Ustawaz dnia 1 października 2024 r.o dochodach jednostek samorządu terytorialnego 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawę z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawę z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych, ustawę z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, ustawę z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, ustawę z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy, ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej, ustawę z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ustawę z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących, ustawę z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, ustawę z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim, ustawę z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, ustawę z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg, ustawę z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym, ustawę z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawę z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw oraz ustawę z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego Rozdział 3 - Zasady ustalania i przekazywania dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego Rozdział 4 - Zasady ustalania potrzeb finansowych jednostek samorządu terytorialnego i ich finansowania Rozdział 5 - Korekta nieprawidłowo ustalonych potrzeb finansowych Rozdział 6 - Zasady i tryb przekazywania dochodów jednostek samorządu terytorialnego Rozdział 7 - Zasady i tryb ustalania dochodów z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych oraz subwencji ogólnej dla nowych jednostek samorządu terytorialnego Rozdział 8 - Dotacje dla jednostek samorządu terytorialnego Rozdział 9 - Zmiany w przepisach Rozdział 10 - Przepisy przejściowe, dostosowujące oraz końcowe Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego; 2) zasady ustalania i przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego dochodów własnych, subwencji ogólnej oraz dotacji celowych z budżetu państwa; 3) zasady ustalania potrzeb finansowych jednostek samorządu terytorialnego i ich finansowania. Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodach podatników podatku dochodowego od osób fizycznych - rozumie się przez to: a) dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, stanowiące różnicę między osiągniętymi przychodami a poniesionymi kosztami uzyskania przychodów, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania, o których mowa w art. 27 lub art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226, 232, 854, 858, 859 i 863), b) kwalifikowane dochody, o których mowa w art. 30ca ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, c) kwotę odpowiadającą 14 % przychodów podatników objętych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776 i 863) - bez uwzględnienia dochodów (przychodów) wolnych (zwolnionych) od podatku; 2) dochodach podatników podatku dochodowego od osób prawnych - rozumie się przez to dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych pomniejszone o dochody (przychody) wolne (zwolnione) od podatku; 3) jednostce samorządu terytorialnego - rozumie się przez to gminę niebędącą miastem na prawach powiatu, zwaną dalej „gminą”, miasto na prawach powiatu, powiat i województwo; 4) kategoriach jednostek samorządu terytorialnego - rozumie się przez to odpowiednio: a) wszystkie gminy, b) wszystkie miasta na prawach powiatu, c) wszystkie powiaty, d) wszystkie województwa; 5) liczbie mieszkańców - rozumie się przez to liczbę mieszkańców zamieszkałych na obszarze odpowiednio danej jednostki samorządu terytorialnego, danej kategorii jednostek samorządu terytorialnego oraz kraju, według stanu na dzień 31 grudnia roku bazowego, ustaloną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok budżetowy; 6) nowych jednostkach samorządu terytorialnego - rozumie się przez to jednostki samorządu terytorialnego, które zostały utworzone lub których granice uległy zmianie po dniu 31 grudnia roku bazowego; 7) podatniku podatku dochodowego od osób prawnych posiadającym siedzibę na obszarze jednostki samorządu terytorialnego - rozumie się przez to także podatnika podatku dochodowego od osób prawnych, mającego siedzibę lub zarząd poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzącego działalność poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład, o którym mowa w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 oraz z 2024 r. poz. 232, 854 i 1222); 8) przewodniczącym zarządu jednostki samorządu terytorialnego - rozumie się przez to odpowiednio wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starostę i marszałka województwa; 9) reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego - rozumie się przez to przedstawicieli samorządu terytorialnego w Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego; 10) roku bazowym - rozumie się przez to rok poprzedzający o dwa lata rok budżetowy; 11) roku budżetowym - rozumie się przez to rok, na który jest uchwalana ustawa budżetowa. Art. 3. 1. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są: 1) dochody własne; 2) subwencja ogólna; 3) dotacje celowe z budżetu państwa. 2. Dochodami własnymi jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu ustawy są również dochody z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku dochodowym od osób prawnych. 3. