Encephalitozoonoza, encefalitozoonoza – pasożytnicza choroba atakująca króliki powodowana przez pierwotniaka Encephalitozoon cuniculi.
Pasożyty te atakują głównie komórki ośrodkowego układu nerwowego oraz nabłonek kanalików nerkowych, a także makrofagi.
Chorobotwórczość Początkowo encefalitozoonozę uznawano za chorobę dotyczącą tylko królików. Obecnie wiadomo, że zarażeniu ulegają także psy, koty, lisy, szczury, myszy, świnki morskie i człowiek (głównie osoby z upośledzoną odpornością, np. chorzy na AIDS). U psów i kotów encefalitozoonozę spotyka się rzadko.
Do zarażenia wystarczy niewielka liczba pierwotniaków. Po osiedleniu organizmu, formy potomne pasożyta (spory) wydalane są z moczem.
Objawy choroby U królików stwierdza się zaburzenia układu nerwowego. Charakterystycznym objawem jest kręcz szyi (przekręcanie głowy w jedną stronę).
Innymi objawami są drgawki, ataksja, porażenie oraz niewydolność nerek. Ponadto występuje wielomocz oraz zwiększone pragnienie.
Diagnostyka Standardowe metody serologiczne takie jak ELISA są skuteczne jedynie w hodowlach zwierząt laboratoryjnych. Wyniki badań biochemicznych krwi o podwyższonych parametrach nerkowych mogą sugerować pośrednio tę chorobę.