Podkasting. Porady dla początkujących
Wstęp Długo zbierałem się do napisania tego poradnika. Na początku, gdy sam poznawałem podkasting notowałem wszystkie podpowiedzi. Później zacząłem poszukiwać oryginalnych odpowiedzi na liczne pytania. Podkasting narodził się w 2005 roku i do dziś napisano mnóstwo książek na ten temat. Większość z nich się zdezaktualizowała, bo postęp technologiczny znacznie wyprzedza nasze wyobrażenia. Dlatego właśnie postanowiłem, że mój poradnik będzie opisywał uniwersalne zagadnienia, a nie konkretny sprzęt czy oprogramowanie. W dodatku skupiłem się na zagadnieniach technicznych wypróbowanych podczas mojej przygody z nagrywaniem podkastów. Nie podejmuję się na razie napisać porad dla poszukujących tematów, które przyniosą popularność, zdobędą wielu słuchaczy. Trudno też radzić jak można zarobić na podkastach. W tych dziedzinach musicie sobie radzić sami, albo poszukać innych książek. Mam jednak nadzieję, że mimo tych braków przyda się wam moje doświadczenie i wykorzystacie je do własnych produkcji.
Książka jeszcze nie jest skończona. Wiele tematów jest jeszcze jedynie zasygnalizowanych tytułami rozdziałów i podrozdziałów. Celowo wybrałem tę formę pracy nad poradnikiem, aby każdy kto ma na to ochotę mógł dołączyć. Jeśli chcesz zostać współautorem Wikibooks to umożliwia. Tematy, co do których podczas czytania macie wątpliwości omawiamy na stronie dyskusji książki.
Porady dla tych, którzy wiedzą już jak: wybrać temat audycji nagrać dźwięk korzystać z programu do edycji dźwięku
Nagranie jest materiałem źródłowym każdej audycji. W formie pliku najczęściej mp3. Wykonać je można przy użyciu rejestratora, którym mogą być: magnetofon, dyktafon, telefon, kamera lub komputer. Podczas nagrania należy pamiętać o wielu sprawach. Poniżej niektóre z nich. Jeśli macie pytania odnośnie któregoś z tematów proszę wpisać tekst pytania na końcu sekcji. Znajdą się tam odpowiedzi. Zapraszam również do udzielania odpowiedzi. Poradnik jest tworzony wspólnie przez poszukujących i znających odpowiedzi. Publikacja powstaje na podstawie prezentacji pod tym samym tytułem.
Nagrywanie To zupełnie podstawowa czynność przy produkcji podkastów i innych form dźwiękowych. Przez lata doświadczeń, od fonografu i pierwszego nagrania w 1877 roku doszliśmy do powszechnie używanego cyfrowego zapisu dźwięku. Temat jest dość rozległy i dobrze opracowany w specjalistycznych publikacjach, ale warto przyjrzeć się kilku aspektom i zwrócić uwagę na kilka zagadnień z teorii. Pozwoli to wam zaoszczędzić sporo czasu i przygotować się tak, żeby unikać przykrych niespodzianek. Przesterów, głośnego szumu, cichego nagrania, dziwnych dźwięków itp. itd.
Trochę teorii W dużym skrócie można powiedzieć, że nagrywanie obecnie polega na konwersji fali dźwiękowej na zapis cyfrowy. Taki zapis nie podlega deformacjom i może być bez strat kopiowany i rozpowszechniany tak jak inne pliki cyfrowe. Jak widać kluczowym procesem podczas nagrywania jest zamiana fali dźwiękowej na postać cyfrową. Drgania powietrza musi przechwycić membrana i rejestrator uzyskane w ten sposób impulsy elektryczne zapisuje w postaci zero jedynkowej. Powietrze nie jest ośrodkiem sztywnym więc im większa odległość od źródła dźwięku do membrany tym zniekształcenia drgań będą większe. Podobnie działa membrana w naszym uchu. Jej drgania zamieniane są na elektryczne impulsy. Zapis jest jednak nie tak dokładny :) a możliwości odtworzenia zapisanych w naszej pamięci dźwięków mocno ograniczone.