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego mogą być także: 1) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi; 2) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej; 3) inne środki, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią. 4. Środki, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2, są przekazywane zgodnie z procedurami zawartymi w umowie międzynarodowej lub umowie z przekazującym środki albo z innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Rozdział 2 Źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego Art. 4. Źródłami dochodów własnych gminy są: 1) wpływy z podatków: a) od nieruchomości, b) rolnego, c) leśnego, d) od środków transportowych, e) dochodowego od osób fizycznych, opłacanego w formie karty podatkowej, f) od spadków i darowizn, g) od czynności cywilnoprawnych; 2) wpływy z dodatkowego zobowiązania podatkowego związanego z unikaniem opodatkowania w podatkach określonych w pkt 1 lit. a-d; 3) wpływy z opłat: a) skarbowej, b) targowej, c) miejscowej, d) uzdrowiskowej, e) od posiadania psów, f) reklamowej, g) eksploatacyjnej - w części określonej w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1290), h) innych, stanowiących dochody gminy na podstawie odrębnych przepisów; 4) dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe oraz wpłaty od gminnych zakładów budżetowych; 5) dochody z majątku gminy; 6) spadki, zapisy i darowizny na rzecz gminy; 7) kary pieniężne i grzywny, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią; 8) 5,0 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 9) odsetki od pożyczek udzielanych przez gminę, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 10) odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących dochody gminy; 11) odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych gminy, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 12) inne dochody należne gminie na podstawie odrębnych przepisów. Art. 5. Źródłami dochodów własnych miasta na prawach powiatu są: 1) wpływy z podatków: a) od nieruchomości, b) rolnego, c) leśnego, d) od środków transportowych, e) dochodowego od osób fizycznych, opłacanego w formie karty podatkowej, f) od spadków i darowizn, g) od czynności cywilnoprawnych; 2) wpływy z dodatkowego zobowiązania podatkowego związanego z unikaniem opodatkowania w podatkach określonych w pkt 1 lit. a-d; 3) wpływy z opłat: a) skarbowej, b) targowej, c) miejscowej, d) uzdrowiskowej, e) od posiadania psów, f) reklamowej, g) eksploatacyjnej - w części określonej w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, h) innych, które w odrębnych przepisach są określane jako dochód gminy lub powiatu; 4) dochody uzyskiwane przez jednostki budżetowe miasta na prawach powiatu oraz wpłaty od zakładów budżetowych miasta na prawach powiatu; 5) dochody z majątku miasta na prawach powiatu; 6) spadki, zapisy i darowizny na rzecz miasta na prawach powiatu; 7) kary pieniężne i grzywny, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią; 8) 5,0 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 9) odsetki od pożyczek udzielanych przez miasto na prawach powiatu, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 10) odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących dochody miasta na prawach powiatu; 11) odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych miasta na prawach powiatu, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 12) inne dochody, które w odrębnych przepisach są określone jako dochód gminy lub powiatu. Art. 6. Źródłami dochodów własnych powiatu są: 1) wpływy z opłat stanowiących dochody powiatu na podstawie odrębnych przepisów; 2) dochody uzyskiwane przez powiatowe jednostki budżetowe oraz wpłaty od powiatowych zakładów budżetowych; 3) dochody z majątku powiatu; 4) spadki, zapisy i darowizny na rzecz powiatu; 5) kary pieniężne i grzywny, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią; 6) 5,0 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 7) odsetki od pożyczek udzielanych przez powiat, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 8) odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących dochody powiatu; 9) odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych powiatu, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 10) inne dochody należne powiatowi na podstawie odrębnych przepisów. Art. 7. Źródłami dochodów własnych województwa są: 1) dochody uzyskiwane przez wojewódzkie jednostki budżetowe oraz wpłaty od wojewódzkich zakładów budżetowych; 2) dochody z majątku województwa; 3) spadki, zapisy i darowizny na rzecz województwa; 4) kary pieniężne i grzywny, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią; 5) 5,0 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 6) odsetki od pożyczek udzielanych przez województwo, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 7) odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących dochody województwa; 8) odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych województwa, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej; 9) inne dochody należne województwu na podstawie odrębnych przepisów. Art. 8. 1. Wysokość udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi dla: 1) gminy - 7,0 %, 2) miasta na prawach powiatu - 8,6 %, 3) powiatu - 2,0 %, 4) województwa - 0,35 % - dochodów podatników podatku dochodowego od osób fizycznych zamieszkałych na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego. 2. Wysokość udziału w podatku dochodowym od osób prawnych wynosi dla: 1) gminy - 1,6 %, 2) miasta na prawach powiatu - 2,2 %, 3) powiatu - 1,7 %, 4) województwa - 2,3 % - dochodów podatników podatku dochodowego od osób prawnych posiadających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego. Art. 9. 1. Jednostki samorządu terytorialnego otrzymują, na zasadach określonych w niniejszej ustawie, subwencję ogólną z budżetu państwa. 2. O przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Art. 10. 1. Jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymywać dotacje celowe z: 1) budżetu państwa na: a) zadania z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami, b) zadania realizowane przez te jednostki na mocy porozumień zawartych z organami administracji rządowej, c) usuwanie bezpośrednich zagrożeń dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, skutków powodzi lub osuwisk ziemnych lub skutków innych klęsk żywiołowych, d) finansowanie lub dofinansowanie zadań własnych, e) realizację zadań wynikających z umów międzynarodowych; 2) budżetów innych jednostek samorządu terytorialnego. 