Wpływ emocji na ciało, myśli i zachowanie Emocje to uczucia, które pojawiają się w odpowiedzi na różne sytuacje. Mogą być przyjemne (radość, zadowolenie, spokój) albo trudne (złość, smutek, strach, wstyd). Emocje zawsze wpływają jednocześnie na ciało, myśli i zachowanie.
Czym są emocje? Emocja to: sygnał z ciała (uczucie, reakcja fizyczna), myśl o tym, co się dzieje, chęć zrobienia czegoś (reakcja, działanie).
Emocje są potrzebne, bo: ostrzegają przed niebezpieczeństwem (strach), informują o naszych granicach (złość), pomagają zbliżać się do innych (radość, miłość), pokazują, co jest dla nas ważne (smutek po stracie).
Emocje a ciało Kiedy przeżywasz emocje, twoje ciało od razu reaguje. Na przykład:
strach: przyspieszone bicie serca, szybszy oddech, spocone dłonie, napięte mięśnie, ból brzucha lub „motyle w brzuchu”;
złość: zaciskanie pięści lub szczęki, napięcie w barkach i szyi, uczucie gorąca, czerwienienie się, chęć krzyku;
smutek: ciężkość w ciele, mniejsza energia, chęć leżenia, łzy, ścisk w gardle;
radość: rozluźnione mięśnie, „lekkość” w ciele, uśmiech, swobodniejsze ruchy.
Jeśli silne emocje trwają długo (na przykład długotrwały stres), organizm się męczy. Może się to objawiać: bólami głowy, bólami brzucha, problemami ze snem, osłabioną odpornością.
Emocje a myśli Emocje wpływają na to, jak myślimy o sobie, o innych i o świecie.
Przykłady: gdy się boisz: możesz wyobrażać sobie najgorsze scenariusze, możesz uważać, że sobie nie poradzisz;
gdy jesteś zły: możesz myśleć, że inni są przeciwko tobie, łatwo przypisujesz innym złe zamiary;
gdy jesteś smutny: możesz myśleć, że „nic nie ma sensu”, możesz skupiać się tylko na negatywnych rzeczach;
gdy jesteś wesoły: łatwiej dostrzegasz pozytywne strony, częściej wierzysz, że się uda.
To, co myślisz, z kolei wpływa na to, jak silna staje się emocja. Powstaje „błędne koło”: emocja → myśl → silniejsza emocja → jeszcze bardziej przykre myśli.
Emocje a zachowanie Emocje popychają nas do działania. Czasem pomaga to poradzić sobie z sytuacją, a czasem szkodzi.
Przykłady: strach: możesz uciec, schować się, unikać trudnych sytuacji, możesz zastygnąć i nic nie robić;
złość: możesz krzyczeć, rzucać przedmiotami, obrażać innych, możesz też spokojnie, ale stanowczo powiedzieć, co ci się nie podoba;
smutek: możesz wycofywać się z kontaktów, nie mieć ochoty na swoje hobby, ale możesz też szukać wsparcia, porozmawiać z kimś bliskim;
radość: częściej się uśmiechasz, chętniej spotykasz się z ludźmi i robisz nowe rzeczy.
To samo uczucie może prowadzić do różnych zachowań. Na przykład złość może skończyć się bójką albo spokojną rozmową. Ważne jest, żeby uczyć się reagować w sposób bezpieczny dla siebie i innych.
Dlaczego warto rozumieć swoje emocje? Kiedy zauważasz, co czujesz w ciele, o czym wtedy myślisz i jak się zachowujesz: łatwiej zatrzymać się, zanim zrobisz coś, czego potem żałujesz, możesz wybrać inne zachowanie (na przykład zamiast krzyczeć – powiedzieć, co cię zdenerwowało), lepiej dbasz o zdrowie (np. szukasz pomocy, gdy stres trwa za długo), łatwiej dogadujesz się z innymi.
Świadomość własnych emocji to ważna umiejętność dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Można się jej uczyć stopniowo, obserwując siebie w codziennych sytuacjach.