Szkolny Budżet Uczniowski (nazywany też Szkolnym Budżetem Obywatelskim) to proces, w którym uczniowie bezpośrednio decydują o przeznaczeniu części funduszy szkoły na realizację własnych pomysłów. Jest to praktyczna lekcja zarządzania finansami publicznymi, planowania budżetowego oraz pisania wniosków urzędowych.

Środki na budżet uczniowski najczęściej pochodzą z wydzielonej części funduszy Rady Rodziców, dotacji organu prowadzącego (gminy) lub od zewnętrznych sponsorów i fundacji.

Etap 1: Diagnoza potrzeb i generowanie pomysłu Przed przystąpieniem do pisania projektu należy precyzyjnie określić problem lub potrzebę społeczności szkolnej. Udany projekt musi spełniać kryterium ogólnodostępności i użyteczności publicznej – inwestycja powinna służyć jak największej liczbie uczniów (np. zakup puf do strefy relaksu, doposażenie szkolnego radiowęzła, montaż stojaków na rowery). Projekty przynoszące korzyść tylko jednej klasie są odrzucane z przyczyn formalnych.

Etap 2: Konstrukcja wniosku projektowego Zgłoszenie pomysłu wymaga wypełnienia oficjalnego formularza projektowego. Prawidłowo sporządzony wniosek musi zawierać następujące elementy formalne:

Nazwa projektu: Krótki, chwytliwy i jednoznacznie wskazujący na cel zadania tytuł. Opis projektu: Wyjaśnienie, na czym polega inicjatywa, jakie działania zostaną podjęte i gdzie inwestycja zostanie zlokalizowana. Uzasadnienie: Argumentacja wskazująca, dlaczego realizacja tego pomysłu jest ważna dla szkoły i jakie korzyści przyniesie uczniom. Lista poparcia: Większość regulaminów wymaga zebrania określonej liczby podpisów innych uczniów (np. 20 lub 30 osób), aby wykazać pierwotne zainteresowanie tematem.

Etap 3: Kosztorys, czyli kalkulacja finansowa Najważniejszą i najtrudniejszą częścią wniosku jest kosztorys. Autorzy projektu muszą dowieść, że potrafią realnie wycenić swój pomysł w ramach ustalonego limitu finansowego (np. do 2000 zł).

Kalkulacja musi uwzględniać pełne koszty rynkowe: cenę zakupu materiałów, koszty transportu (dostawy) oraz ewentualne koszty montażu. Wszystkie kwoty podaje się jako ceny brutto (zawierające podatek VAT). Wyszukiwanie cen powinno opierać się na realnych ofertach handlowych lub cennikach sklepów internetowych.

Etap 4: Weryfikacja formalno-prawna Złożone projekty trafiają do Zespołu Weryfikacyjnego, w skład którego wchodzą przedstawiciele dyrekcji, intendent lub księgowy szkoły oraz reprezentanci Samorządu Uczniowskiego. Komisja ocenia:

Czy projekt jest zgodny z prawem i statutem szkoły. Czy szkoła posiada warunki techniczne do jego realizacji (np. czy montaż szafek nie zablokuje drogi ewakuacyjnej). Czy koszty zostały oszacowane prawidłowo i nie przekraczają budżetu.

Etap 5: Promocja i głosowanie Projekty, które przeszły weryfikację, są poddawane pod ogólnoszkolne głosowanie. Autorzy przygotowują kampanię informacyjną: prezentacje, plakaty oraz posty w szkolnych mediach społecznościowych. Wyboru dokonują wszyscy uczniowie w tajnym głosowaniu. Projekt (lub projekty), który uzyska największą liczbę głosów i zmieści się w puli finansowej, trafia do realizacji.

Podsumowanie i realizacja W procesie Budżetu Uczniowskiego zakupu towarów i usług dokonuje sekretariat lub intendent szkoły zgodnie z procedurami finansów publicznych, opłacając faktury ze środków przeznaczonych na ten cel. Uczniowie biorą czynny udział w odbiorze inwestycji, ucząc się tym samym pełnej odpowiedzialności za proces – od pomysłu do końcowego rozliczenia.