2. Powiat i miasto na prawach powiatu otrzymują dotacje celowe z budżetu państwa na realizację zadań straży i inspekcji, o których mowa w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 107), w wysokości zapewniającej ich realizację przez te straże i inspekcje. 3. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego mogą być środki z funduszy celowych otrzymane na podstawie odrębnych przepisów. 4. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego mogą być dotacje udzielane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej na podstawie odrębnych przepisów. Rozdział 3 Zasady ustalania i przekazywania dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego Art. 11. 1. Kwotę rocznego dochodu jednostki samorządu terytorialnego z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się, mnożąc, zwaloryzowane zgodnie z ust. 2, dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych zamieszkałych na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego za rok bazowy przez odpowiednią wysokość udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych określoną w art. 8 ust. 1. 2. Dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych waloryzuje się według wzoru: \( DPIT_n = DPIT_{n - i} \cdot {{E(WYN_n )} \over {WYN_{n - i} }} \cdot {{E(ZAT_n )} \over {ZAT_{n - i} }}, \) w którym poszczególne symbole oznaczają: n - rok budżetowy, n - i - rok poprzedzający o i lat rok budżetowy (rok, z którego pochodzą waloryzowane dane), DPITn - dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych w roku n, DPITn-i - dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych w roku n - i, E(WYNn) - prognozowane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w założeniach projektu budżetu państwa na rok n opracowanych zgodnie z przepisami o finansach publicznych przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku n, WYNn-i - przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku n - i, ustalone przez Główny Urząd Statystyczny do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy, E(ZATn) - prognozowane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w założeniach projektu budżetu państwa na rok n opracowanych zgodnie z przepisami o finansach publicznych zatrudnienie w gospodarce narodowej w roku n, ZATn-i - zatrudnienie w gospodarce narodowej w roku n - i, ustalone przez Główny Urząd Statystyczny do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy. Art. 12. 1. Kwotę rocznego dochodu jednostki samorządu terytorialnego z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób prawnych ustala się, mnożąc, zwaloryzowane zgodnie z ust. 2, dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych mających siedzibę na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego za rok bazowy przez odpowiednią wysokość udziału w podatku dochodowym od osób prawnych określoną w art. 8 ust. 2. 2. Dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych waloryzuje się według wzoru: \( DCIT_n = DCIT_{n - i} \cdot {{E(PKB_n )} \over {PKB_{n - i} }}, \) w którym poszczególne symbole oznaczają: n - rok budżetowy, n - i - rok poprzedzający o i lat rok budżetowy (rok, z którego pochodzą waloryzowane dane), DCITn - dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych w roku n, DCITn-i - dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych w roku n - i, E(PKBn) - prognozowaną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w założeniach projektu budżetu państwa na rok n opracowanych zgodnie z przepisami o finansach publicznych wartość produktu krajowego brutto w roku n, PKBn-i - wartość produktu krajowego brutto w roku n - i, ustalona przez Główny Urząd Statystyczny do dnia 30 czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy. Art. 13. 1. Dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych, o których mowa w art. 11 i art. 12, ustala się na podstawie danych zawartych w złożonych za rok bazowy zeznaniach podatkowych, według stanu na dzień 30 czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy. 2. W przypadku gdy dane, o których mowa w ust. 1, nie są dostępne, dochody podatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz dochody podatników podatku dochodowego od osób prawnych ustala się na podstawie danych z ostatniego roku, za który dane te są dostępne, według stanu na dzień 30 czerwca roku poprzedzającego rok budżetowy i waloryzuje się odpowiednio zgodnie z art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 2. 3. Kwoty rocznego dochodu jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku dochodowym od osób prawnych ustala minister właściwy do spraw finansów publicznych. Art. 14. 1. Jeżeli podatnik podatku dochodowego od osób prawnych posiada zakład (oddział) położony na obszarze jednostki samorządu terytorialnego innej niż jednostka samorządu terytorialnego, na obszarze której ma siedzibę, w celu ustalenia dochodu jednostki samorządu terytorialnego z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób prawnych, dochód tego podatnika rozdziela się między jednostki samorządu terytorialnego proporcjonalnie do liczby osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w zakładzie (oddziale) położonym na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do spółek wchodzących w skład podatkowej grupy kapitałowej oraz zakładów (oddziałów) tych spółek. 3. W przypadku podatnika podatku dochodowego od osób prawnych prowadzącego działalność poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład (oddział) część dochodu tego podatnika rozdziela się między jednostki samorządu terytorialnego, na obszarze których wykonują prace, na podstawie umowy o pracę, osoby zatrudnione przez tego podatnika lub przez jego zagraniczny zakład (oddział), proporcjonalnie do liczby osób zatrudnionych przez niego lub ten zagraniczny zakład (oddział) na terytorium Rzeczypos