bodaj () , ,
partykuła (1.1) sygnalizuje wątpliwość mówiącego odnośnie prawdziwości przekazywanych informacji (np. zasłyszanych) (1.2) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi (1.3) wprowadza życzenie lub przekleństwo spójnik (2.1) wyraża obojętność wobec wyboru i jednocześnie sugeruje jedno z rozwiązań
(1.1-3, 2.1)
(1.1) Pojechali bodaj w góry. (1.2) Pożycz bodaj stówę. (1.2) Czy on cię bodaj przeprosił? (1.3) Bodaj go piorun trzasnął! (1.3) Bodajbyś się nie urodził! (2.1) Kup cokolwiek na obiad, bodaj kurczaka.
(1.1) Używane na ogół w zdaniu oznajmującym, przed wyrażeniem do którego się odnosi. (1.2) Używane na ogół w zdaniu rozkazującym i pytającym, przed wyrażeniem do którego się odnosi. (1.3) Zawsze na początku zdania, łączy się z czasownikiem w czasie przeszłym. Jeśli zdanie dotyczy 1,2 lub , do bodaj dołączana jest odmieniona końcówka -by, a czasownik występuje w 3 . W 3 końcówka -by jest dołączana fakultatywnie. (2.1) Przed bodaj stawia się przecinek. Spójnik przyłącza do zdania składnik, ale nie całe zdanie podrzędne. Zwykle używany z czasownikiem w trybie rozkazującym.
(1.1) bodajże, chyba, podobno (1.2) choć, choćby, przynajmniej (1.3) bodajby, niech, a niech, oby, żeby (2.1) bodajby, choćby, chociażby
przysłowie: bodajbyś cudze dzieci uczył
Bog daj (= daj Boże) (1.3) odpowiada pierwotnemu znaczeniu
angielski: (1.2) at least; (1.3) may, let jidysz: (1.3) זאָלן (zoln) rosyjski: (1.1) пожалуй, что ли; (1.2) хоть, хотя бы; (1.3) чтоб ukraiński: (2.1) бода́й, хоч би