Ferenc Molnár – „Chłopcy z Placu Broni” Podstawowe informacje Autor: Ferenc Molnár Tytuł: „Chłopcy z Placu Broni” Rodzaj literacki: epika Gatunek: powieść (powieść młodzieżowa / obyczajowo-przygodowa) Czas i miejsce akcji: Budapeszt, przełom XIX/XX wieku; szkoła, ulice miasta, Plac Broni, Ogród Botaniczny Tematyka: przyjaźń i lojalność, honor, zdrada i przebaczenie, dziecięca „wojna” o plac, dojrzewanie, ofiara, przemijanie dzieciństwa
Skrócona fabuła Szkoła i wiadomość o zebraniu Chłopcy w szkole planują spotkanie na Placu Broni. Pojawia się też problem „einstandu” – bracia Pastorowie zabierają młodszym kulki. Nemeczek zostaje skrzywdzony, co uruchamia serię wydarzeń.
Plac Broni jako „państwo” chłopców Plac to ich ukochane miejsce zabaw, symbol wolności. Chłopcy mają własne reguły, czarną księgę przewinień, stopnie wojskowe. Wodzem zostaje Janosz Boka, a Nemeczek (najmniejszy) jest traktowany jak szeregowiec.
Zwiad do Ogrodu Botanicznego i zdrada Gereba Boka, Czonakosz i Nemeczek idą na wyprawę do siedziby wrogów – Czerwonych Koszul. Odkrywają, że Gereb zdradził i planuje oddać plac wrogom. Podczas ucieczki Nemeczek wpada do wody i się przeziębia.
Konflikt narasta, Nemeczek cierpi coraz bardziej Czerwone Koszule szykują atak. Nemeczek mimo choroby dalej działa: śledzi, ryzykuje, jest poniżany (m.in. zanurzony w stawie przez wrogów). Jego postawa budzi respekt nawet u przeciwników.
Wybuch wojny i przygotowania do bitwy Boka ogłasza stan wojny. Nemeczek dostaje awans na adiutanta. Gereb próbuje wrócić do grupy – zostaje częściowo przyjęty, ale musi odkupić winy.
Bitwa o Plac Broni Dochodzi do wielkiej „wojny” z Czerwonymi Koszulami: taktyka, okopy, bomby z piasku, walka wręcz. Nemeczek, mimo wysokiej gorączki, przychodzi i dokonuje kluczowego czynu (powala Feriego Acza), co pomaga wygrać. Po zwycięstwie Boka mianuje go kapitanem.
Śmierć Nemeczka Stan chłopca szybko się pogarsza. Boka czuwa przy nim. Nemeczek umiera, a chłopcy zapisują jego nazwisko wielkimi literami w księdze, oddając mu honor.
Gorzka pointa: plac i tak zniknie Boka dowiaduje się, że na Placu Broni ma powstać kamienica. Chłopcy walczyli o miejsce dzieciństwa, które i tak przestanie istnieć – to wzmacnia tragiczny sens ofiary Nemeczka.
Najważniejsi bohaterowie Erno Nemeczek – najmniejszy i najsłabszy fizycznie, ale najodważniejszy moralnie; wierny, uczciwy, poświęca się dla grupy, umiera po chorobie. Janosz Boka – przywódca Chłopców z Placu Broni; sprawiedliwy, odpowiedzialny, dojrzały jak na swój wiek; ceni honor i zasady. Deżő Gereb – zdrajca, który przechodzi kryzys lojalności; później żałuje i próbuje wrócić. Feri Áts (Acz) – przywódca Czerwonych Koszul; silny przeciwnik, dumny, waleczny, przestrzega pewnych reguł „wojny”. Bracia Pastorowie – starsi chłopcy, brutalniejsi; robią „einstand”, ale potrafią też uznać czyjąś odwagę. Czonakosz, Czele, Kolnay, Barabasz, Weiss – członkowie paczki (ważni dla organizacji grupy, konfliktów i przebiegu bitwy).
Najważniejsze motywy i problemy Plac jako symbol: wolność, dzieciństwo, „ojczyzna” chłopców, wspólnota. Honor i zasady: wojna ma reguły, są stopnie, przysięgi, księga przewinień. Przyjaźń i lojalność vs zdrada: Gereb zdradza, Nemeczek pozostaje wierny do końca. Poświęcenie: Nemeczek płaci zdrowiem i życiem za wierność i odwagę. Dojrzewanie: dzieci bawią się w wojnę, ale emocje i konsekwencje są prawdziwe. Przemijanie: koniec dzieciństwa – plac znika, bohater umiera.