__TOC__ brona ()
, ,
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie; (1.2) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowychJ. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Słownik języka polskiego, Warszawa 1900, tom 1, s. 208.; (1.3) brama
(1.1-2)
(1.1) Był w szopie, gdzie z Wężem opatrywał pług, sochę i brony, motyki a inne proste ówczesne gospodarskie narzędzia…Józef Ignacy Kraszewski, Król chłopów, księga druga, Warszawa 1881. (1.2) Podniosły się żelazne brony we wrotach, opadł most zwodzony i garść zakonników stanowiąca załogę, wystąpiła na spotkanieJózef Ignacy Kraszewski, Krzyżacy 1410, tom I, Warszawa 1882..
(1.1) bronować, pobronować
(1.1) od → brona (1.1), a to od (1.1) , , , , , , , , i (od tego , oraz ) (1.1) od wspomnianego prasłowa pochodzi też zapożyczone (1.2-3) od → obrona, ochrona, osłona, potem również również przedmiot broniący, powstrzymujący, szczególnie brama, przegroda tama; to od czasownika (1.2-3) , , (od tego ), , , , , oraz (od tego i ) w języku prasłowiańskim istniało też oddzielne etymologicznie słowo borna, niemające kontynuanta w języku polskim → błona okrywająca, membrana; od niego pochodzą (od tego ) i ; jego dalsza etymologia jest niepewna; miało ono również oboczną formę br̥na, od której pochodzi tylko
angielski: (1.1) harrow; (1.2) portcullis bułgarski: (1.1) брана duński: (1.1) harve ; (1.2) faldgitter fiński: (1.1) äes francuski: (1.1) herse ; (1.2) herse hiszpański: (1.1) grada , rastra ; (1.2) rastrillo , reja kaszubski: (1.1) barna , bróna niemiecki: (1.1) Egge norweski (bokmål): (1.2) fallgitter nowogrecki: (1.1) σβάρνα nowopruski: (1.1) akētis , akītis rosyjski: (1.1) борона staropruski: (1.1) aketes ukraiński: (1.1) борона wilamowski: (1.1) eǵ , ēd włoski: (1.1) erpice , raspatoio ; (1.2) saracinesca
brona ()
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) brona