Wprowadzenie – po co nam wartości i zasady Każdy człowiek codziennie podejmuje wiele decyzji: jak się zachować, co powiedzieć, jak potraktować innych. Nie robimy tego zupełnie przypadkowo. Kierujemy się wartościami i zasadami, które podpowiadają nam, co jest ważne i jak należy postępować.

Czym są wartości? Wartości to to, co uważamy w życiu za szczególnie ważne i cenne. Mogą to być na przykład: uczciwość, szacunek, przyjaźń, wolność, odpowiedzialność, zdrowie, rodzina.

Wartości: pomagają nam wybierać między różnymi możliwościami, mówią, do czego chcemy dążyć, wpływają na to, jak traktujemy siebie i innych.

Różni ludzie mogą układać swoje wartości w nieco innej kolejności, ale pewne rzeczy (np. życie, godność człowieka) są ważne dla większości społeczeństw.

Czym są zasady? Zasady to bardziej konkretne wskazówki, jak się zachowywać. Wypływają z wartości, ale dotyczą codziennych sytuacji.

Przykłady: jeśli cenisz uczciwość – zasadą może być „nie ściągam na sprawdzianach i nie kłamię”, jeśli cenisz szacunek – zasadą może być „nie obrażam innych i nie wyśmiewam ich błędów”, jeśli cenisz odpowiedzialność – zasadą może być „kończę swoje obowiązki, zanim zacznę zabawę”.

Zasady: porządkują nasze życie, pomagają utrzymać ład w klasie, w domu i społeczeństwie, zmniejszają liczbę konfliktów.

Po co nam wartości i zasady? Wartości i zasady są potrzebne, ponieważ:

Pomagają podejmować decyzje Gdy stoisz przed wyborem (np. powiedzieć prawdę czy skłamać), zastanawiasz się, co jest zgodne z twoimi wartościami.

Pokazują, jacy chcemy być Dzięki nim możesz odpowiedzieć na pytanie: jakim człowiekiem chcę zostać, jak chcę, żeby widzieli mnie inni.

Ułatwiają życie w grupie W klasie, rodzinie, społeczeństwie nie da się żyć bez wspólnie uznawanych zasad. Inaczej panowałby chaos i każdy robiłby co chce, nie zwracając uwagi na innych.

Chronią słabszych Zasady mówią, że nie wolno bić, wyśmiewać, wykorzystywać innych. To daje większe poczucie bezpieczeństwa.

Pomagają przewidywać skutki działań Jeśli wiesz, że złamanie zasady ma określone konsekwencje (np. kara, utrata zaufania), łatwiej zastanawiasz się, zanim coś zrobisz.

Skąd bierzemy wartości i zasady? Wartości i zasady poznajemy: w rodzinie – obserwując rodziców i bliskich, w szkole – na lekcjach, przerwach, w rozmowach z nauczycielami, poprzez religię lub światopogląd, z książek, filmów, historii, z własnych doświadczeń – gdy widzimy skutki różnych zachowań.

Z czasem zaczynamy sami świadomie wybierać, co jest dla nas naprawdę ważne, a co mniej.

Czy zasady ograniczają wolność? Może się wydawać, że zasady przeszkadzają robić to, na co ma się ochotę. W rzeczywistości:

dobra zasada nie jest po to, żeby kogoś dręczyć, ale po to, żeby chronić innych i ciebie, wolność nie oznacza robienia wszystkiego bez ograniczeń – kończy się tam, gdzie zaczyna się krzywda drugiego człowieka, zasady w klasie (np. nie przerywamy sobie, nie bijemy się) pozwalają wszystkim czuć się bardziej bezpiecznie i szanowanym.

Dojrzałość polega na tym, że rozumiemy sens zasad, a nie tylko boimy się kary.

Wartości a codzienne wybory To, jakie wartości są dla ciebie ważne, widać w drobnych sytuacjach: czy oddasz znalezione pieniądze, czy przyznasz się do błędu, czy staniesz w obronie wyśmiewanej osoby, czy dotrzymasz danego słowa, jak mówisz o innych, gdy ich nie ma.

Na etyce będziesz uczyć się rozpoznawać własne wartości i zastanawiać się, jakie zasady pomagają według nich żyć.

Podsumowanie Wartości mówią, co jest w życiu ważne, a zasady pokazują, jak postępować w konkretnych sytuacjach. Dzięki nim: łatwiej podejmujemy decyzje, potrafimy żyć z innymi ludźmi w zgodzie, możemy stawać się coraz bardziej odpowiedzialnymi i dojrzałymi osobami.

Zastanawianie się nad wartościami i zasadami to ważna część dorastania i uczenia się, jak być dobrym człowiekiem.