Element polski najsilniej rozrastał się w miastach, nadając im z biegiem lat prawie całkowicie polski charakter. Na kresach południowo-wschodnich polszczyzna, po średniowiecznej dominacji łaciny, stała się językiem oficjalnym, urzędowym, językiem kultury i literatury obowiązującym w całym życiu społecznym i łączącym różne narodowości na tym terenie. Uprzywilejowaną pozycję zyskał Lwów jako stary ośrodek handlowy (otrzymał m.in. prawo udziału w sejmach, w elekcjach). Poza ośrodkami miejskimi napływowa ludność polska, zachowując tożsamość narodową, kulturę i wiarę katolicką w obrządku łacińskim, ulegała jednak na ogół asymilacji językowej, na różnych obszarach w różnym stopniu. Napływowa ludność z Węgier, Czech, Włoch i Szkocji szybko ulegała polonizacji. Ludność ruska zachowywała swój język i wiarę prawosławną, a od czasu, gdy eparchia lwowsko-halicka w 1677, a eparchia przemysko-samborska w 1692 roku przyjęły unię brzeską, trwała przy obrządku unickim. Nigdy ludność polska na ziemiach ruskich nie zdołała ilościowo zdominować ludności ruskiej i tworzyła mniejsze lub większe wyspy językowe. Przykładowo w 1880 w Galicji Wschodniej język polski był używany przez 28% mieszkańców, a ruski przez 65%.