Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 17 kwietnia 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kuratorach sądowych Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Kuratorzy zawodowi Rozdział 3 - Organizacja kuratorskiej służby sądowej Rozdział 4 - Samorząd kuratorski Rozdział 5 - Odpowiedzialność dyscyplinarna kuratorów zawodowych Rozdział 6 - Aplikanci kuratorscy Rozdział 7 - Kuratorzy społeczni Rozdział 8 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 167), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 27) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 14 kwietnia 2023 r. 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje art. 2-10 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 27), które stanowią: „ Art. 2. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie ma zastosowania do: 1) kuratorów zawodowych mianowanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy; 2) aplikantów kuratorskich, którzy rozpoczęli aplikację kuratorską przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Art. 3. 1. Kurator okręgowy i zastępca kuratora okręgowego, powołani na podstawie przepisów dotychczasowych, pełnią obowiązki do czasu powołania kuratora okręgowego i zastępcy kuratora okręgowego na podstawie art. 36 ust. 1 lub art. 37a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 2. Minister Sprawiedliwości, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, powołuje kuratora okręgowego i zastępcę kuratora okręgowego na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 3. Kuratorowi zajmującemu stanowisko kuratora okręgowego albo zastępcy kuratora okręgowego przysługuje prawo powrotu do pracy w zespole kuratorskiej służby sądowej, w którym pracował bezpośrednio przed powołaniem na kuratora okręgowego albo zastępcę kuratora okręgowego. Art. 4. 1. Kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej powołany na podstawie przepisów dotychczasowych pełni obowiązki do czasu powołania kierownika zespołu kuratorskiej służby sądowej na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1. 2. Prezes sądu okręgowego, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, powołuje kierownika zespołu kuratorskiej służby sądowej na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 5. 1. W terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy tworzy się sekretariat kuratora okręgowego na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 2. W zespole kuratorskiej służby sądowej, w którym nie ma sekretariatu zespołu, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy tworzy się sekretariat zespołu na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 6. 1. Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy osoby będące aplikantami kuratorskimi stają się aplikantami kuratorskimi w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 2. Aplikacja kuratorska rozpoczęta i niezakończona przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych. 3. W wypadku odbywania aplikacji kuratorskiej, o której mowa w ust. 2, aplikant kuratorski składa egzamin kuratorski na podstawie przepisów dotychczasowych. 4. Do powołania komisji egzaminacyjnej przeprowadzającej egzamin kuratorski, o którym mowa w ust. 3, oraz do wynagrodzenia jej członków stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 7. 1. Postępowanie dyscyplinarne wszczęte i niezakończone prawomocnym orzeczeniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczy się na podstawie przepisów dotychczasowych. 2. W wypadku uchylenia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie zaskarżonego orzeczenia sądu dyscyplinarnego drugiej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd dyscyplinarny rozpoznaje ją na podstawie przepisów dotychczasowych. 3. Członkowie sądów dyscyplinarnych pierwszej instancji oraz członkowie sądu dyscyplinarnego drugiej instancji powołani przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy pełnią swoje obowiązki do dnia zakończenia rozpoznania sprawy w danej instancji. 4. Kadencje rzeczników dyscyplinarnych powołanych na podstawie przepisów dotychczasowych wygasają po upływie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. 5. Do dnia powołania rzeczników dyscyplinarnych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą rzecznicy dyscyplinarni, o których mowa w ust. 4, pełnią dotychczasowe obowiązki. 6. Okręgowe zgromadzenie kuratorów dokonuje wyboru członków sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. 