Funktory Funktory - to części mowy (przymiotniki, przysłówki, spójniki), "które łącząc się z nazwami i zdaniami tworzą bardziej rozbudowane konstrukcje" [M. Sieruga]. Wyróżnia się funktory: nazwotwórcze - które tworzą nazwy zdaniotwórcze - które tworzą zdania funktorotwórcze - które tworzą bardziej rozbudowane funktory. Na przykłąd słowo "bardzo" w wypowiedzi "bardzo dobry" jest funktorem funktorotwórczym.

"Wyrazy czy wyrażenia, które są przez jakiś funktor wiązane w złożoną całość nazywamy argumentami tego funktora" [Z. Ziembiński] Dlatego też wśród funktorów zdaniotwórczych wyróżnia się funktory o argumentach zdaniowych oraz funktory o argumentach nazwowych. Funktory o argumentach zdaniowych łączą zdania, zaś funktory o argumentach nazwowych łączą nazwy. Poza tym wyróżnia się funktory zdaniotwórcze międzynazwowe oraz funktory zdaniotwórcze międzyzdaniowe. Zdaniotwórczymi międzynazwowymi są najczęściej czasowniki, np. w zdaniu "Człowiek jest ssakiem", wyraz "jest" będzie funktorem zdaniotwórczym (gdyż buduje zdanie) międzynazwowym (bo łączy dwie nazwy w zdanie). Funktorami zdaniotwórczymi międzyzdaniowymi są najczęściej spójniki "i", "lub" itp. Stanowią one podstawę do dalszych rozważań w logice zdań.

W logice zdania oznacza się z reguły symbolem "z" a nazwy "n".

Najczęściej używanymi funktorami są: negacja = "nieprawda, że..." koniunkcja = "... i ..." alternatywa = "... lub ..." implikacja = "... jeżeli ..., to ..." równoważność = "... zawsze i tylko, gdy ..."

Funktory mogą występować w zdaniach modalnych, przybierając postać: "jest konieczne, że ..." "jest możliwe, że ..." W ujęciu deontycznym: "jest obowiązkiem, aby ..." "jest dozwolone, aby ..." "jest zakazane, aby ..." W ujęciu epistemicznym: "wiem, że ..." "wierzę, że ..." W ujęciu temporalnym: "zawsze jest tak, że ..." "niekiedy jest tak, że ..."

Deontologia (gr. deontos = obowiązek) - to dział etyki mówiący o obowiązkach moralnych. Logika deontyczna bada zależności między obowiązkiem, zakazem i dozwoleniem, czyli pojęciami deontycznymi. Bada wypowiedzi normatywne - takie, w których występują m. in. następujące zwroty: "powinno być tak, że…", "zakazane jest, by było tak, że…" "czy „przyzwolone jest, by…"http://www.logikamodalna.pl

Epistemologia (gr. episteme = nauka) - to dział filozofii zajmujący się badaniem ludzkiego poznania, inaczej mówiąc jest to teoria poznania. Interesuje się treścią, procesami, sposobami, granicami i kryteriami ludzkiego poznania, a także relacjami między poznaniem a rzeczywistością. Logika epistemiczna zajmuje się pojęciami "wiedzy" oraz "przekonania". Zwana jest czasem "logiką wiedzy i niewiedzy" lub też "niczym innym, jak refleksją nad nauką". Znanym epistemologiem XX wieku był francuski listonosz a potem profesor Sorbony Gaston Bachelard.Julia Didier, Słownik filozofii, Katowice 1993, s. 94.

Logika temporalna bada natomiast zależności czasowe między zmiennymi.

Pytania testowe Funktory nazwotwórcze tworzą ... Funktory zdaniotwórcze tworzą ...

Powrót do spisu treści