Presja rówieśnicza i presja seksualna – jak je rozpoznawać i jak reagować Presja to sytuacja, kiedy ktoś próbuje wpływać na twoje decyzje tak mocno, że czujesz się zmuszany do zrobienia czegoś, czego naprawdę nie chcesz. W okresie dorastania presja rówieśnicza i presja seksualna mogą pojawiać się częściej, dlatego warto nauczyć się je rozpoznawać i na nie reagować.

Czym jest presja rówieśnicza Presja rówieśnicza to nacisk ze strony kolegów i koleżanek, abyś zachowywał się w określony sposób. Może być pozytywna (np. zachęta do nauki, sportu), ale często mówi się o niej wtedy, gdy prowadzi do ryzykownych lub niezgodnych z twoimi wartościami zachowań.

Przykłady negatywnej presji rówieśniczej: namawianie do palenia papierosów, picia alkoholu, sięgania po narkotyki wyśmiewanie kogoś, kto się uczy, jest spokojny, inaczej wygląda lub wierzy namawianie do ściągania lub oszukiwania zmuszanie do udziału w wykluczaniu, obgadywaniu czy hejtowaniu innych w internecie

Czym jest presja seksualna Presja seksualna to wywieranie nacisku, abyś robił rzeczy związane z seksualnością, na które nie jesteś gotów albo których nie chcesz. Może przychodzić od rówieśników, starszych osób, a także w internecie.

Przykłady presji seksualnej: nakłanianie do kontaktów seksualnych lub dotykania miejsc intymnych namawianie do rozbierania się lub pokazywania ciała na żywo albo przed kamerą proszenie o wysyłanie nagich zdjęć lub filmów grożenie zerwaniem, wyśmianiem albo ujawnieniem tajemnic, jeśli odmówisz komentarze i żarty na temat twojego ciała lub seksualności, które cię zawstydzają

Każda sytuacja, w której ktoś ignoruje twoje zdanie, twoje granice i namawia do działań seksualnych, jest formą presji. Nawet jeśli to twoja sympatia, chłopak, dziewczyna czy ktoś, kogo lubisz.

Jak rozpoznać, że ktoś wywiera na ciebie presję Możesz podejrzewać presję, gdy: czujesz lęk, wstyd albo silny dyskomfort, ale boisz się odmówić ktoś mówi, że „wszyscy tak robią” i że jesteś dziwny, jeśli nie chcesz twoje zdanie jest wyśmiewane albo pomijane słyszysz groźby (np. że ośmieszy cię w sieci, zerwie z tobą, przestanie się kolegować) ktoś nie szanuje twojego „nie”, prosi wiele razy, nalega, obraża się po spotkaniu z kimś czujesz się poniżony, wykorzystany albo oszukany

Twoje emocje są ważnym sygnałem. Jeśli coś wydaje ci się nie w porządku, warto się temu przyjrzeć, nawet jeśli inni mówią, że to „nic takiego”.

Co pomaga bronić się przed presją Żeby łatwiej radzić sobie z presją, pomagają: znajomość własnych wartości – co jest dla ciebie ważne, co uważasz za dobre i bezpieczne jasne granice – czego nie chcesz robić, na co się nie zgadzasz umiejętność mówienia „nie” bez poczucia winy grupa zaufanych osób, które cię wspierają (przyjaciele, rodzina) wiedza o tym, że masz prawo do szacunku i bezpieczeństwa

Pamiętaj: zgoda na jakiekolwiek zachowanie związane z seksualnością musi być dobrowolna, spokojna i świadoma. Brak wyraźnego „tak” jest równoznaczny z „nie”.

Jak reagować na presję rówieśniczą i seksualną Możesz stosować kilka prostych kroków.

Zatrzymaj się i nazwij sytuację Zadaj sobie pytania: Czy tego naprawdę chcę? Czy czuję się z tym bezpiecznie? Czy nie łamię prawa albo zasad, które są dla mnie ważne?

Powiedz wyraźne „nie” Staraj się mówić: krótko i jasno spokojnym, ale stanowczym głosem patrząc w oczy (jeśli to możliwe)

Przykładowe odpowiedzi Nie chcę w tym uczestniczyć. Nie będę wysyłać takich zdjęć. Nie zgadzam się na takie żarty na mój temat. Nie, to nie jest w porządku.

Zaproponuj inną możliwość (jeśli to bezpieczne) Możemy zrobić coś innego. Chodźmy gdzie indziej, nie chcę tu zostawać.

Odejdź z sytuacji Jeśli ktoś nie szanuje twojego „nie”, spróbuj: zakończyć rozmowę zmienić miejsce (np. wyjść z pokoju, rozłączyć się w sieci) być blisko innych osób lub dorosłych, którym ufasz

Powiedz o tym dorosłemu To nie jest donoszenie, lecz dbanie o własne bezpieczeństwo. Możesz porozmawiać z: rodzicami lub opiekunami wychowawcą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym zaufanym nauczycielem innym dorosłym, z którym czujesz się dobrze

W sytuacji poważnego zagrożenia (przemoc, groźby, szantaż) zgłoś to jak najszybciej dorosłemu i nie zostawaj z tym sam.

Presja w internecie Presja rówieśnicza i seksualna bardzo często pojawia się w sieci: w prywatnych wiadomościach na czatach, w grach, mediach społecznościowych na grupach klasowych

Zasady bezpieczeństwa: nie wysyłaj nikomu nagich ani intymnych zdjęć ani filmów nie pokazuj ciała przed kamerą na prośbę innych osób nie wierz w obietnice typu „nikt się nie dowie”, „to tylko dla mnie” rób zrzuty ekranu, zapisuj rozmowy, jeśli ktoś cię szantażuje lub naciska natychmiast powiedz o tym dorosłemu

Pamiętaj, że to osoba, która naciska i szantażuje, robi coś złego – nie ty.

Gdzie szukać pomocy Jeśli doświadczasz presji rówieśniczej lub seksualnej: porozmawiaj z kimś, komu ufasz – nie zostawaj z tym sam zwróć się do pedagoga lub psychologa szkolnego jeśli jest zagrożenie zdrowia lub bezpieczeństwa, poproś dorosłych o kontakt ze specjalistami (np. poradnią psychologiczną) lub odpowiednimi służbami

Masz prawo do bezpieczeństwa, szacunku i decydowania o własnym ciele i swoich granicach, niezależnie od tego, co mówią inni.