яҙыу ()
yaðıw
(2-3) temat czasownika:
rzeczownik (1.1) pisany tekst, napis (1.2) pismo, dokument (1.3) zapisek, notatka (1.4) napis, zapis, wpis (1.5) pisanie, napisanie (1.6) pismo (system znaków, grafika) (1.7) charakter pisma (1.8) kaligrafia (1.9) nagranie, nagrywanie (proces) (1.10) błąd, pomyłka (1.11) ubijanie (masła, śmietany)Мурзакаев Ф.С. Русско-башкирский словарь сельскохозяйственных терминов. 2-е изд. - Уфа, Китап, 2001, s. 232. (1.12) kawałek papieru, papierek (gazeta, strona księgi itd.) czasownik (2.1) pisać (2.2) pisać, tworzyć (2.3) pisać, nadawać się do pisania (o długopisie, ołówku itd.) (2.4) rejestrować, nagrywać (2.5) spisywać, sporządzać (zapis, dokument) (2.6) zapisywać, notować (2.7) rejestrować, zapisywać, wpisywać (na listę) (2.8) przepisać (lek) (2.9) przepisać (na własność) (2.10) przeznaczać, wyznaczać los (2.11) ubijać (masło, śmietanę) (2.12) pomylić się, popełnić błąd, zbłądzić, chybić (2.13) pozostać bez, być pozbawionym, utracić, stracić, zgubić (2.14) zejść, zboczyć, zawrócić (z dobrej/właściwej drogi) (2.15) rozciągać, napinać (kończyny, mięśnie itp.) (2.16) wyprostować, rozłożyć, rozwinąć (skrzydła) (2.17) rozplątać (2.18) rozprostować, wygładzić nierówności (2.19) rozpuścić (np. grudki w cieście) Башҡорт теленең академик һүҙлеге. 10 томда. Т.10 (Ы-Я). Ф.Ғ. Хисамитдинова ред. – Өфө, Китап, 2018, s. 429 (2.20) targać (wełnę, bawełnę itd.) (2.21) dać upust, uwolnić (np. siłę) (2.22) stłumić (np. głód, złość) czasownik posiłkowy (3.1) …wskazujący na niepełny charakter działania, często niepożądanego → prawie, mało nie, niemalże przymiotnik (4.1) papierowy
(1.1-12) (2.1-22) nomen actionis: яҙыу; яҙмау nomen agentis: яҙыусы; яҙмаусыУсманова, М. Башҡорт грамматикаһы һәм халыҡ теле. Ватандаш, №11, 2019. bezokolicznik / nomen finale I: яҙырға; яҙмаҫҡа bezokolicznik / nomen finale ΙΙ: яҙмаҡ; brak nomen intentionis: яҙмаҡсы; brak nomina modalia: яҙаһы, яҙғы; brak participia: яҙған, яҙыр, яҙасаҡ; яҙмаған, яҙмаҫ, яҙмаясаҡ gerundia: яҙып, яҙғас, яҙғанса, яҙғансы, яҙа; яҙмайынса, яҙмағас, яҙмағанса, яҙмағансы, яҙмай яҙайым, яҙ, яҙһын, яҙайыҡ, яҙығыҙ, яҙһындар; яҙмайым, яҙма, яҙмаһын, яҙмайыҡ, яҙмағыҙ, яҙмаһындар I яҙҙы|м, ~ң, ~, ~ҡ, ~ғыҙ, ~лар; яҙманы|м, ~ң, ~, ~ҡ, ~ғыҙ, ~лар II яҙֹғайны|м, ~ң, ~, ~ҡ, ~ғыҙ, ~лар; яҙмағайны|м, ~ң, ~, ~ҡ, ~ғыҙ, ~лар яҙа|м(ын), ~һың, ~, ~быҙ, ~һығыҙ, ~лар; яҙмай|ым, ~һың, ~, ~быҙ, ~һығыҙ, ~ҙар (3.1) brak (4.1)
(1.1) Мәхмүт башта яҙыуҙы русса уҡып сыға, унан башҡортса һөйләп бирә.Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 3-сө том: пьесалар, повестар, хикәйәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1997, s. 101 → Mahmut najpierw odczytał tekst po rosyjsku, a potem przetłumaczył na baszkirski. (1.2) Мөһөрлө яҙыуҙа хата китмәҫ.Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 4-се том: повестар, хикәйәләр, хәтирәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1998, s. 19 → W piśmie z pieczęcią pomyłki nie będzie. (1.3) Уның был яҙыуҙары 1893 — 1895 йылдарҙа Верхнеуральск өйәҙендә ошо башҡорт музыкаһын йыйыу ниәте менән сәйәхәтенән һуң сыҡтылар.