali wytworzonych przez dwa źródła lub dwie szczeliny, które natomiast są pobudzone do wytwarzania tychże fal przez pewne prawdziwe źródło fal, jakie może być na przykład żarówka.

Superpozycja nakładania się dwóch lub więcej źródeł fal spójnych Źródłami spójnymi w przypadku dwóch źródeł wytwarzających dwie fale, nazywamy falę, gdy różnica faz jest wielkością niezależną od czasu, co jest jedyne możliwe, gdy mamy doczynienia z falami o jednakowych częstotliwościach kołowych. Interferencją konstruktywną nazywamy falę wyniku nakładania się maksimów lub minimum tychże fal. A wynik interferencji dekonstruktywnej nazywamy takie nakładanie się dwóch fal, które powstaje wyniku nakładania się doliny pierwszej fali z grzbietem drugiej fali. Obraz interferencyjny nazywamy obraz, który powstaje w wyniku obszarów maksimum i minimum, który powstaje na detektorze. Jeśli będziemy rozpatrywać nakładanie się dwóch fal pochodzących od dalekich źródeł, wtedy mówimy, że detektor jest w dalekim polu źródeł.

Z rysunku obok wynika z definicji trójkąta prostokątnego:

Korzystając ze wzoru skróconego mnożenia znanego z algebry dla różnicy kwadratów, co można napisać wzór wynikający z :

Interesuje nas przypadek, gdy L i L są prawie równe, ale ich różnica nie przekracza , wtedy obliczenia można dokończyć przy naszych dysputach według schematu:

Patrząc na wzór można napisać, że przybliżenie dalekiego pola mamy, gdy iloczyn odległości do detektora od źródła fal przez długość fali światła jest równa w przybliżeniu kwadratowi odległości między dwoma źródłami, co piszemy:

Źródło pola elektromagnetycznego fali podłużnej Gdy fala jest wytwarzana przez oscylujący ładunek, która jak wiadomo porusza się z przyspieszeniem zależnych od czasu w postaci drgań harmonicznych tego ładunku, to fala elektromagnetyczna pola elektrycznego wykorzystując wzór jest napisana w zależności od czasu:

Widzimy na podstawie dla fali pola elektrycznego, która jest falą z pewną amplitudą, jest:

Jeśli mamy N źródeł, to koleino oznaczamy natężenie fali pola elektrycznego przy pomocy wskaźnika jeden lub dwa, aż do N.

Różnica faz spowodowana różnicą dróg optycznych

Widzimy, że według rysunku obok różnica między promieniem r, a r jest równa Δs, i jest wyrażona względem odległości dwóch szczelin i kąta pomiędzy poziomem, a promieniem pierwszym lub drugim, bo ten kąt dla promienia pierwszego i drugiego jest jednakowy:

Różnica faz między promieniem drugim a pierwszym, bo promień drugi przebywa dłuższą drogę optyczną niż pierwszy, zapisujemy w postaci:

Równanie interferencyjne dla dwóch szczelin Weźmy sobie teraz sobie falę płaską wytwarzaną przez źródło pierwsze jak i drugie, która jest falą pola elektrycznego, przy założeniu, że te dwie fale wytwarzane są przez dwa źródła o takiej samej częstotliwości i przesunięciu fazowym, dodajmy te dwie fale do siebie w wyniku superpozycji tychże fal daleko od źródła fal, otrzymujemy stąd wniosek:

Aby wystąpiły maksima fali w wyniku interferencji dwóch fal i w wyniku tego drugi czynnik musi być równy plus jeden lub minus jeden, co jest możliwe gdy:

Fala napisana wzorem , aby przyjmowała wartość zero, czyli wtedy natężenie pola elektrycznego jest równe zero, to musi być spełnione:

Warunek spójności dwóch źródeł

Wykażemy tutaj, że jeśli mamy źródła fal a,b,c, to wtedy działa ono jako efektywne punktowe źródło światła, jeśli jest spełniony pewien warunek, który mamy zamiar wyprowadzić. Według rysunku obok możemy powiedzieć:

Wzór podstawiamy do dla n=1, w ten sposób otrzymujemy tożsamość:

W rzeczywistości d możemy być on wiele mniejsze niż to wynika z równania końcowego , zatem nasz warunek na spójność wielu źródeł piszemy:

Obraz pojedynczej szczeliny w obrazie dyfrakcyjnym

Posłużmy się teraz konstrukcją Huygensa, którą zastępujemy falę od odległego źródła falą płaską, która pada na N szczelin, w których mamy oscylujące ładunki, które wytwarzają fale kuliste, którego natężenie fali jest opisane w przestrzeni rzeczywistej, mamy:

