Przebieg marszu na Moskwę Działania białych na Ukrainie, walki w sierpniu 1919 r. Chociaż zaplanowane przez Denikina działania na Ukrainie miały mieć jedynie charakter zabezpieczający, to właśnie na tym obszarze biali odnieśli pierwsze ważne sukcesy w toku rozpoczętej ofensywy. 29 lipca 1919 r. zajęli Połtawę, 18 sierpnia – Mikołajów, zaś 23 sierpnia – Odessę. Tego samego dnia wkroczyli do Kijowa, zmuszając do opuszczenia miasta oddziały Ukraińskiej Republiki Ludowej, które w toku odrębnej ofensywy dotarły do niego również 23 sierpniaJ. D. Smele, The "Russian"..., s. 308.. Według Evana Mawdsleya ofensywa ukraińska Denikina była strategicznym błędem, gdyż siły, które ją prowadziły, w konsekwencji nie mogły angażować się w walki na kluczowym centralnym odcinku frontu, a jego linia została zbyt rozciągniętaE. Mawdsley, Wojna..., s. 222.. mały|Piotr Wrangel W tym samym czasie Armia Czerwona przystąpiła do wcielania w życie planu Kamieniewa. 14 sierpnia grupa uderzeniowa pod dowództwem Wasilija Szorina (8 i 9 Armia) rozpoczęła marsz na Carycyn, podczas gdy zgrupowanie pod dowództwem Władimira Sieliwaczowa (część 8 i 14 Armii oraz 13 Armia) zostało skierowane na CharkówP. Kenez, Red Advance..., s. 43..