Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 7 kwietnia 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dział I - Przepisy ogólne Rozdział 1 - Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy Rozdział 2 - Zadania pomocy społecznej Dział II - Świadczenia z pomocy społecznej Rozdział 1 - Zasiłki i usługi Rozdział 2 - Domy pomocy społecznej Rozdział 3 - Działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku Rozdział 4 - Pomoc dla osób usamodzielnianych Rozdział 5 - Integracja cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą Rozdział 6 - Zasady odpłatności za świadczenia Rozdział 7 - Postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej Dział III - Organizacja pomocy społecznej Rozdział 1 - Struktura organizacyjna pomocy społecznej Rozdział 2 - Pracownicy socjalni Rozdział 3 - Rada Pomocy Społecznej Rozdział 4 - Nadzór i kontrola Dział IIIA - Realizacja działań finansowanych z udziałem Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym Dział IIIB - Realizacja działań finansowanych z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus przeznaczonych na zwalczanie deprywacji materialnej Dział IV - Przepisy zmieniające, przejściowe i końcowe Rozdział 1 - Przepisy zmieniające Rozdział 2 - Przepisy przejściowe i końcowe Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 1) ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. poz. 2270), 2) ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 66), 3) ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1), 4) ustawą z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. poz. 1079), 5) ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700), 6) ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692), 7) ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. poz. 1812), 8) ustawą z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967), 9) ustawą z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. poz. 2127), 10) ustawą z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2140 i 2243), 11) ustawą z dnia 16 listopada 2022 r. o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (Dz. U. poz. 2754), 12) ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 185), 13) ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 535) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 6 kwietnia 2023 r. 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje: 1) art. 58 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. poz. 2270), który stanowi: „ Art. 58. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., z wyjątkiem: 1) art. 40 w zakresie dodawanego pkt 8d w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 48 pkt 1 lit. b i pkt 2-12, które wchodzą w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r.; 2) art. 48 pkt 1 lit. a, art. 53, art. 54, art. 55 i art. 57, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” ; 2) art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 66), które stanowią: „ Art. 2. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” ; 3) art. 17 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1), który stanowi: „ Art. 17. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem art. 5 i art. 9 pkt 1 w zakresie dodawanego art. 5ga oraz pkt 2, które wchodzą w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia. ” ; 4) art. 135 i art. 146 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. poz. 1079), które stanowią: „ Art. 135. 1. Projekt Programu dotyczącego zwalczania deprywacji materialnej przyjęty przez Radę Ministrów przed dniem wejścia w życie ustawy staje się Programem dotyczącym zwalczania deprywacji materialnej w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 105, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, i może być zmieniany. 2. W przypadku zatwierdzenia przez Komisję Europejską przed dniem wejścia w życie ustawy projektu Programu dotyczącego zwalczania deprywacji materialnej program ten staje się Programem dotyczącym zwalczania deprywacji materialnej w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 105, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, i może być zmieniany. ” „ Art. 146. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 125 pkt 11 lit. b i pkt 13, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 lipca 2019 r.; 2) art. 129, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 24 lutego 2022 r.; 3) art. 111, art. 139 i art. 144, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 4) art. 84, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2022 r.; 5) art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5 oraz art. 140, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 6) art. 125 pkt 12, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z mocą od dnia 1 lipca 2019 r.; 7) art. 125 pkt 10, 17, 18 i 20, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia; 8) art. 113 pkt 19 i art. 142 ust. 4, które wchodzą w życie po upływie 36 miesięcy od dnia ogłoszenia. ” ; 5) art. 393, art. 398, art. 399, art. 403, art. 408, art. 410, art. 411 i art. 417 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700), które stanowią: „ Art. 393. Zakłady poprawcze i schroniska dla nieletnich utworzone na podstawie przepisów dotychczasowych stają się zakładami poprawczymi i schroniskami dla nieletnich na podstawie niniejszej ustawy. ” „ Art. 398. 