"Hymn" to głęboko osobiste wyznanie poety-emigranta, powstałe podczas jednej z licznych podróży Słowackiego. Utwór przyjmuje formę skargi kierowanej do Boga. Podmiot liryczny, podziwiając piękno otaczającego świata, nie potrafi odnaleźć w nim ukojenia – jego serce przepełnia tęsknota za utraconą ojczyzną. Poeta wie, że nigdy nie powróci do Polski, nie wie nawet, gdzie spocznie jego ciało po śmierci. Mimo podziwu dla boskiego dzieła stworzenia, podmiot liryczny pozostaje pogrążony w smutku i melancholii, które towarzyszą mu jako wiecznemu tułaczowi.
Krótkie omówienie AspektCharakterystykaFormaHymn, liryka bezpośredniaBudowa8 zwrotek z refrenem "Smutno mi, Boże!"Podmiot lirycznyPoeta-emigrant (utożsamiany z autorem)AdresatBóg (apostrofa)
Funkcja refrenu Powtarzające się słowa "Smutno mi, Boże!":
Otwierają i zamykają każdą strofę Podkreślają beznadziejność losu wygnańca Nadają utworowi charakter modlitewnej skargi Budują melancholijny nastrój całości
Odcienie smutku w kolejnych zwrotkach ZwrotkaŹródło smutkuIKontrast między pięknem natury a wewnętrznym cierpieniemIISamotność, porównanie do "pustego kłosa"IIIKonieczność ukrywania uczuć, bezsilny buntIVTęsknota za ojczyzną wywołana widokiem bocianówVNiepewność miejsca wiecznego spoczynkuVIZazdrość wobec tych, którzy spoczną w ojczystej ziemiVII-VIIIŚwiadomość przemijania, bunt przed ostatecznym ukorzeniem się
Romantyczne motywy Tułaczka i wygnanie – los polskiego emigranta Niezgoda na porządek świata – bunt wobec niesprawiedliwego losu Samotność jednostki – pielgrzym wśród obcych ludzi Ojczyzna jako najwyższa wartość – tęsknota za "polskimi ugorami"
Kontrast jako główny środek wyrazu Piękno świataCierpienie podmiotuTęcza blaskówWewnętrzny smutekZłocone niebo i morzePustka sercaWspaniałość boskiego dziełaRozpacz wygnańca
Wymowa utworu Wiersz jest jednocześnie podziękowaniem za piękno stworzenia i żałosną skargą człowieka pozbawionego tego, co najważniejsze – ojczyzny. Słowacki wyraża dramat nie tylko osobisty, ale i zbiorowy – niedolę całego pokolenia polskich emigrantów po powstaniu listopadowym. Mimo pogodzenia z losem, w podmiocie lirycznym tli się cichy bunt przeciwko niesprawiedliwości, który wygasa dopiero wobec wieczności:"Nim się przed moją nicością ukorzę, Smutno mi, Boże!"