Әхмәтзәки Вәлиди Туған. Әҫәрҙәр (1917 йылға ҡәҙәр яҙылған әҫәрҙәре). Өфө, Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1996, s. 47 → Te jego notatki zostały opublikowane po jego podróży do powiatu wierchnieuralskiego w celu zebrania muzyki baszkirskiej w latach 1893 — 1895. (1.4) Төп яҙыу — һыҙмалағы төрлө яҙыуҙарҙың береһе.Бикбаев Ф.М. Русско-башкирский словарь терминов и понятий по черчению. Тезаурус. – Уфа, Китап, 2008, s. 90 → Napis główny to jeden z typów napisów, widocznych na rysunku technicznym. (1.5) Барыбер өйрәнермен мин ул яҙыуҙы. → I tak nauczę się pisać ( tego pisania). (1.6) Өндәр яҙыуҙа хәрефтәр менән белдерелә.Башҡорт теле грамматикаһы. 3 томда. Т.1. Абдуллина Г.Р. - Өфө, Китап, 2018, s. 37 → Głoski na piśmie oznacza się literami. (1.7) Кем икәнлеген яҙмаған, еңгәһе тиһәң, уның яҙыуы түгел.xt/77 Бураҡаева М. Әҫәрҙәр. I том. Повестар. Өфө: Китап, 2018, s. 78 → Nie wiadomo, kto to napisał, może bratowa, ale to nie jej charakter pisma. (1.8) Бер көндө матур яҙыу дәресендә бер хәрефте яңылыш буяп, юйып төҙәтәм тигәндә, дәфтәрем тишелеп сыҡты.Донъяла ике һөнәр генә Хоҙайҙан: береһе табип, икенсеһе – уҡытыусы...” Мораҙым гәзите. → Pewnego dnia, podczas lekcji kaligrafii, kiedy chciałam poprawić źle napisaną literę, podarł mi się zeszyt. (1.9) Әлбиттә, фонограммархив ойоштороу өсөн иң беренсе тауыш яҙыу техникаһы кәрәк.Ғәйнетдинов Ю. I Донъя һуғышында әсирлектә булған башҡорт һалдаттары йырлаған йырҙар. Ватандаш, №12, 2014, s. 182. → Wiadomo, że do utworzenia fonoteki przede wszystkim potrzebny jest sprzęt do nagrywania dźwięku. (1.11) Бының өсөн хужалыҡта һөт һәм май яҙыу цехтары төҙөлгән.Мортаза Рәхимов республиканың көньяҡ райондарында булды. Башинформ, 4 май 2010. → W tym celu w gospodarstwie zbudowano mleczarnie oraz masłownie ( zakłady ubijania masła). (2.1) Ун ҡат уҡы, бер ҡат яҙ.Әхтәмов М.Х. Башҡорт халыҡ мәҡәлдәре һәм әйтемдәре һүҙлеге. - Өфө, Китап, 2008, s. 630 → Dziesięć razy przeczytaj, jeden raz napisz. (2.2) Шиғыр яҙҙым әсәйемә, тағы ваҡытым ҡалғас.Л. Батыршина. Әсәйем ҡайтҡас..., "Аҡбуҙат" журналы, №3, 2003 йыл. → Napisałam wiersz dla mamy, póki jeszcze miałam czas. (2.3) Ҡәләм яҙа, яҙыусы дан ала.Поварисов, С. Тел байлығы сикһеҙ. Ватандаш, №7, 2013, s. 137 → Pióro pisze, pisarz (z tego) słynie. (2.4) Видеоға яҙған ваҡытта камераның горизонталь рәүештә урынлашыуы төп шарт.Хәйбуллина Р. Үҙ телеңдә ҡотла! "Ашҡаҙар" гәзите, 28 декабрь 2020. → Podstawowym warunkiem jest pozioma orientacja kamery podczas nagrywania wideo. (2.5) Ул үҙе лә риза булғас, яҙыу яҙҙыҡ.Башҡорт халыҡ ижады. 6-сы том. Эпос. Өфө: Китап, 2002, s. 36 → Ponieważ sam się zgodził, sporządziliśmy dokument. (2.6) Әсфәндиәр мулла ҡалын дәфтәргә ниҙер яҙып ҡуйҙы.Хамматов Яныбай. Төньяҡ амурҙары. Беренсе китап. – Өфө, 1983, s. 173 → Mułła Esfandijar coś zapisał do grubego zeszytu. (2.7) Командир ағай, мине лә отрядҡа яҙ.