Chemfig jest pakietem umożliwiającym rysowanie dwuwymiarowych struktur chemicznych. Jest alternatywą dla pakietu ochem. Zaletą pakietu chemfig jest to, iż korzysta on pakietu tikz do rysowania grafiki, a nie języka Perl jak pakiet ochem. Aby użyć chemfig w sowim dokumencie, należy w preambule załadować pakiet:
\usepackage{chemfig}
Podstawy
Podstawową komendą używaną w tym pakiecie jest \chemfig{}:
\chemfig{[,,]}
jest określeniem kąta pomiędzy atomami. Występują trzy typy kątów: absolute, relative, oraz predefined. Kąty typuabsolute pozwalają na wyrysowanie wiązania pod konkretnym kątem (od 0 do 360°) i reprezentowane są przez komendę [:]. Kąty typu relative określa się komendą [::], które wstawia linię o podanym nachyleniu w stosunku do poprzedniego wiązania. Ostatnim typem jest predefined, który określają liczby całkowite od 1-7 określające kąty co 45°. Poniżej przedstawiono przykłądowy kod tego typu kątów.
\chemfig{(-[:0,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}0) (-1)(-[:45,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}45) (-2)(-[:90,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}90) (-3)(-[:135,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}135) (-4)(-[:180,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}180) (-5)(-[:225,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}225) (-6)(-[:270,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}270) (-7)(-[:315,1.5,,,draw=none]\scriptstyle\color{red}315) -0}
określa rodzaj wiązania pomiędzy a . Występuje dziewięć typów wiązań:
\chemfig{A-B}\\ \chemfig{A=B}\\ \chemfig{A~B}\\ \chemfig{A>B}\\ \chemfig{A:B}\\ \chemfig{A|B}\\ \chemfig{A określa czynnik, zwiększający długość wiązania.
wprowadza dodatkowe opcje dotyczące koloru lub stylu wiązania.
Wzór strukturalny metanu można otrzymać w następujący sposób:
\chemfig{C(-[:0]H)(-[:90]H)(-[:180]H)(-[:270]H)}
Budowa bardziej skomplikowanych związków polega na zagnieżdżaniu.
Wzory szkieletowe
Wzory szkieletowe można otrzymać w następujący sposób: \chemfig{-[:30]-[:-30]-[:30]}\chemfig{-[:30]=[:-30]-[:30]}
Pierścienie
Pierścienie powstają przez użycie składni*(kod), gdzie "n" jest liczbą boków pierścienia, a "kod" oznacza poszczególne atomy w pierścieniu wraz z wiązaniami. \chemfig{A*6(-B-C-D-E-F-)}\chemfig{A*5(-B-C-D-E-)}\chemfig{*6(=-=-=-)}\chemfig{**5(------)}
Wzór Lewisa
Wzory Lewisa można utworzyć przez użycie komendy:
\lewis{,}
wewnątrz komendy \chemfig{}.
Jony
Jako przykład rozpatrzmy jon octanowy:
\chemfig{-(-O^{-})=O}
Komendy chemfig opierają się na matematyce, dlatego znaki jonów muszą być dodawane w nawiasach.
Znak jonu może być także wpisany w okrąg przez użycie komend \oplus i \ominus:
\chemfig{-(-O^{\ominus})=O}
Alternatywnym rozwiązaniem jest wstawienie znaku jonu nad atom przez użycie \chemabove{}{}:
\chemfig{-\chemabove{N}{\scriptstyle\oplus}(=O)-O^{\ominus}}
Struktury rezonansowe i ładunki formalne
Struktury rezonansowe wymagają kilku komend matematycznych:
% zobacz rozdział "Matematyka zaawansowana" aby zrozumieć użycie \left i \right % w preambule dodaj: % \usepackage{mathtools} % \Longleftrightarrow $\left\{\chemfig{O-N(=[:60]O)-[:300]O}\right\} \Longleftrightarrow \left\{\chemfig{O=N(-[:60]O)-[:300]O}\right\} \Longleftrightarrow \left\{\chemfig{O-N(-[:60]O)=[:300]O}\right\}$
Reakcje chemiczne
Reakcje chemiczne można tworzyć w następujący sposób:
\chemrel[][]{}\chemsign+ % produces a +
W komendzie \chemrel{}, i oznaczają tekst nad i pod strzałką reakcji.
Cztery typy strzałek reakcji chemicznych przedstawiono poniżej.
A\chemrel{->}B\par A\chemrel{}B\par A\chemrel{<>}B
Nazewnictwo związków chemicznych
Związki chemiczne można nazywać używając komendy:
\chemname[]{\chemfig{}}{}
określa wolną przestrzeń między dołem obrazka a górną krawędzią nazwy związku (). Standardowo wysokość ta wynosi 1.5ex.
określa nazwę, jaką użytkownik chce nadać związkowi. \chemname{\chemfig{R-C(-[:-30]OH)=[:30]O}}{Kwas karboksylowy} \chemsign{+} \chemname{\chemfig{R’OH}}{Alkohol} \chemrel{->} \chemname{\chemfig{R-C(-[:-30]OR’)=[:30]O}}{Ester} \chemsign{+} \chemname{\chemfig{H_2O}}{Woda}
W reakcji powyżej nazwy związków chemicznych są umieszczone o 1.5ex poniżej pierwszego związku chemicznego. Dzieje się tak, ponieważ kwas karboksylowy posiada dolną krawędź najniżej z wszystkich związków. Inaczej reakcja będzie wyglądać, jeśli zamienimy kolejność i jako pierwszy umieścimy alkohol.
\chemname{\chemfig{R’OH}}{Alcohol} \chemsign{+} \chemname{\chemfig{R-C(-[:-30]OH)=[:30]O}}{Carboxylic acid} \chemrel{->} \chemname{\chemfig{R-C(-[:-30]OR’)=[:30]O}}{Ester} \chemsign{+} \chemname{\chemfig{H_2O}}{Water}
Zmiany te mogą być usunięte poprzez zdefiniowanie związku, który ma dolną krawędź najniżej, poprzez użycie komendy \chemnameinit{} przed komendę dotyczącą danego związku. Przykład poniżej.
\chemnameinit{\chemfig{R-C(-[:-30]OH)=[:30]O}} \chemname{\chemfig{R’OH}}{Alcohol} \chemsign{+} \chemname{\chemfig{R-C(-[:-30]OH)=[:30]O}}{Carboxylic acid} \chemrel{->} \chemname{\chemfig{R-C(-[:-30]OR’)=[:30]O}}{Ester} \chemsign{+} \chemname{\chemfig{H_2O}}{Water} \chemnameinit{}
Dodatkowo wpisanie \\w nazwie spowoduje złamanie linii, pozwalając nazwie zająć więcej niż jedną linię.
Zaawansowana grafika chemiczna
Dla bardziej skomplikowanych struktur chemicznych, zaleca się skorzystanie z instrukcji chemfig, gdzie przedstawiono szczegółowy opis pakietu. (Link w języku angielskim)
en:LaTeX/Chemical Graphics