__TOC__ φιλόσοφος ()
rzeczownik, rodzaj męski (1.1) filozof (1.2) filozof życiowy, mędrzec, rzeczownik, rodzaj żeński (2.1) filozofka (2.2) filozofka życiowa
(1.1-2) M20a (2.1-2) F36
(1.1) Ο Πλάτων ήταν μεγάλος φιλόσοφος. → Platon był wielkim filozofem.
(1.1) αρχαίος φιλόσοφος → starożytny filozof • μεγάλος φιλόσοφος → wielki filozof (1.2, 2.2) φιλόσοφος της καθημερινής ζωής → filozof życia codziennego
φιλοσοφία , φιλοσοφικότητα φιλοσοφικός φιλοσοφώ
(1.1, 2.1) (1.2, 2.2) zapożyczenie semantyczne pod wpływem < <
Forma φιλόσοφος występuje zarówno w rodzaju męskim, jak i żeńskim; rodzaj wskazują przede wszystkim rodzajnik i kontekst: ο φιλόσοφος, η φιλόσοφος. Forma żeńska jest uczona i nie ma osobnej końcówki rodzajowej.
φιλόσοφος ()
philósophos
rzeczownik, rodzaj męski (1.1) miłośnik mądrościHenry George Liddell, Robert Scott, An Intermediate Greek-English Lexicon, hasło „φιλόσοφος”, Scaife ATLAS. (1.2) człowiek uczony lub wykształcony (1.3) filozof, badacz natury rzeczy i prawdy przymiotnik (2.1) miłujący wiedzę, oddany poznaniu; filozoficzny (2.2) o rozumowaniu, wypowiedzi itp. naukowy, filozoficzny
(1.1-3) deklinacja II; D. lp. φιλοσόφουIndicative Vocabulary List for Leaving Certificate Ancient Greek, National Council for Curriculum and Assessment, s. 21. (2.1-2) przymiotnik dwukońcówkowy: i φιλόσοφος, φιλόσοφονAnne H. Groton, From Alpha to Omega: A Beginning Course in Classical Greek, wyd. 4, lekcja 13, hasło „φιλόσοφος, -ον”.
(1.3) οὐ πρότερον κακῶν παύσονται αἱ πόλεις, πρὶν ἂν ἐν αὐταῖς οἱ φιλόσοφοι ἄρξωσιν. → Państwa nie uwolnią się od nieszczęść, dopóki nie zaczną w nich rządzić filozofowie.Platon, Państwo 487e, tekst grecki w serwisie Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
φιλοσοφία , φιλοσόφημα , φιλοσόφησις φιλοσοφικός φιλοσοφέω, συμφιλοσοφέω φιλοσόφως
złożenie + Pierwszy człon, φιλο-, jest członem złożeniowym należącym do rodziny wyrazów φίλος i φιλέω; wskazuje na zamiłowanie, przychylność lub oddanie temu, co oznacza człon drugi, por. φιλόμουσος, φιλομαθής, φιλόξενος.Albert Debrunner, Word Formation in Ancient Greek, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Drugi człon, σοφός, miał w starszej grece szerszy zakres znaczeniowy niż samo „mądry”: mógł określać osobę biegłą, zręczną, doświadczoną lub posiadającą szczególną wiedzę i umiejętności.Βασικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής, hasło „σοφός”, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Całe złożenie można zatem rozumieć jako nazwę osoby miłującej mądrość lub wiedzę i oddanej ich poszukiwaniu, nie zaś po prostu kogoś, kto już jest mędrcem. U Izokratesa σοφοί są przeciwstawieni φιλόσοφοι: filozofami nazywa on tych, którzy oddają się studiom prowadzącym ku mądrości. Według tradycji przekazanej przez Cycerona Pitagoras miał nazwać siebie φιλόσοφος („miłośnikiem mądrości”), a nie σοφός („mędrcem”). Jest to jednak przekaz znacznie późniejszy od czasów Pitagorasa, a nie świadectwo współczesne.Cyceron, Rozmowy tuskulańskie 5.8–9, przekład angielski C.D. Yonge’a w serwisie Attalus.