7. Prezes sądu okręgowego, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, powołuje rzecznika dyscyplinarnego. Art. 8. Okres przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 52e ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do przewinień dyscyplinarnych popełnionych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Art. 9. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 14 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 14 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Art. 10. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” . Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Kuratorzy sądowi realizują określone przez prawo zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym, związane z wykonywaniem orzeczeń sądu. Art. 2. 1. Kuratorami sądowymi są: 1) zawodowi kuratorzy sądowi, zwani dalej „kuratorami zawodowymi”; 2) społeczni kuratorzy sądowi, zwani dalej „kuratorami społecznymi”. 2. Kuratorzy sądowi wykonujący orzeczenia w sprawach karnych są kuratorami dla dorosłych, a wykonujący orzeczenia w sprawach rodzinnych i nieletnich są kuratorami rodzinnymi. Art. 2a1)Dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 27), która weszła w życie z dniem 5 kwietnia 2023 r.. Dzień 25 czerwca ustanawia się świętem kuratorskiej służby sądowej. Art. 3. 1. Kuratorzy sądowi wykonują swoje zadania w środowisku podopiecznych, także na terenie zamkniętych zakładów i placówek ich pobytu, w szczególności na terenie zakładów karnych, placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz leczniczo-rehabilitacyjnych. 2. Za podopiecznych, o których mowa w ust. 1, uważa się osoby, których dotyczy postępowanie. Art. 3a2)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 1. Kurator zawodowy, wykonując czynności służbowe poza siedzibą zespołu kuratorskiej służby sądowej, kurator społeczny, wykonując swoje zadania, oraz aplikant kuratorski, odbywając szkolenie praktyczne poza siedzibą zespołu kuratorskiej służby sądowej, są obowiązani okazać legitymację służbową w taki sposób, aby zainteresowany miał możliwość odczytać i zanotować numer legitymacji i nazwę organu, który wydał legitymację, oraz nazwisko kuratora lub aplikanta. 2. Kuratorom zawodowym, kuratorom społecznym oraz aplikantom kuratorskim mogą być wydane znaki identyfikacyjne. 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze zarządzenia, wzory znaków identyfikacyjnych kuratora zawodowego, kuratora społecznego oraz aplikanta kuratorskiego. Rozdział 2 Kuratorzy zawodowi Art. 43)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 1. Kuratora zawodowego mianuje, przenosi do innego sądu lub zespołu kuratorskiej służby sądowej albo zawiesza w pełnieniu obowiązków służbowych prezes sądu okręgowego z urzędu albo na wniosek kuratora okręgowego, z zastrzeżeniem określonych w ustawie uprawnień Ministra Sprawiedliwości. 2. Prezes sądu okręgowego rozwiązuje z kuratorem zawodowym stosunek pracy z urzędu albo na wniosek prezesa sądu rejonowego, albo kuratora okręgowego. 3. Czynności z zakresu stosunku pracy wobec kuratora okręgowego i zastępcy kuratora okręgowego podejmuje prezes sądu okręgowego. 4. Czynności z zakresu stosunku pracy wobec kuratora zawodowego podejmuje prezes sądu rejonowego, z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla prezesa sądu okręgowego. Art. 5. 1. Kuratorem zawodowym może być mianowany ten, kto: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; 1a4)Dodany przez art. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; 2) jest nieskazitelnego charakteru; 3) jest zdolny ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków kuratora zawodowego; 45)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie ustawy, o której mowa w odnośniku 1.) posiada tytuł zawodowy: a) magistra uzyskany po ukończeniu studiów na kierunku psychologia lub prawo lub na kierunku związanym z kształceniem w zakresie psychologii, pedagogiki, socjologii lub prawa lub b) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny - uzyskany po ukończeniu studiów na innym kierunku i ukończył studia podyplomowe w zakresie psychologii, pedagogiki, socjologii lub prawa; 5) odbył aplikację kuratorską; 6) zdał egzamin kuratorski. 26)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Minister Sprawiedliwości, na wniosek prezesa sądu okręgowego, może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zwolnić aplikanta kuratorskiego z pozostałej do odbycia części aplikacji kuratorskiej i złożenia egzaminu kuratorskiego. 3. Do określania stanu zdrowia wymaganego do podjęcia obowiązków kuratora zawodowego lub aplikanta kuratorskiego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przeprowadzania badań kandydatów do objęcia urzędu sędziego. 