Nagle w tej ciemności rozlega się melodia Deutschland, Deutschland über alles i w tym momencie miejscowość przestaje być dla Rüdigera obca - cel błyszczał. Nie ten polski, ten niemiecki śpiew miał go pozdrowić jako pierwszy. Samotność walczy więc w rycerzach niemieckości w Poznańskiem z politycznym celem ich obecności, ową niemiecka misją, której realizacja uczynić ma Marchię Wschodnią pięknym miejscem do życia.
Powieść kończy zapowiedź przybycia do lengowskiego gimnazjum następcy Rüdigera - dyrektora Reincholda Wächtera (czyli dosłownie: strażnika).
Zobacz też Polnische Wirtschaft (powieść) Śpiąca armia Trzy Erynie
Przypisy Maria Wojtczak, Ostmarkenliteratur. Prowincja Poznańska w literaturze niemieckiej lat 1890–1918, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 2001, s. 70-73, 150-152, 165 .
Kategoria:Niemieckie powieści obyczajowe Kategoria:Powieści z 1907 Kategoria:Ostmarkenliteratur