Lakciōni 30
Odmiana przymiotników Przymiotniki odmieniają się według schematów od do . Na dzisiejszej lekcji poznasz schematy i , które mają podobną odmianę jak rzeczowniki.
Tym schematem odmieniają się przymiotniki zakończone na końcówkę -s lub -as, szczególnie przymiotniki zakończone na końcówkę -iskas. Przykład odmiany przymiotnika debīks (duży): Liczba pojedyncza Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianownikdebīksdebīkadebīkanDopełniaczdebīkasdebīkasdebīkasCelownikdebīkasmudebīkaidebīkasmuBiernikdebīkandebīkandebīkanLiczba mnoga Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianownikdebīkaidebīkasdebīkaiDopełniaczdebīkandebīkandebīkanCelownikdebīkamansdebīkamansdebīkamansBiernikdebīkansdebīkansdebīkans
Przykład odmiany przymiotnika naws (nowy): Liczba pojedyncza Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniknawsnawwanawwanDopełniacznawwasnawwasnawwasCelowniknawwasmunawwainawwasmuBierniknawwannawwannawwanLiczba mnoga Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniknawwainawwasnawwaiDopełniacznawwannawwannawwanCelowniknawwamansnawwamansnawwamansBierniknawwansnawwansnawwans Wskazówka: Mimo wielu form zauważ, że w odmianie formy rodzaju męskiego i nijakiego (oprócz mianownika l. pojedynczej) są identyczne. Podobnie jest ze wszystkimi formami l. mnogiej bez względu na rodzaj – różnią się tylko formy mianownika.
Tym schematem odmieniają się często używane przymiotniki zakończone na końcówkę -s lub -as, np. wārgs (zły), labs (dobry), aūkts (wysoki), zems (niski). Przykład odmiany przymiotnika wārgs (zły): Liczba pojedyncza Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianownikwārgswargāwārganDopełniaczwārgaswārgaswārgasCelownikwargàsmuwārgaiwargàsmuBiernikwārganwārganwārganLiczba mnoga Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianownikwargāiwārgaswargāiDopełniaczwārganwārganwārganCelownikwargammanswargāmanswargammansBiernikwārganswārganswārgans
Przykład odmiany przymiotnika labs (dobry): Liczba pojedyncza Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniklabslabālabbanDopełniaczlabbaslabbaslabbasCelowniklabàsmulabbailabàsmuBierniklabbanlabbanlabbanLiczba mnoga Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniklabāilabbaslabāiDopełniaczlabbanlabbanlabbanCelowniklabammanslabāmanslabammansBierniklabbanslabbanslabbans
Połączenie czasownika łącznikowego z przymiotnikiem Jeśli przymiotnik nie stoi przed rzeczownikiem, tylko jest w zdaniu po czasowniku łącznikowym (np. być, zostać), to wtedy zawsze jest w formie rodzaju nijakiego l. pojedynczej, np.: Šis zmūi ast labban – Ten człowiek jest dobry (błąd: Šis zmūi ast labs.) Jūs astei gaūdran – Wy jesteście mądrzy/mądre (błąd: Jūs astei gaudrāi/gaūdras.) Āukruwja pastāi gūztan – Śmieci zostały wyrzucone (błąd: Āukruwja pastāi guztā.) Mes pastāimai papaikītan – Zostaliśmy oszukani/Zostałyśmy oszukane (błąd: Mes pastāimai papaikitāi/papaikītas.)
Połączenie przymiotnika z rzeczownikiem w celowniku W połączeniach przymiotnika z rzeczownikiem w celowniku, rzeczownik traci formę celownika i przyjmuje formę biernika, np.: Mes asmai en nawwasmu buweīnan. – Jesteśmy w nowym mieszkaniu. (przymiotnik jest w celowniku, a rzeczownik w bierniku) Mes pagalbamai nawwamans kōlagins. – Pomogliśmy nowym kolegom. (przymiotnik jest w celowniku, a rzeczownik w bierniku) Jeśli w zdaniu jest więcej niż jeden przymiotnik, który opisuje rzeczownik, to tylko ten pierwszy ma formę celownika, a drugi przymiotnik tak jak rzeczownik przyjmuje formę biernika, np. As asma en nawwasmu, debīkan buweīnan (Jestem w nowym, dużym mieszkaniu).