1. Jeżeli do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sąd pierwszej instancji orzekł wobec nieletniego umieszczenie w domu pomocy społecznej, sąd odwoławczy może orzec wobec nieletniego ten środek. 2. Do postępowań wykonawczych w przedmiocie umieszczenia i pobytu nieletniego w domu pomocy społecznej stosuje się przepisy dotychczasowe. 3. Do sprawowania nadzoru sędziego rodzinnego nad wykonywaniem orzeczeń o umieszczeniu nieletniego w domu pomocy społecznej stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 399. 1. Do praw i obowiązków nieletnich, wobec których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, orzeczono środki wychowawcze, środki, o których mowa w art. 12 ustawy uchylanej w art. 416, albo środek poprawczy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. 2. Do pobytu nieletnich w domu pomocy społecznej stosuje się przepisy dotychczasowe. ” „ Art. 403. 1. Do praw i obowiązków nieletnich, wobec których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy tymczasowo zastosowano środek, o którym mowa w art. 26 ustawy uchylanej w art. 416, albo zastosowano środek, o którym mowa w art. 27 ustawy uchylanej w art. 416, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. 2. Do pobytu nieletnich w domu pomocy społecznej, wobec których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy tymczasowo zastosowano umieszczenie w domu pomocy społecznej, stosuje się przepisy dotychczasowe. ” „ Art. 408. 1. Do gromadzenia, przekazywania i usuwania danych z Krajowego Rejestru Karnego o osobach nieletnich, wobec których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy orzeczono środki wychowawcze, poprawcze lub wychowawczo-lecznicze albo którym wymierzono karę na podstawie art. 13 lub art. 94 ustawy uchylanej w art. 416, stosuje się przepisy dotychczasowe. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do danych o osobach nieletnich, o których mowa w art. 398 ust. 1. ” „ Art. 410. 1. Do placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego, o której mowa w art. 103 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 386, nie może być przyjęte dziecko w trakcie samowolnego pobytu poza domem pomocy społecznej, jeżeli pobyt w tym domu został orzeczony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do nieletnich, o których mowa w art. 398 ust. 1. Art. 411. 1. Do gromadzenia, przekazywania i usuwania danych z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym o osobach nieletnich, wobec których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy orzeczono środki wychowawcze, poprawcze lub wychowawczo-lecznicze albo którym wymierzono karę na podstawie art. 94 ustawy uchylanej w art. 416, stosuje się przepisy dotychczasowe. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do danych o osobach nieletnich, o których mowa w art. 398 ust. 1. ” „ Art. 417. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 2022 r., z wyjątkiem art. 135 ust. 1 i 2, art. 186 ust. 1 i 2, art. 243 ust. 1, art. 321, art. 324-338 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 340 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 341 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 343, art. 348 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 361, art. 363, art. 385 pkt 1 i 2, art. 389 pkt 1 i 3-7, art. 393, art. 400, art. 401 ust. 2 i art. 415 pkt 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” ; 6) art. 29 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692), który stanowi: „ Art. 29. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” ; 7) art. 79 i art. 86 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. poz. 1812), które stanowią: „ Art. 79. Strategie rozwiązywania problemów społecznych oraz strategie w zakresie polityki społecznej opracowane na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 71, w brzmieniu dotychczasowym, są realizowane przez okres, na który zostały opracowane. ” „ Art. 86. Ustawa wchodzi w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 67 oraz art. 72 pkt 2 lit. b i pkt 3, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. ” ; 8) art. 64 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967), który stanowi: „ Art. 64. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” ; 9) art. 61 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. poz. 2127), który stanowi: „ Art. 61. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 38 ust. 1 pkt 3, które wchodzą w życie z dniem 1 grudnia 2022 r.; 2) art. 37 ust. 3 i 4 oraz art. 38 ust. 1 pkt 4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. ” ; 10) art. 21 i art. 45 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2140 i 2243), które stanowią: „ Art. 21. 1. Wojewoda może zezwolić na funkcjonowanie w jednym wielorodzinnym budynku lub na jednej nieruchomości gruntowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego oraz jednostki organizacyjnej pomocy społecznej zapewniającej całodobową opiekę, uwzględniając ich typ, specyfikę i zadania oraz potrzeby środowiska lokalnego. 