Әхтәмов М.А. Омонимдар (аҙаш һүҙҙәр) һүҙлеге. – Өфө, Китап, 2006, s. 352 → Panie dowódco, mnie też zapisz do oddziału. (2.8) Табиптар, „Сабыйҙар шулай илай инде”, — тип төрлө дарыу яҙҙы.Сәлихова, Г. Сабыйҙарығыҙҙы һаҡлай белмәйһегеҙ!. "Һаҡмар" гәзите, 29 сентябрь 2021. → Lekarze przepisywali (dziecku) różne leki i (ciągle) mówili, że niemowlęta zawsze tak płaczą. (2.9) Малды балаға яҙҙы. → Przepisał własność na dziecko. (2.10) Тәҡдирең ҡушмаһа, үлеп булмай, яҙмаған әйберҙе кейеп булмай.Башҡорт халыҡ ижады. X том. Икенсе китап. Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр. - Өфө, Китап, 2019, s. 160 → Nie da się umrzeć, jak ci los nie każe, nie da się nosić ubrania, którego (ci) los nie przeznaczy. (2.11) Һаумай һөт булмаҫ, яҙмай май булмаҫ. → Bez dojenia nie będzie mleka, bez ubijania nie będzie masła. (2.13) Яҡшы кеше ҡартайһа ла, аҡылынан яҙмаҫ. → Dobry człowiek nawet w starości nie straci rozumu. (2.14) Юлдаш тапмаған юлынан яҙыр. → Kto nie znalazł towarzysza, (ten) zboczy z (właściwej) drogi. (2.15) Футболсылар уйын алдынан аяҡ-ҡулдарын яҙыр өсөн йәшел яланға йүгереп сыҡты. → Piłkarze wybiegli na zieloną łąkę, żeby rozciągnąć ręce i nogi przed grą. (2.19) Әсегән ҡымыҙҙың эрпеһен яҙыу ауыр була. → Ciężko rozpuścić grudki w skisłym kumysie. (2.20) Шунан инде май яҙҙым, шунан инде йөн яҙҙым.Һүҙ уйнатыу: Яҙыу. Гүзәл Ситдиҡова → Potem (zaś) ubijałem masło, a następnie targałem wełnę. (2.21) Ҡулың эшкә теймәҫ борон ауыр тимә, беләгеңдең көсөн яҙып һынап ҡара. → Nie mów, że praca jest ciężka, dopóki się jej nie podjąłeś, (najpierw) sprawdź swoją siłę ( spróbuj, dając upust sile swoich rąk). (3.1) Ҙур байраҡ тотоп торған апай алға уҡ киткән, бөтә халыҡ та ҡуҙғалған, мин бер үҙем тороп ҡала яҙғанмын.Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 3-сө том: пьесалар, повестар, хикәйәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1997, s. 131. → Pani, trzymająca wielką flagę, poszła na sam przód, wszyscy inni też ruszyli, a ja mało nie zostałem (tam) sam. (4.1) Яҙыу аҡса менән түләнем.Башҡорт теленең академик һүҙлеге. 10 томда. Т.10 (Ы-Я). Ф.Ғ. Хисамитдинова ред. – Өфө, Китап, 2018, s. 430 → Zapłaciłem gotówką ( papierowymi pieniędzmi).
(2.1-2), (2.4-11), (2.13-22) + яҙыу (2.1-2) (2.4-10) + яҙыу (2.12-14) + яҙыу (3.1) gerundium z sufiksem -а / -ә / -й + яҙыу
(1.4) төп яҙыу → napis główny (1.5) яҙыу ҡараһы → atramentАхмедьянов Р.А., Ахмедьянова И.Р. Башкирско-русский автословарь. – Екатеринбург, 2011, s. 728 • яҙыу өлгөһө → wzór pisma • дөрөҫ яҙыу → ortografia Ахмедьянов Р.А., Ахмедьянова И.