Odległość czujnika zapisu jakim jest membrana w mikrofonie od źródła dźwięku ma więc jak widać kluczowe znaczenie przy nagrywaniu. Zbyt duże oddalenie spowoduje utratę szczegółów dźwięków, a zbyt mała odległość do mikrofonu spowoduje zniekształcenia związane z ograniczonymi możliwościami przemieszczania się membrany. Jeśli będzie ona docierać do skrajnych pozycji możliwego wychylenia (uderzać w magnes) dźwięk zapisany będzie przesterowany, co widać na wykresie:
Czyli nie za blisko, bo będą przestery i nie za daleko, bo stracimy zbyt wiele dźwięków. Blisko i daleko to oczywiście pojęcia względne i zależne od siły rejestrowanego dźwięku. Im dźwięk cichszy, tym bliżej. Im głośniejszy tym dalej od mikrofonu.
Ze względu na różne zastosowanie mamy właśnie dlatego olbrzymią gamę mikrofonów, a także pomocnego oprogramowania.
Często zadawane jest pytanie czym się różni mikrofon pojemnościowy od dynamicznego i który jest lepszy. Po tej dawce teorii łatwiej to wyjaśnić.
Mikrofon dynamiczny
W mikrofonie dynamicznym niepotrzebne jest zasilanie, a impulsy elektryczne powstają wskutek poruszania się, drgania membrany a tym samym cewki oplecionej wokół magnesu.
Mikrofon pojemnościowy
W mikrofonie pojemnościowym impulsy elektryczne powoduje zmienna objętość puszki i tym samym zmienna pojemność kondensatora. Dostarczane napięcie podtrzymuje pracę kondensatora.
Te różnice w zasadzie działania mają niemałe znaczenie przy nagrywaniu. O ile mikrofon dynamiczny jest zdecydowanie wygodniejszy w użyciu, bo nie wymaga dodatkowego zasilania o tyle mikrofon pojemnościowy ma zdecydowanie większą czułość. Ze względu na swoją konstrukcję mniejszą wrażliwość na przestery. Wszystko zależy oczywiście od tego co jest za mikrofonem. Przedwzmacniacz, mikser itd. Nie wdając się jednak w te tematy ogólnie mogę poradzić wykorzystywanie mikrofonów pojemnościowych jedynie w studiu, które jest odpowiednio wyciszone, a mikrofonów dynamicznych w terenie poza studiem. Nie dotyczy to oczywiście rejestratorów, dyktafonów, które mają często doskonałej jakości mikrofony pojemnościowe. Wbudowane mikrofony są znakomicie dopasowane parametrami do pozostałych elementów rejestrujących dźwięk w urządzeniu.
Jeśli już o mikrofonach mowa należy wspomnieć o tak zwanych pop filtrach, pop killerach, czy po prostu gąbkach i pończochcach. Powyższe informacje teoretyczne wyjaśniły, mam nadzieję, jak powstaje dźwięk w nagraniu. Do naszego mikrofonu docieraja jednak nie tylko fale dźwiękowe. Jeśli dotkniemy membrany to przecież też spowoduje jej wychylenie a tym samym niepożądany dźwięk. Przed dotykaniem zabezpiecza mikrofon siatka metalowa, tak zwane sitko (w slangu sitko to jest mikrofon). W terenie naszym wrogiem będzie wiatr i tak zwane głoski wybuchowe, a w studiu już tylko te drugie. Głoski wybuchowe atakują nasz mikrofon niepożądanymi uderzeniami a nie są falą dźwiękową. To miedzy innymi "p", "b". Chronią nasz mikrofon przed tymi niechcianymi dźwiękami właśnie tak zwane pończochy. Jest to cienka warstwa przepuszczalnego materiału podobnego do materiału z którego zrobione sa pończochy rozpięta na obręczy, umieszczona przed mikrofonem.
Przed głoskami wybuchowymi i niewielkim wiatrem w terenie może nassz mikrofon ochronić gąbka nakładana na sitko. Są również sposoby na wyeliminowanie z nagrania silnego wiatru.
Nie szukajcie tego zdechłego kota w sklepach, chyba, że macie dużo pieniędzy. Można łatwo zrobić sobie samemu takiego włochacza przy pomocy gąbki, materiału z długim włosiem igły, nitki i odrobiny kleju silikonowego.
Kiedy nacisnąć przycisk zapis? Nagrania nie można wydłużyć, dlatego zacząć trzeba przed czasem i skończyć po czasie. Sprawdź czy baterie są naładowane Zacznij nagrywanie i sprawdź, czy trwa zapis Zacznij nawet 20 minut wcześniej Jakości nagrania nie można podwyższyć, dlatego lepiej zapisywać w wyższej jakości niż potrzeba.