47)Dodany przez art. 1 pkt 4 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Aplikantowi kuratorskiemu spełniającemu wymóg, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 albo ust. 2, prezes sądu okręgowego niezwłocznie proponuje nawiązanie stosunku pracy przez mianowanie go kuratorem zawodowym. Art. 5a8)Dodany przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Prezes sądu okręgowego, po uzyskaniu od Ministra Sprawiedliwości informacji o przydzieleniu nowego stanowiska kuratorskiego, organizuje, w drodze konkursu, nabór na stanowisko kuratora zawodowego albo aplikację kuratorską. Art. 5b8)Dodany przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 1. Konkurs na stanowisko kuratora zawodowego polega na przeprowadzeniu rozmowy kwalifikacyjnej, która ma na celu wyłonienie najlepszego kandydata. 2. Rozmowę kwalifikacyjną przeprowadza się z kandydatem spełniającym warunki określone w art. 5 ust. 1, z uwzględnieniem art. 5 ust. 2. 3. Prezes sądu okręgowego informuje o konkursie przez umieszczenie ogłoszenia w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie sądu, w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej sądu oraz może poinformować w inny sposób, w szczególności przez umieszczenie ogłoszenia w prasie. 4. Konkurs przeprowadza komisja konkursowa powołana przez prezesa sądu okręgowego. 5. Komisja konkursowa składa się z przewodniczącego, którym jest prezes sądu okręgowego albo wyznaczony przez niego wiceprezes, oraz trzech członków: sędziego wizytatora, kuratora okręgowego albo jego zastępcy i kuratora zawodowego. 6. Podczas rozmowy kwalifikacyjnej komisja ocenia predyspozycje kandydata do wykonywania pracy na stanowisku kuratora zawodowego w skali od 0 do 20 punktów, przy czym każdy z członków komisji przyznaje od 0 do 5 punktów. 7. Do zatrudnienia na stanowisku kuratora zawodowego zostaje zakwalifikowany kandydat, który w trakcie konkursu uzyskał najwyższą liczbę punktów. 8. W razie uzyskania przez dwóch lub więcej kandydatów tej samej liczby punktów komisja dokonuje w drodze głosowania wyboru kandydata, biorąc pod uwagę dodatkowe osiągnięcia i kwalifikacje przydatne do wykonywania pracy na stanowisku kuratora zawodowego. W wypadku równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego. Przewodniczący komisji sporządza pisemne uzasadnienie wyboru kandydata, wskazując w szczególności, które dodatkowe osiągnięcia i kwalifikacje kandydatów wzięto pod uwagę. Art. 6. 1. Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków kurator zawodowy składa przed prezesem sądu okręgowego, w obecności kuratora okręgowego, następujące ślubowanie: „ Ślubuję uroczyście powierzone mi obowiązki kuratora sądowego wykonywać zgodnie z prawem, sumiennie i rzetelnie, w postępowaniu kierować się zasadami etyki zawodowej, mając na względzie dobro Rzeczypospolitej Polskiej i dobro osób podlegających mojej pieczy, a także zachować w tajemnicy wszystkie okoliczności, o których powziąłem wiadomość w związku z pełnioną funkcją. ” Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg.”. 2. Z odebrania ślubowania sporządza się protokół, który podpisują: składający ślubowanie, prezes sądu okręgowego oraz kurator okręgowy. Art. 7. Ustala się następujące stopnie służbowe dla kuratorów zawodowych: 1) kurator zawodowy; 2) starszy kurator zawodowy; 3) kurator specjalista. Art. 8. 19)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Stopnie służbowe nadaje prezes sądu okręgowego: 1) na wniosek kuratora okręgowego; 2) na wniosek prezesa sądu rejonowego, kierownika zespołu kuratorskiej służby sądowej lub zainteresowanego kuratora zawodowego, po zasięgnięciu opinii kuratora okręgowego; 3) z urzędu, po zasięgnięciu opinii kuratora okręgowego. 2. Wyższy stopień służbowy można nadać po 3 latach wyróżniającej się pracy, od dnia poprzedniego awansu. W szczególnie uzasadnionych wypadkach okres ten może być skrócony. Art. 8a10)Dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. 1. Kuratorowi specjaliście, posiadającemu co najmniej 20-letni okres pracy w zawodzie kuratora zawodowego, w tym co najmniej 5-letni okres pracy jako kurator specjalista, oraz znaczący dorobek zawodowy może być nadany przez Ministra Sprawiedliwości tytuł honorowy dyplomowanego kuratora specjalisty. 