2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane jedynie w przypadku, gdy placówka opiekuńczo-wychowawcza, regionalna placówka opiekuńczo-terapeutyczna lub interwencyjny ośrodek preadopcyjny oraz jednostka organizacyjna pomocy społecznej zapewniająca całodobową opiekę funkcjonują nieprzerwanie, co najmniej od dnia 14 października 2016 r., w jednym wielorodzinnym budynku lub na jednej nieruchomości gruntowej. 3. Przed wydaniem zezwolenia, o którym mowa w ust. 2, wojewoda powinien zasięgnąć opinii Rzecznika Praw Dziecka. ” „ Art. 45. Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 1 pkt 71 oraz art. 10, które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2023 r.; 2) art. 12, który wchodzi w życie z dniem 31 października 2022 r.; 2a) art. 15 pkt 2 lit. a-c, które wchodzą w życie z dniem 15 listopada 2022 r.; 3) art. 18, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 stycznia 2022 r.; 4) art. 20, który wchodzi w życie z dniem 30 października 2022 r. ” ; 11) art. 25 ustawy z dnia 16 listopada 2022 r. o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (Dz. U. poz. 2754), który stanowi: „ Art. 25. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 15, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.; 2) art. 16 pkt 1-7 i 10, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 10 listopada 2022 r.; 3) art. 16 pkt 8 i art. 22, które wchodzą w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia; 4) art. 17, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 16 listopada 2022 r.; 5) art. 18, art. 19 pkt 1 i art. 21, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 6) art. 19 pkt 2 i 3, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 października 2022 r.; 7) art. 20, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. ” ; 12) art. 33 i art. 36 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 185), które stanowią: „ Art. 33. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 52 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 9 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. ” „ Art. 36. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 1: a) pkt 3 lit. b tiret pierwsze, który wchodzi w życie w terminie określonym w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji, o którym mowa w art. 34, b) pkt 6 w zakresie dodawanego art. 10 ust. 8, który wchodzi w życie w terminie określonym w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji, o którym mowa w art. 35, c) pkt 8: - lit. a oraz lit. b w zakresie dodawanych ust. 17a oraz 17c-17f, które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2023 r., - lit. b w zakresie dodawanego ust. 17b, który wchodzi w życie z dniem 1 maja 2023 r., d) pkt 9 lit. c i d, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., e) pkt 9 lit. e, pkt 10, pkt 21 lit. a-c i f, pkt 31 lit. a i c oraz pkt 32, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 stycznia 2023 r., f) pkt 21 lit. g i h, które wchodzą w życie z dniem 1 kwietnia 2023 r.; 2) art. 4, art. 5, art. 7 oraz art. 20 pkt 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 stycznia 2023 r.; 3) art. 11, który wchodzi w życie z dniem 1 września 2023 r.; 4) art. 13, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia; 5) art. 17, który wchodzi w życie z dniem 24 sierpnia 2023 r. ” ; 13) art. 22 ust. 5 i art. 24 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 535), które stanowią: Art. 22. „5. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 47 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 47 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. ” „ Art. 24. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 12, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 marca 2023 r.; 2) art. 13, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy zmienianej w art. 13. ” . Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dział I Przepisy ogólne Rozdział 1 Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy Art. 1. Ustawa określa: 1) zadania w zakresie pomocy społecznej; 2) rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania; 3) organizację pomocy społecznej; 4) zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej. Art. 2. 1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. 2. Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi. Art. 3. 1. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. 2. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. 3. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. 4. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Art. 4. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Art. 5. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, przysługuje: 1) osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: a) na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d lub w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, b) w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany - w formie schronienia, posiłku, niezbę