thumb|Trójkąt dramatyczny Stephena Karpmana. Trójkąt dramatyczny (także: trójkąt Karpmana, ang. drama triangle) – symboliczny schemat zachowań u osób z niezaspokojoną w dzieciństwie potrzebą uznania, współczucia i akceptacji, obrazujący zachwianie równowagi w relacjach i przechodzenie od roli wybawiciela, poprzez rolę ofiary do roli prześladowcy. Twórcą schematu był Stephen KarpmanSylwia Kita, Trójkąt dramatyczny Karpmana, w: Niebieska Linia, nr 4/117/2018, s. 3-5, ISSN 1507-2916.
Istotą trójkąta Karpmana jest nieuświadomione i zautomatyzowane wchodzenie w trzy określone role (wybawiciel, ofiara i prześladowca) w procesie naprzemiennym, tj. kolejne role następują po sobie w cyklach, które mają różny okres trwania (w niektórych przypadkach mogą występować bardzo szybko).
Osoba angażująca się w relację, wybiera początkowo tę rolę, do której najbardziej przywykła w swoim dotychczasowym życiuMałgorzata Wallas, Czy przemoc można leczyć miłością?, w: Dramat w czterech ścianach. Pomoc, prewencja, informacja, Medialuk, Poznań, 2008, s. 35, , przy czym najczęściej wejście do trójkąta zapoczątkowuje osoba pozostająca w roli wybawiciela (ratownika).