Superpozycję fali zapisaną w punkcie możemy również zapisać w postaci zespolonej w przestrzeni zespolonej przy pomocy eksponentów, którego odpowiednik wspomnianego równania jest:

Poszczególne odległości r, r,..,r piszemy w zależności od ilości N szczelin, kąta padania θ i odległości między szczelinami:

Wzory wsadzamy do tożsamości , stąd w ostatecznych rozrachunkach otrzymujemy;

Dalszym krokiem jest wykorzystanie wzoru na zwartą sumę szeregu geometrycznego, który ma iloraz , w ten sposób przyjmuje postać:

Przykład ciągły nieskończenie wielu szczelin na odległości D Weźmy sobie N szczelin, których liczba jest nieskończona przy stałym D przy d dążących do zero, zatem w takim przypadku mamy prawo powiedzieć na podstawie wzoru , że wypadkową amplitudę piszemy jako:

Całkowite przemieszczenie na podstawie obliczeń przeprowadzonych w punkcie i na podstawie definicji naszego przemieszczenia jest określone:

Według obliczeń możemy obliczyć średni strumień energii, która tutaj po uśrednieniu po czasie mamy:

Nieoznaczoność liczby falowej i położenia i dyfrakcyjna kątowa szerokość wiązki Patrząc na rysunek powyżej szerokość połówkowa wiązki nazywamy przedział, który rozciąga się od do i jego wartość określona jest przez:

Całkowita wartość liczby falowej jest tak określona, by jego kwadrat był , zdefiniujmy w nim współrzędne iksowe k=k cosθ, a k=kcosθ i na samym końcu k, która jest równa zero, zatem stosując przybliżenie małych kątów, wtedy kosinus zastąpimy przez jedynkę, a sinus kąta przez sam kąt, wtedy współrzędną iksową liczby falowej możemy zapisać w przybliżeniu wedle sposobu:

Zatem nieoznaczoność liczby falowej i położenia w ostatecznych rozrachunkach, przy wykorzystaniu wzorów i zastępując D przez Δx, jest:

Można również udowodnić podobnie jak powyżej, że nieoznaczoności zachodzą również dla współrzędnej igrekowej i zetowej, a także dla częstotliwości kołowej, które możemy napisać jako związki:

Optyka geometryczna

Odbicie od płaszczyzny fali płaskiej

Odległość dróg fazowych dwóch promieni padającej pierwszej względem promienia drugiego według rysunku obok możemy zapisać według:

Różnica dróg fazowych między promieniem drugim a pierwszym, bo promień drugi przebywa dłuższą drogę optyczną niż pierwszy, możemy zapisać:

Równanie fal materii pierwszego i drugiego promienia, uwzględniają przesunięcie fazowe tychże fal przed ugięciem fal, a także przesunięcie drugiej fali względem pierwszej po ugięciu, pisząc je wedle:

Według zasady Huygensa musimy dodać fale do , które ulegają superpozycji w bardzo dużej odległości od kryształu, co można zapisać w przybliżeniu, że te dwie fale poruszają się po liniach prostych:

W wyrażeniu kosinus przyjmuje wartość jeden lub minus jeden, gdy wyrażeniu pod kosinusem jest , wtedy moduł wspomnianego wyrażenia przyjmuje wartość maksymalną, gdy zachodzi zależność:

Przyjmujemy, że λ>d, wtedy , ale ponieważ lewa strona równania jest zawsze mniejsza niż jeden, a prawa strona jest większa niż jeden dla m>0, co stąd wynika, że jedyną możliwością jest m=0, co na podstawie dostajemy α=β. Otrzymujemy, ze promień odbicia jest równy promieniowi padania.

Załamanie fali płaskiej Odległość AB i DC możemy policzyć przy pomocy właściwości trójkąta równobocznego, które tutaj piszemy wzorami:

Różnica dróg między promieniem drugim a pierwszym, bo promień drugi przebywa dłuższą drogę optyczną niż pierwszy, możemy zapisać:

Funkcje falowe występujące w zjawisku załamania mają taki sam wygląd jak w zjawisku odbicia, czyli funkcje i , zatem złożenie tychże funkcji piszemy wedle:

W wyrażeniu kosinus przyjmuje wartość jeden lub minus jeden, gdy wyrażeniu pod kosinusem jest , wtedy moduł wspomnianego wyrażenia przyjmuje wartość maksymalną, gdy zachodzi zależność:

Dla dowolnie małego d występujące w tożsamości prawa jego strona jest dowolnie duża dla m>0, a lewa skończona jest skończona, zatem jedyną możliwością jest m=0, zatem co wynika ze wspomnianego równania wniosek:

Prawo opisane wzorem nazywamy prawem załamania Snelliusa.

