Biblia – „Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie” (Łk 10, 25–37) Najważniejsze informacje Miejsce w Biblii: Nowy Testament, Ewangelia według św. Łukasza (Łk 10, 25–37). Rodzaj literacki: przypowieść (parabola) – opowiadanie z ukrytym sensem, które uczy, jak postępować. Temat: kto jest „bliźnim” i na czym polega prawdziwa miłość do drugiego człowieka. Kontekst: rozmowa Jezusa z uczonym w Prawie, który pyta o drogę do życia wiecznego i o to, kogo należy uznać za bliźniego.

Fabuła Uczony w Prawie pyta Jezusa, co trzeba zrobić, aby osiągnąć życie wieczne. Jezus odsyła go do Prawa. Uczony odpowiada, że trzeba kochać Boga całym sobą i kochać bliźniego jak siebie. Jezus potwierdza, że to właściwa odpowiedź.

Wtedy uczony dopytuje: „Kto jest moim bliźnim?”. Jezus opowiada historię: pewien człowiek idzie z Jerozolimy do Jerycha, zostaje napadnięty przez zbójców, pobity i okradziony, a potem porzucony przy drodze prawie martwy.

Obok przechodzi kapłan, widzi rannego, ale go omija. Potem przechodzi lewita – również nie pomaga. Dopiero Samarytanin (człowiek uznawany przez Żydów za obcego i wroga) zatrzymuje się, wzrusza się losem pobitego, opatruje mu rany, zabiera go do gospody i opłaca jego dalszą opiekę, obiecując dopłacić, jeśli będzie trzeba.

Po przypowieści Jezus pyta uczonego, kto okazał się bliźnim pobitego. Ten odpowiada: ten, który okazał miłosierdzie. Jezus podsumowuje: „Idź i ty czyń podobnie”.

Najważniejsi bohaterowie Jezus – opowiada przypowieść i wyjaśnia jej sens. Uczony w Prawie – zadaje pytania o życie wieczne i o to, kto jest bliźnim. Pobity wędrowiec – człowiek potrzebujący pomocy (symbol każdego cierpiącego). Zbójcy – sprawcy napadu. Kapłan – osoba religijna, ale obojętna; przechodzi obok. Lewita – podobnie jak kapłan nie reaguje. Samarytanin – pomaga mimo różnic; staje się wzorem miłosierdzia. Gospodarz gospody – przejmuje opiekę nad rannym.

Czas i miejsce akcji Nie są podane dokładnie (typowe dla przypowieści). Wskazana jest droga z Jerozolimy do Jerycha – miejsce niebezpieczne, sprzyjające napadom.

Sens i przesłanie (co trzeba zapamiętać) Bliźni to nie tylko ktoś „z naszej grupy” (narodu, religii, środowiska), ale każdy człowiek, który potrzebuje pomocy. Prawdziwa religijność i moralność nie kończą się na słowach – widać je w czynach. Miłość bliźniego to konkretne działanie: zatrzymanie się, opieka, poświęcenie czasu i środków. Przypowieść przełamuje uprzedzenia: wzorem okazuje się ktoś uznawany za obcego.

Problematyka miłosierdzie i empatia w praktyce, obojętność na cudze cierpienie, odpowiedzialność za drugiego człowieka, przekraczanie barier (narodowych, religijnych, społecznych), pytanie: „kto jest moim bliźnim?” i odpowiedź: „ten, komu pomagasz”.