Zależnie od potrzeb wybierz jakość docelową
Do nagrania rozmowy telefonicznej wystarczy jakość dyktafonu telefonicznego. W starszych modelach zapis odbywał się w słabej jakości porównywalnej jakością fal krótkich. Rozwój urządzeń rejestrujących i objętość podręcznych, niedrogich pamięci stale się zwiększa i dziś nie stanowi problemu wykonanie długiego nagrania jakości mp3 128 kbps stereo przy próbkowaniu 44 kHz. Godzinna audycja w tej jakości zajmie zaledwie 56 MB,a w jakości 320 kbps 140 MB. Coraz częściej audycje słuchane są w smartfonach a przepustowość łącza internetowego przy połączeniu przez sieć komórkową może być niewystarczająca do strumieniowego przekazywania nagrania. Wyższa jakość niż 128 kbps mono ma sens w przypadku audycji, w których umieszczana jest muzyka, podkład muzyczny, lub bogate dźwięki, z dużą dynamiką. W przypadku zwykłej rozmowy zupełnie wystarczy jakość 64 kbps mono, co znacznie ograniczy wielkość pliku (jedna godzina nagrania to około 28 MB). Na jakość finalnego nagrania ma jednak znaczący wpływ jakość oprogramowania kodującego nasze pliki źródłowe podczas obróbki do postaci finalnej. Jeśli przegrywamy pliki z urządzenia przy pomocy kabla audio, duże znaczenie ma też jakość karty dźwiękowej. Te uwagi dotyczą głównie starszych modeli kart dźwiękowych, które nie są już używane w nowym sprzęcie.
Przy okazji warto zwrócić uwagę na fakt, że coraz więcej sprzętu komputerowego, który wychodzi z rynku nadal znakomicie nadaje się do naszych celów. Zarówno starsze oprogramowanie, system operacyjny (Windows XP) oraz starsze wyposażenie tych komputerów są zupełnie wystarczające do produkcji audio. Niestety odwrotnie jest z wolnym oprogramowaniem, które stale jest ulepszane i spełnia coraz większe wymagania sprzętowe a tym samym nie ma zastosowania na wolniejszych komputerach.
Zwróć uwagę na parametry zapisu Słuchaj podczas zapisu
Rejestrator ma znajdować się możliwie najbliżej źródła dźwięku Im dalej od źródła dźwięku tym mniej słychać Zakłócenia słychać głośniej Rozmowa mono, otoczenie stereo Lepiej za cicho niż za głośno Obróbka
Opracowanie nagrania Słuchacze słuchają audycji w różnych warunkach. W autobusie, w samochodzie, w pociągu, w poczekalni. Jednym słowem zawsze nagraniu towarzyszy dźwiękowe tło otoczenia, w którym się znajduje. Dlatego najlepiej, aby w nagraniu nie było niepotrzebnych dźwięków. Do tych niepotrzebnych można zaliczyć szum, szczekającego psa, dźwięki telewizora z pokoju obok itd. Jeśli nagranie nie jest wykonane w warunkach wyciszonego studia warto wykonać następujące czynności: normalizacja odszumianie dynamika kompresja (hard limmiting) Oczywiście wszystko zależy od was. Można, nie znaczy trzeba.
Dostałem plik dźwiękowy od naszego użytkownika z pytaniem: "No i jak?". Ogólnie powiem, jest nieźle, ale... Przy okazji postanowiłem skorzystać i napisać krótką lekcję podstaw nagrywania i prostej obróbki dźwięku z głosem. Plik jaki otrzymałem był w formacie wav, ale tu przedstawiam go po konwersji na ogg 320 kbps:
Pierwsze co zrobiłem to normalizacja pliku, której efektem jest podniesienie poziomu głośności nagrania tak, by najgłośniejszy dźwięk nie uległ przesterowaniu. Efekt normalizacji:
Druga rzecz jaką zrobiłem to odszumianie, którego efektem jest następujący dźwięk:
Trzecia rzecz to poprawienie dynamiki:
Jeszcze jeden sposób na poprawienie dźwięku to tak zwany Hard limiting:
Jak widać największe "szkody" powstały w związku z szumem w nagraniu. Usunięcie szumu z nagrania to sprawa niełatwa i nie udaje się to w całości. Drobny szum doskonale maskuje podkład muzyczny, taki jak w poniższym przykładzie:
Aby uniknąć problemów z szumem warto maksymalnie przybliżyć się do mikrofonu, użyć funkcji kompresji, która obecna jest w wielu urządzeniach rejestrujących (auto gain, auto recording volume). Więcej próbek ilustrujących skutki kompresji można znaleźć w linku do zestawu próbek nagrań z dyktafonu DM-550.
Sygnał audycji