Р. Башкирско-русский автословарь. – Екатеринбург, 2011, s. 168 • яҙыу хатаһы / яҙыуҙағы хата → omyłka pisarska Hasło описка w: Русско-башкирский, башкирско-русский онлайн словарь (1.6) ғәрәп / латин / кирил яҙыуы → pismo arabskie / łacińskie / cyrylickie • яҙыу таныу → być piśmiennym (1.8) (матур) яҙыу дәресе → lekcja kaligrafii (1.9) тауыш яҙыу → nagrywanie dźwięku (1.11) май яҙыу → ubijanie masła (1.12) яҙыуға төрөү → zawinąć w papier / gazetę (2.1-7) яҙып ҡуйыу → zapisać, wpisać, napisać, zanotować, przepisać (2.1) бур / ҡәләм / ручка менән яҙыу → pisać kredą / ołówkiem / długopisem (2.4) видеоға яҙыу → nagrywać wideo (2.11) май яҙыу → ubijać masło (2.12-13) иҫәптән яҙыу → stracić rachubę, pomylić się / zgubić się w obliczeniach (2.12) атып яҙыу → chybić (ominąć cel / nie trafić w cel) (2.13) күҙҙән яҙыу → stracić wzrok • һуштан яҙыу → stracić przytomność • телдән яҙыу → oniemieć, zaniemówić (2.15) ҡулды / аяҡты / билде яҙыу → rozciągać ręce / nogi / kręgosłup (2.16) ҡанат яҙыу → rozwinąć skrzydła (2.17) сәс яҙыу → rozplątać włosy (2.20) йөн яҙыу → targać wełnę (2.21) көс яҙыу → dać upust sile, uwolnić siłę (2.22) асыуҙы / ҡайғыны яҙыу → stłumić głód / smutek (3.1) йығыла / илай яҙыу → prawie się poślizgnąć / popłakać (4.1) яҙыу аҡса → gotówka, papierowe pieniądze
(1.1) яҙма (1.2) ҡағыҙ, документ, ҡулхат (1.3) яҙғынаҡ, яҙмаҡ (1.6) имлә, әлифба, алфавит (1.7) почерк, ҡул (1.8) каллиграфия (1.9) яҙҙырыу (1.10) хата, яңылыш, яҙыҡ, яҙыҡлыҡ, гонаһ (1.11) туҡыу, бешеү (1.12) ҡағыҙ, гәзит (2.2) ижад итеү (2.4) төшөрөү (2.4-9) яҙҙырыу (2.7) теркәү (2.9) тапшырыу (2.10) ҡушыу (2.11) туҡыу, бешеү (2.12) хаталаныу, яңылышыу, гонаһ ҡылыу (2.13) ҡалыу (2.15) һуҙыу, яҙылдырыу (2.16) йәйеү (2.20) тетеү (2.21) ирек биреү (2.22) баҫыу, таратыу (4.1) ҡағыҙ
(2.15) көсһөҙләндереү, йомшартыу (2.17) бөкләү (2.18) бутау
(2.2) ижад итеү
(1.1-3) хат, яҙғынаҡ, яҙмаҡ (1.12) бит, гәзит
(1.6) хәреф, тамға, билдә
яҙыусы, яҙғыс, яҙма, яҙыҡ, яҙылыш, яҙмыш, яҙғынаҡ, яҙмаҡ, яҙылыу, яҙышыу, яҙыныу яҙҙырыу, яҙылыу, яҙылдырыу, яҙышыу яҙыулы, яҙа, яҙма, яҙыҡ, яҙын, яҙынҡы, яҙыртын, яҙғы яҙа, яҙын, яҙыртын
(2.1) ташҡа яҙыу → utrwalić, trwale zapamiętaćТел гәүһәрҙәре. Жемчужины языка. Pearls of the Language. Башҡорт халыҡ мәҡәл һәм әйтемдәре. Өфө, Китап, 2020, s. 60. ( zapisać na kamieniu) • туҙға яҙмау → kłamać, mówić głupotyСыртланов Ғ. Ҡайын туҙының тылсымы (эҙләнеү-тикшеренеү эше) "Башҡортостан уҡытыусыһы" журналы, 8 декабрь 2018. ( nie zapisać na korze brzozy) • боҙға яҙыу → zapomnieć, źle zapamiętać, nie utrwalić ( zapisać na lodzie) • байлыҡ боҙға яҙған, ғилем ташҡа яҙған • йәш хәтер ташҡа яҙған, ҡарт хәтер боҙға яҙған (2.10) тупрағың ҡайҙа яҙған булһа, үлемең шунда (2.11) һыу яҙып, май төшмәй (2.14) эҙ яҙыу / юл яҙыу → stracić (czyjś) śladСловарь башкирского языка в 2-х тт. Т.2. Н-Я – Москва, Русский язык, 1993, s. 778 (2.15) бил яҙмай (эшләү) → (pracować) niestrudzenie, gorliwie, bez wytchnienia ( nie wyprostowując kręgosłupa) (2.16) маңлай яҙыу → radować się, cieszyć sięУраксин, З. Фразеология башкирского языка. Москва, Наука, 1975, s. 155 ( wyprostować czoło) (2.22) йөрәк яраһын яҙыу → wyciszyć smutek ( ranę serca)
(1.1-9), (2.1-10) → pisać Hasło *jạŕ- w: Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg. Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill, 2003.