Kaczuszka afrykańska (Nettapus auritus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Występuje w Afryce Subsaharyjskej i na Madagaskarze. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Gatunek ten został zilustrowany w jednym z zeszytów Planches enluminées d’histoire naturelle – atlasu ptaków publikowanego w latach 1765–1780; tablica barwna przedstawiająca kaczuszkę afrykańską nosiła numer 770, a podpisano ją Sarcelle mâle de Madagascar, czyli był to samiec. Zeszytom atlasu towarzyszyły kolejne tomy Histoire Naturelle des Oiseaux hrabiego de Buffona, ale tom z opisem tego gatunku ukazał się dopiero w 1785 roku. W międzyczasie jako pierwszy nazwę zgodną z zasadami nazewnictwa binominalnego (Anas aurita) nadał kaczuszce afrykańskiej Pieter Boddaert, który w swej publikacji z 1783 roku przydzielił binominalne nazwy wszystkim 1008 gatunkom zilustrowanym w Planches enluminées d’histoire naturelle (wiele z tych nazw utworzył sam). Holotyp pochodził z Madagaskaru. Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza kaczuszkę afrykańską w rodzaju Nettapus. Uznaje ją za gatunek monotypowy, podobnie jak autorzy Handbook of the Birds of the World.