Zasada Fermata a prawo odbicia

Całkowity czas jaki promień leci na powierzchnię graniczną z punktu A, który pada na powierzchnię i odbija się od punktu B i leci do punktu C, jest wyrażona przy stałych parametrach y, y:

Zróżniczkujmy obie strony równości i przyrównajmy różniczkę czasu do zera, by otrzymać później prawo odbicia, wiedząc jednocześnie, że x=L-x.

Ale ponieważ z definicji sinusów znanej z trygonometrii dla trójkąta prostokątnego możemy otrzymać wnioski:

Wykorzystując tożsamości trygonometryczne i , które podstawiamy do , otrzymujemy:

W końcowym wniosku w zasadzie Fermata wnioskujemy równość kątów α i β, co jest treścią ostateczną zasady Fermata dla zjawiska odbicia.

Prawo załamania fali a zasada Fermata

Całkowity czas jaki promień leci w pierwszym ośrodku o współczynniku załamania n padający na powierzchnię graniczną pomiędzy dwoma ośrodkami z punktu A, który załamuje się w punkcie punkcie B i leci do punktu C w drugim ośrodku o współczynniku załamania n, jest wyrażony przy pomocy stałych y, y:

Zróżniczkujmy obie strony równości i przyrównajmy różniczkę czasu do zera, wtedy możemy otrzymać prawo załamania w dalszych niż poniżej dysputach, wiedząc jednocześnie, że x=L-x:

Ale ponieważ z definicji sinusów znanej z trygonometrii dla trójkąta prostokątnego mamy wnioski:

Wykorzystując tożsamości trygonometryczne i , które podstawiamy do , w ten sposób otrzymujemy równość:

Wzór końcowy wynikający z obliczeń jest tzw. prawem Snelliusa dla zjawiska załamania.

Zwierciadło wklęsłe

Rozważmy sobie teraz zwierciadło wklęsłe, zbadajmy jaki jest obraz danego przedmiotu występującego przed tym obiektem. Wysokość obrazu jest h i znajduje się w odległości od zwierciadła o x. Od przedmiotu promień świetlny leci do zwierciadła względem poziomu pod kątem α, i do zwierciadła dociera ono na wysokość równą wysokości h przedmiotu minus długość względem pionu na jaką promień się obniżył, która jest iloczynem odległości przedmiotu od zwierciadła pomnożonej przez kąt z jakim leci nasz promień względem poziomu:

Kąt γ według rysunku obok określamy jako iloraz wysokości h napisaną wzorem przez promień krzywizny zwierciadła R.

Całkowity kąt β jest równy sumie kata α i γ, który jest kątem pomiędzy odcinkiem łączący R z promieniem świetlnym w punkcie granicznym zwierciadła, który się odbija od zwierciadła w tymże punkcie:

Nachylenie promienia odbitego od zwierciadła względem poziomu określamy jako sumę katów β i γ, który jest jednocześnie ilorazem sumy wysokości powstałego obrazu i wysokości nad osią główną zwierciadła, od której to wysokości odbija się promień świetlny wychodzący od przedmiotu:

Załóżmy, że mamy dwa wzory , dla różnych α, tzn. dla α i α i odejmijmy od siebie te wzory i tak otrzymane równanie podzielmy przez α-α, otrzymując w ten sposób tożsamość:

Na podstawie obliczeń przeprowadzonych powyżej wzór na odległość ogniska od zwierciadła jest równa połowie promienia krzywizny zwierciadła, a także wzory na zwierciadło są w takim razie opisywane przez:

Wzór podstawiamy do , w ten sposób otrzymujemy następną tożsamość, z której napiszemy jak zmienia się wysokość obrazów względem ich odległości od zwierciadła, czyli wzór na powiększenie obrazu względem przedmiotu, który jest stosunkiem odległości obrazu i przedmiotu:

Soczewka dwuwypukła Narysujmy soczewkę dwuwypukłą o promieniach krzywizny R i R, i przedmiot będący po jego lewej stronie, a przedmiot po jego prawej strony, ale ten obiekt jest po przeciwnej stronie niż przedmiot. Na podstawie rysunku obok wyprowadzimy wzór soczewki i soczewkowy, a także wzór na powiększenie obrazu względem wielkości przedmiotu.