Utwór odnosi się do tragicznych wydarzeń historycznych z wiosny 1940 roku, które miały miejsce w lasach smoleńskich, w okolicach Katynia. Sceneria wiersza obejmuje przestrzeń zbiorowych mogił, ukrytych w mglistym lesie, gdzie spoczywają szczątki zamordowanych polskich jeńców wojennych.
Główni bohaterowie Ofiary zbrodni katyńskiej – polscy oficerowie, wśród których znajduje się przywołany w dedykacji kapitan Edward Herbert. Są to postacie milczące, pozbawione za życia prawa do godnego pochówku, których jedynym śladem istnienia stały się trwałe elementy wyposażenia wojskowego. Guziki (bohater zbiorowy/przedmiotowy) – drobne części munduru żołnierskiego, które w utworze zyskują cechy ludzkie (personifikacja). Pełnią one funkcję wiarygodnych świadków morderstwa oraz nieugiętych strażników prawdy o tożsamości poległych.
Zarys najważniejszych wydarzeń fabularnych Wiersz nie przedstawia dynamicznej akcji, lecz skupia się na statycznym, pełnym powagi obrazie leśnego cmentarzyska. Po upływie lat od masowej egzekucji, ciała ofiar uległy naturalnemu procesowi rozkładu, jednak metalowe guziki pozostały nienaruszone. Przedmioty te, wydobyte z ziemi, stają się narzędziem pozwalającym na rozpoznanie osób wrzuconych do bezimiennych dołów śmierci. Ich trwałość przeciwstawia się dążeniom sprawców, którzy chcieli całkowicie wymazać ślad po zamordowanych żołnierzach. Las katyński, spowity dymem i mgłą, trwa w głębokim milczeniu, stając się tłem dla symbolicznego przemówienia tych, którzy zostali zmuszeni do milczenia.
Najważniejsze tematy i problemy poruszane w utworze Pamięć o zbrodni katyńskiej – utwór jest hołdem złożonym ofiarom masowych rozstrzelań oraz próbą przywrócenia im należnego miejsca w historii. Trwałość materii wobec ulotności życia – przedmiot (guzik) okazuje się bardziej wytrzymały niż ludzkie ciało, stając się jedynym dowodem na zaistnienie zbrodni. Walka o prawdę – głównym problemem jest niemożność całkowitego ukrycia prawdy historycznej; przedmioty „zaświadczają” o faktach, których nie da się zataić. Godność żołnierska – wiersz podkreśla znaczenie munduru i jego elementów jako symboli wierności ojczyźnie, które trwają nawet po śmierci.
Dominujące emocje i refleksje Lektura utworu wywołuje nastrój żałobnej zadumy, smutku oraz głębokiego szacunku dla zmarłych. Surowy opis materialnych dowodów śmierci budzi wstrząs i skłania do refleksji nad okrucieństwem systemów totalitarnych. Czytelnik może odczuć poczucie sprawiedliwości płynące z faktu, że „nieugięte” przedmioty zdołały pokonać milczenie i anonimowość masowego grobu. Dominującą myślą jest przekonanie, że historia zawsze znajduje sposób, by upomnieć się o prawdę, nawet jeśli jedynym głosem poległych pozostają metalowe części ich odzienia.
Aktualność utworu Problematyka dążenia do odkrycia prawdy o zbrodniach wojennych oraz konieczność pielęgnowania pamięci o ofiarach konfliktów pozostaje aktualnym wyzwaniem moralnym dla współczesnych społeczeństw.