2. Minister Sprawiedliwości nadaje tytuł honorowy dyplomowanego kuratora specjalisty na wniosek prezesa sądu okręgowego lub kuratora okręgowego albo z urzędu, po zasięgnięciu opinii prezesa sądu okręgowego. Art. 9. Wykonując swoje obowiązki służbowe, kurator zawodowy ma prawo do: 1) odwiedzania w godzinach od 700 do 2200 osób objętych postępowaniem w miejscu ich zamieszkania lub pobytu, a także w zakładach zamkniętych; 2) żądania okazania przez osobę objętą postępowaniem dokumentu pozwalającego na stwierdzenie jej tożsamości; 3) żądania niezbędnych wyjaśnień i informacji od podopiecznych objętych dozorem, nadzorem lub inną formą kontroli zleconej przez sąd; 4) przeglądania akt sądowych i sporządzania z nich odpisów w związku z wykonywaniem czynności służbowych oraz dostępu do dokumentacji dotyczącej podopiecznego i innych osób objętych postępowaniem; 5) żądania od Policji oraz innych organów lub instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, stowarzyszeń i organizacji społecznych w zakresie ich działania, a także od osób fizycznych pomocy w wykonywaniu czynności służbowych. Art. 9a. 1. W zakresie niezbędnym do wykonywania swoich ustawowych zadań kurator zawodowy, kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej oraz kurator okręgowy przetwarzają dane osób, których dotyczy postępowanie, obejmujące: 1) imię i nazwisko; 2) datę urodzenia; 3) nazwisko rodowe; 4) numer PESEL oraz numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość; 5) czynniki określające fizyczną, fizjologiczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość, a w szczególności dotyczące osobistej postawy, zachowania, zainteresowań, zdrowia i usług opieki zdrowotnej, majątku, sytuacji materialnej i bytowej, zatrudnienia, wykształcenia, edukacji, nauki, oddziaływań wychowawczych, życia rodzinnego, funkcjonowania w środowisku, sposobu spędzania czasu wolnego, uzależnień, dysfunkcji i lokalizacji; 6) dane adresowe i kontaktowe; 7) biometryczne cechy fizyczne; 8) informacje o przestrzeganiu porządku prawnego, zarzutach i okolicznościach naruszeń prawa, wykonaniu obowiązków, prowadzonych postępowaniach sądowych i administracyjnych, skazaniach, ukaraniach i rozstrzygnięciach w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. 2. W zakresie niezbędnym do wykonywania swoich ustawowych zadań kurator zawodowy, kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej oraz kurator okręgowy przetwarzają dane innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z osobami objętymi postępowaniem, obejmujące: 1) imię i nazwisko; 2) datę urodzenia; 3) nazwisko rodowe; 4) numer PESEL oraz numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość; 5) informacje o osobistej postawie i zachowaniu; 6) informacje o zdrowiu; 7) informacje o majątku, sytuacji materialnej i bytowej; 8) informacje o zatrudnieniu; 9) informacje o wykształceniu; 10) informacje o oddziaływaniu wychowawczym, życiu rodzinnym i funkcjonowaniu w środowisku; 11) informacje o uzależnieniach; 12) informacje o dysfunkcjach; 13) dane adresowe i kontaktowe; 14) informacje o przestrzeganiu porządku prawnego, zarzutach i okolicznościach naruszeń prawa, prowadzonych postępowaniach sądowych i administracyjnych, skazaniach, ukaraniach i rozstrzygnięciach w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. 3. Administrator danych osób, których dotyczy postępowanie, w tym Policja, Straż Graniczna, inne organy lub instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego, stowarzyszenia i inne organizacje społeczne, organy sądowych postępowań wykonawczych, instytucje pomocy społecznej i pieczy zastępczej, podmioty lecznicze w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 633, z późn. zm.11)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r. poz. 655, 974, 1079, 2280, 2705 i 2770.), jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, z późn. zm.12)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r. poz. 655, 1079, 1116, 1383, 1700, 1730 i 2089 oraz z 2023 r. poz. 185.), oraz publiczne i niepubliczne uczelnie w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574, z późn. zm.13)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r. poz. 583, 655, 682, 807, 1010, 1079, 1117, 1459, 2185 i 2306 oraz z 2023 r. poz. 212.) są obowiązane udostępnić kuratorowi zawodowemu, kierownikowi zespołu kuratorskiej służby sądowej, kuratorowi okręgowemu, w zakresie niezbędnym do wykonywania ich ustawowych zadań, dane osobowe, o których mowa w ust. 1 i 2. 4. Administrator danych udostępnia dane kuratorowi zawodowemu, kierownikowi zespołu kuratorskiej służby sądowej i kuratorowi okręgowemu nieodpłatnie. Art. 9b. Administratorem danych przetwarzanych w celu wykonania zadań lub obowiązków przez kuratora sądowego jest prezes sądu, w którym kurator sądowy pełni obowiązki służbowe. Art. 10. 114)Oznaczenie ust. 1 nadane przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 1.. Kurator zaw